Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Treny, Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)
Tren II. (Jeślim kiedy nad dziećmi piórko miał zabawić...) → ← [Treny - Motto i dedykacja]

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe…)[1]

      1
      Wszytki[2] płacze, wszytki łzy Heraklitowe[3]
      I lamenty, i skargi Symonidowe[4],
      Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania
      I żale, i frasunki[5], i rąk łamania,
      5
      Wszytki a wszytki zaraz[6] w dom sie mój noście[7],
      A mnie płakać mej wdzięcznej[8] dziewki[9] pomoście[10],
      Z którą mię niepobożna[11] śmierć rozdzieliła
      I wszytkich moich pociech[12] nagle zbawiła[13].
      Tak więc smok[14], upatrzywszy gniazdo kryjome[15],
      10
      Słowiczki liche zbiera[16], a swe łakome
      Gardło pasie[17]; tym czasem matka szczebiece[18]
      Uboga[19], a na zbójcę co raz sie miece[20].
      Prózno[21], bo i na samę okrutnik zmierza[22],
      A ta nieboga[23] ledwe[24] umyka pierza[25].
      15
      «Prózno płakać» — podobno drudzy rzeczecie.
      Cóż, prze Bóg żywy[26], nie jest prózno na świecie?
      Wszystko prózno; macamy, gdzie miękcej w rzeczy,
      A ono[27] wszędy[28] ciśnie: błąd wiek człowieczy[29].
      Nie wiem, co lżej[30]: czy w smutku jawnie żałować[31],
      20
      Czyli sie z przyrodzeniem[32] gwałtem[33] mocować[34].

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      wszytki (starop.) — wszystkie. [przypis redakcyjny]

      [3]

      łzy Heraklitowe — Heraklit z Efezu (ok. 540–480 r. p.n.e.), filozof gr., w swoich dziełach często rozpaczał nad ludzkim losem. [przypis redakcyjny]

      [4]

      lamenty (…) Simonidowe — Simonides z Keos (ok. 556–468 r. p.n.e.), poeta gr., autor wielu utworów lamentacyjnych. [przypis redakcyjny]

      [5]

      frasunk a. frasunek (starop.) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

      [6]

      zaraz (starop.) — razem. [przypis redakcyjny]

      [7]

      w dom sie mój noście — zmierzajcie, przybywajcie do mojego domu. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [9]

      płakać dziewki — opłakiwać dziewkę. [przypis redakcyjny]

      [10]

      pomoście — pomóżcie (zob. rym: „noście — pomoście”). [przypis redakcyjny]

      [11]

      niepobożny* (starop.) — postępujący źle, nie „po Bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]

      [12]

      pociecha (daw.) — radość i nadzieja; pocieszenie. [przypis redakcyjny]

      [13]

      zbawić* (starop.) — pozbawić. [przypis redakcyjny]

      [14]

      smok — potwór, wąż. [przypis redakcyjny]

      [15]

      kryjomy (starop.) — ukryty (dziś mówi się jeszcze po kryjomu, czyli: skrycie). [przypis redakcyjny]

      [16]

      zbierać — tu w znaczeniu: „wybierać” (z gniazda). [przypis redakcyjny]

      [17]

      gardło pasie — napełnia gardło (dziś mówi się: pasie brzuch). [przypis redakcyjny]

      [18]

      szczebiece (forma starop.) — szczebioce, szczebiota. [przypis redakcyjny]

      [19]

      ubogi* (starop.) — nieszczęśliwy. [przypis redakcyjny]

      [20]

      miece sie (forma starop.) — miota się, rzuca się. [przypis redakcyjny]

      [21]

      prózno (starop.) — próżno, na próżno. [przypis redakcyjny]

      [22]

      na samę (…) zmierza — zmierza ku (niej) samej. [przypis redakcyjny]

      [23]

      nieboga (daw.) — biedaczka, nieszczęsna. [przypis redakcyjny]

      [24]

      ledwe (starop.) — ledwo, ledwie. [przypis redakcyjny]

      [25]

      umyka pierza — przez umknięcie ocala pierze, umyka z pierzem, tj. ratuje się. [przypis redakcyjny]

      [26]

      prze (starop.) — przez; prze Bóg żywy: na Boga żywego, przez Boga żywego. [przypis redakcyjny]

      [27]

      macamy, gdzie miękcej w rzeczy, a ono… — macamy (dotykamy), gdzie rzekomo jest bardziej miękko, a tymczasem… [przypis redakcyjny]

      [28]

      wszędy (starop.) — wszędzie. [przypis redakcyjny]

      [29]

      błąd wiek człowieczy — błądzeniem jest życie ludzkie. [przypis redakcyjny]

      [30]

      co lżej — co lżejsze, co przynosi większą ulgę. [przypis redakcyjny]

      [31]

      żałować (starop.) — cierpieć, boleć, opłakiwać, żalić się. [przypis redakcyjny]

      [32]

      przyrodzenie* (daw.) — to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura. [przypis redakcyjny]

      [33]

      gwałt (daw.) — w wyrażeniu: robić coś gwałtem, czyli siłą, przemocą. [przypis redakcyjny]

      [34]

      mocować się — walczyć tak, jak walczą z sobą zapaśnicy. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      x
      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca