Wolne Lektury potrzebują Twojej pomocy...

Dzisiaj aż 15 770 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

6413 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Ostatnie publikacje

Zobacz też listę ostatnio dodanych audiobooków i plików DAISY.

  1. Wybór przygód miłosnych (i nie tylko) z pamiętników najsłynniejszego uwodziciela w historii. Zbiór zawiera krótsze i dłuższe opowiadania o miłościach i miłostkach Casanovy, brawurowej ucieczce z weneckiego więzienia, pobytu w Polsce i w Konstantynopolu, zaczerpnięte z obszernej Historii mojego życia, w pełnej wersji liczącej 12 tomów, zawierających łącznie około 3500 stron.

    Swoje pisane po francusku pamiętniki Casanova zaczął spisywać w roku 1789 na zamku Dux, w obecnym Duchcovie w Czechach, gdzie osiadł w wieku 60 lat, po wieloletnich podróżach po Europie. Zgodnie z wolą autora rękopis pamiętników przekazano po jego śmierci do publikacji w Dreźnie. Posiadacze rękopisu zwlekali z publikacją, wreszcie w roku 1821 sprzedali go niemieckiemu wydawcy, wskutek czego Historia mojego życia została przetłumaczona i po raz pierwszy ukazała się w języku niemieckim, ocenzurowana w duchu epoki. Sukces wydania niemieckiego spowodował, że jeden z francuskich redaktorów zdecydował się wydać książkę we Francji, nie mając jednak dostępu do oryginalnego rękopisu, opublikował francuski tekst przetłumaczony z niemieckiego przekładu. W odpowiedzi wydawca niemieckiego tekstu wydał pamiętniki Casanovy w języku francuskim, jednak silnie ocenzurowane przez redaktora, ze zmienionymi, wyciętymi i dodanymi fragmentami. Mimo ingerencji redaktorskich pamiętniki zostały w 1834 roku umieszczone na kościelnym indeksie ksiąg zakazanych. Pierwsze pełne wydanie oryginalnego tekstu ukazało się dopiero w latach 1960–1962. W roku 2010 roku dzięki wsparciu anonimowego darczyńcy rękopis Historii mojego życia został zakupiony przez Bibliothèque nationale de France za ponad 9 milionów dolarów.

  2. Stanisław Trembecki nadał pierwotnie tytułowi swego utworu brzmienie poetycko-naukowe: Sofijówka w sposobie topograficznym opisana wierszem i ogłosił pod pseudonimem, jako Jan Nepomucen Czyżewicz. Ale już Adam Mickiewicz, oddając do wydania poematu wstęp i przypisy, stosował spolszczony zapis nazwy: Zofiówka. Poemat opisowy Trembeckiego należy do najbardziej znanych dzieł tego oświeceniowego autora (niezbyt wielką wagę zresztą przywiązującego do swego pisarstwa). Utwór został zamówiony u poety przez Szczęsnego Potockiego, właściciela dóbr humańskich, w których w latach 1796–1802 powstał monumentalny park krajobrazowy, nazwany Sofiówką (Zofiówką) od imienia trzeciej żony potężnego magnata. Park, położony w Humaniu w Ukrainie, nad jarem, w którym płynie rzeka Kamionka, utrzymany był (według najświeższych mód) w stylu romantycznym, pełen malowniczych zakątków, rozrzuconych tu i ówdzie jakby od niechcenia, w istocie zaś wybudowanych planowo i kunsztownie. Budowie parku towarzyszyły ogromne roboty ziemne, inżynieryjne, architektoniczne, hydrologiczne i ogrodnicze przeprowadzone wielkim kosztem (szacowanym na 20 milionów ówczesnych złotych) i trwale przebudowujące miejscowy krajobraz, wcześniej niemal bezdrzewny.

