Przypisy

w pokoju — w znaczeniu: «wolny od grzechu, że nie nabiorę [niegodziwych] nawyków Labana», zob. Raszi do 28:20. [przypis edytorski]

w pole — na pole bitwy, do walki. [przypis edytorski]

w Polszcze (daw.) — dziś popr.: w Polsce. [przypis edytorski]

w Polszcze (daw. forma) — w Polsce. [przypis edytorski]

w Polszcze (daw.) — w Polsce. [przypis edytorski]

w polu — chodzi o pole bitwy. [przypis edytorski]

w polu jest wyższy — sprawniejszy w sztuce wojennej. [przypis edytorski]

w polubym (…) mieszkała (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: mieszkałabym w polu. [przypis edytorski]

W połowiem (…) kochała — inaczej: w połowie kochałam (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]

w pomiar — tu: w porównaniu. [przypis edytorski]

w posiedzeniu — tu: na spotkaniu. [przypis edytorski]

w posłuszeństwie wyrosły wśród cnych niewiast świty — wg mitu Herakles zniewieściał na służbie u królowej lidyjskiej Omfalii i prządł przy kołowrotku. [przypis edytorski]

w pospolitakach — w pospolitym ruszeniu. [przypis edytorski]

w postaci takiej karty — w tym miejscu w tekście źródła znajduje się poprzedzający treść listu rysunek dzwonu z wypisanymi na nim literami W (widoczna połowicznie) oraz D (w całości). [przypis edytorski]

w poszanie — w poszanowaniu. [przypis edytorski]

w pośrodku — dziś popr.: pośrodku a. w środku. [przypis edytorski]

w pośrodku — dziś popr.: pośrodku. [przypis edytorski]

w pośrodku — dziś: pośrodku. [przypis edytorski]

w potomstwie ich — hebr. לְדֹרֹתָם (ledorotam): na pokolenia ich, słowo דוֹר (dor): pokolenie zawiera w sobie aspekt nieskończoności, tym słowem Bóg opisuje Swoje Imię (por. Wj 3:15). [przypis edytorski]

w potrawie podać ojcu przy uczcie (mit. gr.) — jak Atreus bratu Tyestesowi ugotowanych jego synów a. jak Prokne Tereusowi syna. [przypis edytorski]

w potrzebie (starop.) — tu: w walce. [przypis edytorski]

w powieści (…) zjawiska (…) nie opisują się (daw.) — dziś popr. tylko z imiesłowem przymiotnikowym biernym: nie są opisywane. [przypis edytorski]

w pół lasa — w połowie lasu, w środku lasu. [przypis edytorski]

w półtoru mil (daw.) — o półtorej mili. [przypis edytorski]

w prawą obrócona — w prawą stronę; w prawo. [przypis edytorski]

w prawie byłabyś — miałabyś prawo. [przypis edytorski]

w prawiech — dziś popr. forma Msc.lm: w prawach. [przypis edytorski]

w pretorskim krześle — pretor to wyższy rzymski urzędnik, sprawujący władzę sądową i zastępujący konsula pod jego nieobecność. [przypis edytorski]

w prędkości — w zdenerwowaniu. [przypis edytorski]

w prochu się tarzał po ziemi… — Iliada XXII 414–415, żal Priama po śmierci Hektora i zbezczeszczeniu jego ciała przez Achillesa. [przypis edytorski]

w prochu (…) zaorał — pustelnikiem, o którym tu mowa, może być Diogenes z Synopy, współtwórca szkoły cynizmu słynący z tego, że zamieszkał w beczce. Anegdota mówi, że podczas spotkania z Aleksandrem Wielkim filozof grzebał w rozsypanych kościach, a na pytanie, co robi, odrzekł, że szuka kości książąt, które jednak nie różnią się niczym od innych. W ten sposób Diogenes wskazał na równość ludzi po śmierci, wobec której wszyscy są tylko prochem. [przypis edytorski]

w progum (…) porzucił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: w progu porzuciłem. [przypis edytorski]

w Prorokach — tj. w biblijnych księgach proroków. [przypis edytorski]

w Prusiech — dziś popr. forma Ms.: w Prusach. [przypis edytorski]

w Prusiech — dziś popr. forma: w Prusach. [przypis edytorski]

w Prusiech — dziś popr.: w Prusach. [przypis edytorski]

w Prusiech — w Prusach. [przypis edytorski]

w przechodzie — przechodząc. [przypis edytorski]

w przeciągu dni trzech — dziś popr.: w ciągu trzech dni. [przypis edytorski]

w przeciągu krótkiego czasu — dziś popr.: w ciągu krótkiego czasu. [przypis edytorski]

w przeciągu kwadransa — popr.: w ciągu kwadransa. [przypis edytorski]

w przeciągu lat — dziś popr.: w ciągu lat. [przypis edytorski]

w przecięciu (daw.) — przeciętnie, średnio. [przypis edytorski]

w (…) przecudnej pełni różnomiennych natur — w oryginale niem.: in der ganzen Herrlichkeit ihrer Naturen, tj. w całej wspaniałości ich natur (właściwych im charakterów). [przypis edytorski]

w przeddzień niedzieli kwietniej — w sobotę przed niedzielą palmową; tj. tu: 5 kwietnia 1091 r. [przypis edytorski]

w przedmowie pierwszej — nie odnaleziono żadnych śladów tej pierwszej przedmowy. [przypis edytorski]

w przedwieczór — w oryg. niem. am Vorabend: w przededniu. [przypis edytorski]

w przegony (daw.) — w zawody; ścigać się. [przypis edytorski]

W przepastnych głębiach duszy piękny ogród ma… — Ajschylos, Siedmiu przeciw Tebom 592–594. [przypis edytorski]

w przód (starop. forma ort.) — wprzód, najpierw, na przodzie. [przypis edytorski]

w przód (starop.) — z przodu; najpierw. [przypis edytorski]

w przydatku (daw.) — dodatkowo. [przypis edytorski]

w przydatku (daw.) — na dodatek, na dokładkę. [przypis edytorski]

w przymierze — tu: na zgodę. [przypis edytorski]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w utworze jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

w przytomności (daw.) — tu: w obecności. [przypis edytorski]

w przytomności (daw.) — w obecności. [przypis edytorski]

w przytomności (daw.) — w obecności. [przypis edytorski]

w przytomności — tu: w obecności. [przypis edytorski]

w psów — dziś popr. forma: w psy. [przypis edytorski]

w ptaki wskoczyć (daw.) — dać się omamić. [przypis edytorski]

w Puernavace — zapewne chodzi o Cuernavaca, miasto w środkowym Meksyku. [przypis edytorski]

w pułgodziny (starop. forma ort.) — w pół godziny. [przypis edytorski]

w punkcie 1 (…) w punkcie 3 — W tym miejscu tekstowi towarzyszy szkic autora, przedstawiający plan mieszkania ze wszystkimi pomieszczeniami, znajdującymi się w nich osobami i z zaznaczonym umiejscowieniem trumny. Punkt 1 i 3 zaznaczone są naprzeciwko siebie. [przypis edytorski]

w pustyni (daw.) — na pustkowiu; na odludziu. [przypis edytorski]

w r. 3105, gdy Joas panował w Judei — data wg kalendarza żydowskiego; orientacyjnie chodzi o VIII w. n.e. [przypis edytorski]

w rajską dziedzinę ułudy — fragment Ody do młodości autorstwa Adama Mickiewicza (1798–1855). [przypis edytorski]

W Ramie głosy pod niebiosy/ Wzbijają się Racheli,/ Gdy swe syny bez przyczyny/ W krwawej widzi kąpieli — mowa jest o tzw. rzezi niewiniątek, nakazanej przez króla Judy Heroda, zob. Mt2, 16-18: Wtedy Herod widząc, że go Mędrcy zawiedli, wpadł w straszny gniew. Posłał [oprawców] do Betlejem i całej okolicy i kazał pozabijać wszystkich chłopców w wieku do lat dwóch, stosownie do czasu, o którym się dowiedział od Mędrców. Wtedy spełniły się słowa proroka Jeremiasza: Krzyk usłyszano w Rama,/ płacz i jęk wielki./ Rachel opłakuje swe dzieci/ i nie chce utulić się w żalu,/ bo ich już nie ma. [przypis edytorski]

w (…) ratusiu (gw.) — w ratuszu. [przypis edytorski]

w razie pożaru — aluzja do wielkiego pożaru, który w dniach od 2 do 5 września 1666 r. strawił znaczną część Londynu, między innymi Katedrę Św. Pawła, i był przyczyną gruntownej przebudowy miasta. [przypis edytorski]

w ręce czyjeś — formuła ofiarowania, dedykacji, także toastu. [przypis edytorski]

w ręce twoje — słowa zachęcające do przejęcia kielicha z rąk osoby je wypowiadającej i wypicia zawartości. [przypis edytorski]

