Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Witam Was serdecznie. Nazywam się Mateusz i jestem realizatorem w Postęp Studio, miejscu, gdzie powstają audiobooki dystrybuowane dalej przez Fundację Wolne Lektury.

Jako realizator odpowiadam za cały proces tworzenia audiobooka od nagrań lektorskich aż do finalnej postprodukcji. Wolne Lektury to świetna inicjatywa, która daje Wam dostęp do bazy, do dużej biblioteki lektur szkolnych zupełnie za darmo.

Jeżeli zależy ci na tym, aby móc dalej wspierać tą inicjatywę i aby ta inicjatywa mogła się rozwijać, dorzuć się, proszę, przysłowiową cegiełkę do zbiórki, która została, właśnie przez fundację założona. Z góry dziękuję i życzę wszystkiego dobrego.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Strona główna Jan Kochanowski, Treny, Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: the statue, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0.

Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Treny, Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)

Jan Kochanowski

Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)

Tren II. (Jeślim kiedy nad dziećmi piórko miał zabawić...) → ← [Treny - Motto i dedykacja]

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe…)[1]

      1
      Wszytki[2] płacze, wszytki łzy Heraklitowe[3]
      I lamenty, i skargi Symonidowe[4],
      Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania
      I żale, i frasunki[5], i rąk łamania,
      5
      Wszytki a wszytki zaraz[6] w dom sie mój noście[7],
      A mnie płakać mej wdzięcznej[8] dziewki[9] pomoście[10],
      Z którą mię niepobożna[11] śmierć rozdzieliła
      I wszytkich moich pociech[12] nagle zbawiła[13].
      Tak więc smok[14], upatrzywszy gniazdo kryjome[15],
      10
      Słowiczki liche zbiera[16], a swe łakome
      Gardło pasie[17]; tym czasem matka szczebiece[18]
      Uboga[19], a na zbójcę co raz sie miece[20].
      Prózno[21], bo i na samę okrutnik zmierza[22],
      A ta nieboga[23] ledwe[24] umyka pierza[25].
      15
      «Prózno płakać» — podobno drudzy rzeczecie.
      Cóż, prze Bóg żywy[26], nie jest prózno na świecie?
      Wszystko prózno; macamy, gdzie miękcej w rzeczy,
      A ono[27] wszędy[28] ciśnie: błąd wiek człowieczy[29].
      Nie wiem, co lżej[30]: czy w smutku jawnie żałować[31],
      20
      Czyli sie z przyrodzeniem[32] gwałtem[33] mocować[34].

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      wszytki (starop.) — wszystkie. [przypis redakcyjny]

      [3]

      łzy Heraklitowe — Heraklit z Efezu (ok. 540–480 r. p.n.e.), filozof gr., w swoich dziełach często rozpaczał nad ludzkim losem. [przypis redakcyjny]

      [4]

      lamenty (…) Simonidowe — Simonides z Keos (ok. 556–468 r. p.n.e.), poeta gr., autor wielu utworów lamentacyjnych. [przypis redakcyjny]

      [5]

      frasunk a. frasunek (starop.) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

      [6]

      zaraz (starop.) — razem. [przypis redakcyjny]

      [7]

      w dom sie mój noście — zmierzajcie, przybywajcie do mojego domu. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [9]

      płakać dziewki — opłakiwać dziewkę. [przypis redakcyjny]

      [10]

      pomoście — pomóżcie (zob. rym: „noście — pomoście”). [przypis redakcyjny]

      [11]

      niepobożny* (starop.) — postępujący źle, nie „po Bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]

      [12]

      pociecha (daw.) — radość i nadzieja; pocieszenie. [przypis redakcyjny]

      [13]

      zbawić* (starop.) — pozbawić. [przypis redakcyjny]

      [14]

      smok — potwór, wąż. [przypis redakcyjny]

      [15]

      kryjomy (starop.) — ukryty (dziś mówi się jeszcze po kryjomu, czyli: skrycie). [przypis redakcyjny]

      [16]

      zbierać — tu w znaczeniu: „wybierać” (z gniazda). [przypis redakcyjny]

      [17]

      gardło pasie — napełnia gardło (dziś mówi się: pasie brzuch). [przypis redakcyjny]

      [18]

      szczebiece (forma starop.) — szczebioce, szczebiota. [przypis redakcyjny]

      [19]

      ubogi* (starop.) — nieszczęśliwy. [przypis redakcyjny]

      [20]

      miece sie (forma starop.) — miota się, rzuca się. [przypis redakcyjny]

      [21]

      prózno (starop.) — próżno, na próżno. [przypis redakcyjny]

      [22]

      na samę (…) zmierza — zmierza ku (niej) samej. [przypis redakcyjny]

      [23]

      nieboga (daw.) — biedaczka, nieszczęsna. [przypis redakcyjny]

      [24]

      ledwe (starop.) — ledwo, ledwie. [przypis redakcyjny]

      [25]

      umyka pierza — przez umknięcie ocala pierze, umyka z pierzem, tj. ratuje się. [przypis redakcyjny]

      [26]

      prze (starop.) — przez; prze Bóg żywy: na Boga żywego, przez Boga żywego. [przypis redakcyjny]

      [27]

      macamy, gdzie miękcej w rzeczy, a ono… — macamy (dotykamy), gdzie rzekomo jest bardziej miękko, a tymczasem… [przypis redakcyjny]

      [28]

      wszędy (starop.) — wszędzie. [przypis redakcyjny]

      [29]

      błąd wiek człowieczy — błądzeniem jest życie ludzkie. [przypis redakcyjny]

      [30]

      co lżej — co lżejsze, co przynosi większą ulgę. [przypis redakcyjny]

      [31]

      żałować (starop.) — cierpieć, boleć, opłakiwać, żalić się. [przypis redakcyjny]

      [32]

      przyrodzenie* (daw.) — to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura. [przypis redakcyjny]

      [33]

      gwałt (daw.) — w wyrażeniu: robić coś gwałtem, czyli siłą, przemocą. [przypis redakcyjny]

      [34]

      mocować się — walczyć tak, jak walczą z sobą zapaśnicy. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca

      Pora na chwilę przerwy :)

      Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

      Nowe książki pojawiają się częściej, gdy nas wspieracie. Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!
      KRS: 0000070056
      Nazwa organizacji: Wolne Lektury

      Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
      Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

      Wolne Lektury to skarbnica mądrości otwarta na oścież. Tu wolno czytać wszystko. Tylko od was zależy, czy podejmiecie to wyzwanie. Tu już nic nie stoi na przeszkodzie. Wolność lektury, wolność wyboru, wolność wyobraźni – twoja wolność.

      Piotr Głowacki

      Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

      Co nowego na Wolnych Lekturach? Dowiesz się z naszego newslettera. Kliknij, by się zapisać.

      Przyjaciele Wolnych Lektur jako pierwsi mają dostęp do premierowych publikacji. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz >>>

      Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
      Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

      Kliknij obrazek, by subskrybować!

      Publiczne dotacje nigdy nie pokrywają wszystkich potrzeb biblioteki. Wsparcie czytelników jest niezbędne! Kliknij i dorzuć się!

      Pamiętasz, jak w szkolnej bibliotece były dwa egzemplarze książki, którą trzeba było przeczytać na pojutrze? Dzięki Wolnym Lekturom każdy uczeń ma dostęp do wielu potrzebnych mu lektur! Wesprzyj nas! Kliknij i dorzuć się!

      Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
      • NIP: 952-187-70-87
      • KRS: 0000070056
      • REGON: 017423865
      • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
      Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
      MKiDN
      Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.