    W Zofiówce Trembecki doskonale wywiązał się ze swego zadania: nie tylko opisał poszczególne uroki parku (wyszczególniając je po francusku w swoich dopiskach), nie tylko oddał hołd miłości gospodarza Zofiówki w scenie spotkania z Kupidynem, ale również wplótł umiejętnie w tekst komplementy dla Zofii Potockiej. Potrafił przy tym dać wyraz również swoim, autorskim poglądom i pasjom. Należało do nich badanie starożytności Słowiańszczyzny: stąd wzmianki o kłach pradawnych słoni znajdowanych w ukraińskiej ziemi, ale też o niespokojnej historii społeczno-politycznej kraju: o buntach chłopskich i wojnach nieustannie go nawiedzających. Jak to zręcznie ujął w słowa Trembecki, przez wieki całe: „Utrapiał Ukrainę pokój niespokojny”.

    Jako przedstawiciel epoki oświecenia, autor Zofiówki dał również wyraz prądom umysłowym i przekonaniom epoki. Wywodząc początki opisywanego kraju i jego cywilizacji od Scytów, pisał o starożytnych filozofach ukraińskich i włączył do swego utworu rozważania na temat natury materii i świata jako nieustannie się odradzającej. Treść utworu nie tchnie duchem ortodoksyjnego katolicyzmu, raczej oświeceniową elegancją w odniesieniu do spraw metafizycznych oraz atmosferą deizmu. W Zofiówce Trembeckiego nie brak odwołań do mitologii zarówno greckiej, jak i rzymskiej. Najważniejsze z nich to zapewne opowieść o dokonanym przez śmiertelnika Peleusa gwałcie na Tetydzie, bogince morskiej, z którego to aktu począł się Achilles. Dygresja ta, włączona do poematu przy okazji opisu jednego z budynków w parku, zwanego Tetydionem, włożona jest w usta projektanta i budowniczego ogrodu, wybitnego inżyniera Ludwika Metzella, co pozwala oddać mu należne honory jako współtwórcy niezwykłego miejsca, jakim jest Zofiówka. Z drugiej strony anegdota o Tetydzie stanowi zawoalowany komplement wobec Zofii Potockiej przez porównanie jej z boginią i mitologiczną matką herosa.

    Jednocześnie udaje się Trembeckiemu kunsztem poetyckim odwrócić uwagę od aury skandalu obyczajowego i politycznego, jaka otaczała wówczas parę małżonków. Otóż Szczęsny Potocki, marszałek konfederacji targowickiej w 1792 roku, został skazany na infamię, zaś wybranka jego serca była z pochodzenia stambulską kurtyzaną, znaną z romansów w najwyższych sferach w Europie i rozwódką — co w tamtych czasach stanowiło niemałą sensację. Więcej szczegółów faktograficznych w tych (i wielu innych) kwestiach zawierają przypisy opracowane do prezentowanego tu ebooka, przygotowane z myślą o uczniach, ponieważ Zofiówka Trembeckiego stanowi lekturę dla szkół ponadpodstawowych. Ponadto w niniejszej publikacji uwzględniono zarówno wstęp i objaśnienia do utworu pióra Mickiewicza, jak również francuskojęzyczne przypiski samego autora ze stosownym tłumaczeniem.

    Opracowanie Mickiewiczowskie stanowi tę oprawę, bez której sam klejnot nie lśniłby właściwym sobie blaskiem. Jest to istotny ślad recepcji utworu Stanisława Trembeckiego, ale również ukazuje organiczne związki między oświeceniem i romantyzmem w Polsce. Mickiewicz z jednej strony ujawnia swoją erudycję w zakresie kultury klasycznej (wszak na niej bazując, prowadził w latach 1839–1840 wykłady z literatury łacińskiej na uniwersytecie w Lozannie), z drugiej zaś, analizując styl poetycki Trembeckiego, ukazuje tę świadomość warsztatu literackiego, która ujawniła się w Panu Tadeuszu.

  3. Najważniejszy tekst filozofii politycznej Jean-Jacques'a Rousseau. Traktat, który zainspirował reformy polityczne, szczególnie w okresie rewolucji we Francji. Rousseau występuje w nim przeciwko ideom epoki feudalizmu, głoszącym prawa monarchów do rządzenia uzasadniane wolą Boga. Odrzuca także pogląd, że państwo powstaje przez umowę przekazania władcy wszystkich praw przez szukające ochrony społeczeństwo. Krytykuje koncepcję, iż prawem jest to, co dyktują silniejsi, neguje prawne przesłanki niewolnictwa. Głosi wolność i równość, możliwość stanowienia sprawiedliwych praw tylko przez niezbywalną wolę powszechną suwerennego ludu, ogółu jednostek, które zgadzają się na dorozumiane porozumienie o zrzeszeniu się w społeczeństwo.