w ręku mych — dziś popr.: w moich rękach. [przypis edytorski]

w ręku twych — dziś popr.: w twoich rękach. [przypis edytorski]

w ręku ułowioną rzecz jedną, muszlę pustą — cytat z noweli Cypriana Kamila Norwida pt. Menego. [przypis edytorski]

w ręku waszych — dziś popr.: w rękach waszych. [przypis edytorski]

w rodzaj konspiracji na rzecz generała Moreau — rywala Napoleona. [przypis edytorski]

w rodzaju ostatnio Szanghaju — na początku 1932 wojska Japonii zajęły to chińskie miasto portowe stanowiące centrum handlu międzynarodowego i pozostawały w nim przez kilka miesięcy. Od 1937 do 1945 roku Szanghaj znajdował się pod japońską okupacją. [przypis edytorski]

w roku 1815. Cały świat zajęty był rozprawami kongresowymi — mowa o odbywającym się wówczas kongresie wiedeńskim (1814–1815), międzynarodowej konferencji dyplomatycznej, zwołanej w celu odtworzenia europejskiego porządku politycznego po upadku cesarza Francuzów, Napoleona I Bonaparte. [przypis edytorski]

w roku 1831, czym są, ukrywane przez polskich historyków, dzieje Bolimowa — mowa o radzie wojennej w mieście Bolimów (ob. wieś w woj. łódzkim), która odbyła się 10 sierpnia 1831 podczas powstania listopadowego. Przebieg wydarzeń miał charakter niezwykły: przedstawiciele wyłonionej przez Sejm delegacji poprosili każdego z obecnych 67 generałów i wyższych oficerów o wypowiedź na temat dwóch kwestii: co należy robić w obecnej sytuacji strategicznej oraz czy należy zmienić naczelnego wodza. Po wysłuchaniu wszystkich opinii delegacja sejmowa uznała, że większość wypowiedziała się za zmianą dowództwa, i zarządziła głosowanie. Gen. Jana Skrzyneckiego pozbawiono stanowiska wodza naczelnego i przyznano je gen. Henrykowi Dembińskiemu. [przypis edytorski]

W roku 39 bomby rozwaliły dom — chodzi o bombardowanie Warszawy podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. [przypis edytorski]

w roku 404 — wszystkie daty z historii starożytnej występujące we wstępie i przypisach odnoszą się do okresu przed naszą erą, chyba że wprost wskazano inaczej. [przypis edytorski]

w roku, w którym doszedłem do pełnoletności — dawniej pełnoletność osiągało się kończąc 21 lat. [przypis edytorski]

w Romaniji — w Romanii; tu: forma wydłużona (zgodna z daw. wymową) dla zachowania rytmu jedenastozgłoskowca. [przypis edytorski]

w rozgarze — tak w źródle; prawdopodobnie powinno być: w rozgwarze. [przypis edytorski]

W rozprawie niedawno ogłoszonej Giesel (…) oznajmia, że bromek radu zabarwia płomień bunsenowski na kolor karminowy — [por.] „Physikalische Zeitschrift”, 15 września 1902. [przypis edytorski]

w rozsyp a w gruz idących (daw.) — konstrukcja z „a” w funkcji spójnika łącznego, dziś „w rozsyp i w gruz idących”. [przypis edytorski]

w równi — na równinie. [przypis edytorski]

w różne ślady — tu: w różne strony. [przypis edytorski]

w ruinach fabryki „Opla” — Mieściła się ona przy ulicy Włościańskiej. [przypis edytorski]

w rumel (daw.) — bez wyjątku. [przypis edytorski]

w rumel — wszystko razem, bez wyjątku. [przypis edytorski]

W Rumunii (…) wrzucali do oceana — właściwie: do morza, Rumunia leży nad Morzem Czarnym. [przypis edytorski]

w rychle a. wrychle (starop.) — rychło, prędko, wkrótce. [przypis edytorski]

w rychle a. wrychle (starop.) — szybko, prędko, wkrótce. [przypis edytorski]

w rychle (starop.) — rychło, prędko, wkrótce. [przypis edytorski]

w rychle (starop.) — rychło, szybko. [przypis edytorski]

w Rynku naprzeciwko kładki — tak w źródle, również w wyd. 1830; jak się wydaje, powinno jednak być: „naprzeciwko klatki”: po wschodniej stronie Ratusza znajdowała się klatka z metalowych prętów, w której wystawiano na widok publiczny różnych przestępców. [przypis edytorski]