  4. Jak na razie ten utwór jest dostępny wyłącznie dla naszych Przyjaciół. Wspieraj Wolne Lektury

    Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale, wodewil autorstwa Wojciecha Bogusławskiego z muzyką Jana Stefaniego, wystawiony po raz pierwszy prawdopodobnie 1 marca 1794 r. w Teatrze Narodowym w Warszawie, uchodzi za pierwszą polską operę narodową. Jej akcja rozgrywa się w podkrakowskiej Mogile i koncentruje się wokół sporu tytułowych Krakowiaków i Górali, którego tłem jest historia miłosna.

    Premiera opery miała miejsce na miesiąc przed przysięgą Kościuszki i zgromadziła polskie elity. Libretto oparte zostało na założeniach opery późnoklasycystycznej. Tekst zaginął na wiele lat i został odnaleziony dopiero w 1929 r. przez Leona Schillera, który określił go mianem „polskiej opery narodowej”. Zważywszy napiętą sytuację polityczną przed trzecim rozbiorem Polski, tekst obecnie uchodzi za mistrzostwo aluzji; pojawiają się tutaj moralitety, skrywające elementy niepodległościowe, słowa „Wolność” i „Całość”, topos „słowiańskiej gościnności” i szlacheckiego „umiłowania poprzestawania na małym”. Polityczne konotacje, komediowe perypetie miłosne i wątek walki Krakowiaków z Góralami ukazują strukturę społeczeństwa przed trzecim rozbiorem, kiedy to opera pełniła istotne funkcje propagandowe i kulturalne.

    Dramat Wojciecha Bogusławskiego po raz pierwszy został wystawiony w roku 1794 jako Cud, czyli Krakowiacy i Górale. Dopiero dwa lata później pojawił się w tytule dodatek „mniemany”.

  5. Cover
    tłum. Cecylia Niewiadomska
    Epoka: Romantyzm Rodzaj: Epika Gatunek: Baśń

    Zbiór baśni Hansa Christiana Andersena zawiera m.in. najsłynniejsze opowieści duńskiego autora: Królowa śniegu, Calineczka, Brzydkie kaczątko, Dziewczynka z zapałkami, Mała Syrenka i Słowik. Znajomość tych baśni to dziś kulturowy wymóg. Baśnie Andersena znajdują się także na liście lektur szkolnych dla klas I–III szkoły podstawowej.

    Andersen jednak początkowo wcale nie zamierzał zostać pisarzem dla dzieci. Widział swoją przyszłość w teatrze, najpierw jako aktor, potem dramatopisarz. Znalazł dla tego pomysłu wsparcie u mecenasów, którzy kazali mu najpierw skończyć szkołę i zakazali do tego czasu tworzyć literaturę. Kiedy kilka lat później opublikował pierwsze Baśnie opowiedziane dla dzieci (wyd. w Kopenhadze w 1835 r.), wywołały one prawdziwą sensację, a nawet oburzenie.

    Baśnie, które nie mają pouczającego morału ani szczęśliwego zakończenia? Które mówią do dziecka, tak jakby było ono godną szacunku osobą? Tego jeszcze nie było! Dzieciom jednak właśnie ten sposób opowiadania historii, w których świat opisany jest z ich perspektywy, bardzo się spodobał i autor zyskał wkrótce międzynarodową sławę. Tworząc swoje baśnie, Andersen sięgał, jak wielu słynnych bajkopisarzy przed nim, do folkloru. Tak właśnie tworzyli bracia Grimm i Charles Perrault. Jednak Andersen wymyślał także swoje własne historie. Ich bohaterami są często postaci samotne, odrzucane przez innych, ale pragnące bliskości, tak jak Brzydkie Kaczątko, które musi doświadczyć wielu bolesnych odtrąceń, by w końcu znaleźć „swoje plemię'' i poczuć się piękne, akceptowane, kochane.

    Biografowie Andersena sugerują, że tak właśnie wyglądało jego własne życie, pełne niepokoju i nieracjonalnych lęków. Andersen na przykład do tego stopnia bał się pożaru, że w każdą z licznych podróży po Europie brał ze sobą sznur, dzięki któremu w razie czego, unikając spalenia, spuściłby się z hotelowego okna. Może dlatego baśnie Andersena przedstawiają życie jako pełne cierpienia, rozczarowań i niezaspokojonych tęsknot. Co początkowo oburzyło, a potem zachwyciło czytelniczki i czytelników — to fakt, że u Andersena „zło'' zdarza się nie jako sprawiedliwa kara za złe uczynki, ale jako nieusuwalny element życia. Dla duńskiego pisarza cierpienie i rozczarowanie są doświadczeniami wszystkich istot, także tych całkowicie niewinnych, jak bohaterka Dziewczynki z zapałkami.

    Baśnie Andersena wprowadzą dzieci w świat bez prostych odpowiedzi i czarno-białych podziałów. Dzieci stykają się w nich z etycznymi dylematami, które później będą musiały same na własny użytek rozstrzygać. Mogą skonfrontować się z trudnymi sprawami, takimi jak nierówności społeczne, śmierć bliskich osób, nieszczęśliwa miłość, zazdrość, brak sprawiedliwości. Widząc zmagania bohaterek takich jak Calineczka czy Mała Syrenka w walce o poprawę swojego losu oraz pułapki, jakie na tej drodze czekają, mogą przeżywać te zmagania, same pozostając jeszcze bezpieczne w domowym zaciszu, i przygotowywać się na moment, kiedy same będą musiały stawić im czoła. Warto zwrócić uwagę na to, że w baśniach Andersena często bohaterkami są nie tylko księżniczki, ale i dziewczynki pochodzące ze zwykłych mieszczańskich rodzin, jak Gerda z baśni Królowa śniegu. Dzielnie mierzą się one z przeciwnościami losu, same — bez pomocy rycerza na białym koniu — ratując innych.

    Wspólna lektura baśni Andersena może być okazją do rozmowy z dziećmi o pojawiających się w baśniach problemach oraz decyzjach głównych bohaterek i bohaterów. Warto pokazać dzieciom, czym różnią się wersje literackie od ich późniejszych filmowych adaptacji, w których zazwyczaj dorobiono „happy end” - jak choćby w przypadku Disneyowskiej adaptacji Małej Syrenki.

    Współcześnie możemy je czytać także jako dorośli, bo są zarazem to skłaniające do refleksji nad źródłem cierpienia opowiadania fantastyczne, które, co już nie powinno być zaskoczeniem, zainspirowały najmroczniejszego ze skandynawskich filozofów, Sørena Kierkegaarda.

    Ten ebook zawiera 29 baśni Andersena w tłumaczeniu Cecylii Niewiadomskiej, przedwojennej nauczycielki, tłumaczki, pisarki i działaczki oświatowej, związanej z Towarzystwem Oświaty Narodowej. W trzech z nich zmieniliśmy brzmienie tytułu na takie, które jest lepiej rozpoznawalne w Polsce. Dotyczy to bajek: Calineczka (tłumaczka zaproponowała tytuł „Dziecię Elfów''), Choinka (pierwotnie „Sosna'') i Mała syrenka (pierwotnie „Syrena'')

  6. Co może się wydarzyć, gdy czworo zwierząt — starych już, spracowanych i nieco podupadłych na zdrowiu — wyruszy razem w świat? A co stanie się, gdy na ich drodze stanie banda zbójców? Strach pomyśleć… Ale odważnie przeczytajcie sami.

    Osioł o imieniu Burek (zapewne od burego koloru sierści), pies — dawny towarzysz wypraw myśliwskich swego pana, kot niezdolny już strzec domu i spiżarni swojej gospodyni przed myszami oraz kogut, który salwował się ucieczką przed zjedzeniem w rosole, poszukują nowego domu. Osobno każde z nich nie ma wiele siły ani możliwości, ale kiedy zaczną współpracować, może to odmienić ich życie.

    Wierszowana wersja Artura Oppmana opiera się na jednej z baśni braci Grimm, zatytułowanej oryginalnie Muzykanci z Bremy (niem. Die Bremer Stadtmusikanten), zaś obraz piramidy zwierząt stojących jedno na drugim był wykorzystywany w sztuce i został odwzorowany w rzeźbie zdobiącej jeden z placów w mieście Brema w Niemczech.

  7. Cover
    tłum. Władysław Witwicki
    Epoka: Starożytność Rodzaj: Epika Gatunek: Rozprawa

    Jeden z najkrótszych dialogów Platona. Sokrates dyskutuje z utalentowanym artystą, zawodowym recytatorem poematów Homera. Usiłuje przekonać zarozumiałego rozmówcę, że znajomość utworu bynajmniej nie robi człowieka znawcą w dziedzinach, o których traktuje dzieło, a twórczość poetycka, podobnie jak budząca zachwyt deklamacja, nie opiera się na wiedzy i umiejętności, ale pochodzi z boskiego natchnienia.

  8. Pożegnanie z Marią to zbiór opowiadań Tadeusza Borowskiego z 1947 roku, na który składają się: Pożegnanie z Marią, Dzień na Harmenzach, Proszę państwa do gazu, Śmierć powstańca i Bitwa pod Grunwaldem.

    Wszystkie te teksty łączy postać Tadka — głównego bohatera i zarazem narratora — co sugeruje częściowo przynajmniej autobiograficzny charakter tomu. Tadeusz Borowski, przedstawiając wojenne, a w szczególności obozowe, losy różnych ludzi, dąży do obiektywizmu, koncentrując się raczej na zachowaniach niż na emocjach i psychice swoich bohaterów. Stosując oszczędną strategię literacką, pisarz pokazuje degradujący wpływ wojny i niewoli na moralność człowieka oraz na jego zdolność do odkrywania w sobie nieznanych dotąd pokładów zła. Tragedia życia w obozie koncentracyjnym zostaje w ten sposób sprowadzona do umiejętności robienia interesów w skrajnie trudnej sytuacji, w której przetrwać mogą jedynie najsilniejsze, pozbawione skrupułów moralnych, jednostki. Paradoksalnie, to właśnie odarcie z bohaterstwa i demitologizacja wojennych trajektorii ludzkich losów pozwala autorowi dać wyjątkowo drastyczne, a zarazem przekonujące świadectwo literackie okrucieństwa i upodlenia człowieka, funkcjonującego w świecie, w którym różnica między katem a ofiarą ulega niebezpiecznemu zatarciu.

  9. Cover
    Epoka: Renesans Rodzaj: Dramat Gatunek: Tragedia

    Najsłynniejszy romans w historii starożytnej, historia skazanej na klęskę miłości rzymskiego wodza i egipskiej królowej, ukazana w znakomitym dramacie Szekspira. Jedna z najdłuższych sztuk mistrza ze Stratfordu, w ponad czterdziestu scenach ukazuje najważniejsze wydarzenia burzliwego związku Kleopatry i Antoniusza, ostatnich lat republiki rzymskiej i niepodległego Egiptu, nakreślone w szerokiej panoramie od Aleksandrii w Egipcie, przez Italię po Grecję.

    Marek Antoniusz, doświadczony dowódca i najbliższy współpracownik Juliusza Cezara, po jego śmierci zawiązał porozumienie z Oktawianem, adoptowanym w testamencie głównym spadkobiercą Cezara, oraz Lepidusem. Wspólnie pokonali wojska zabójców Cezara i podzielili się władzą nad rozległym państwem rzymskim. Podczas podróży do wschodnich prowincji, które przypadły mu w udziale, Antoniusz spotkał się z Kleopatrą, egzotyczną, uwodzicielską królową Egiptu. Ich namiętny romans i wspólne szczęśliwe życie w Aleksandrii zostają zakłócone przez wieści z Rzymu: żona Marka Antoniusza, Fulwia, wspólnie z jego bratem wystąpiła przeciwko Oktawianowi…

Zamknij

* Ładowanie