Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury są za darmo i bez reklam, bo utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.

Na stałe wspiera nas 403 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Potrzebujemy Twojej pomocy!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków i włączyć subskrypcję.

x
Tren XVII → ← Tren XV

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren XVI[1]

      Nieszcześciu kwoli[2] a swojej żałości,
      Która mię prawie przejmuje do kości,
      Lutnią[3] i wdzięczny rym porzucić muszę,
      Ledwe[4] nie duszę[5].
      Żywem[6], czy mię sen obłudny[7] frasuje?
      Który kościanym oknem[8] wylatuje,
      A ludzkie myśli tym i owym bawi,
      Co błąd na jawi[9].
      O błędzie ludzki[10], o szalone dumy[11],
      Jako to łacno[12] pisać sie z rozumy[13],
      Kiedy po wolej świat mamy[14], a głowa
      Człowieku zdrowa[15].
      W dostatku będąc, ubóstwo chwalemy[16],
      W rozkoszy[17] żałość lekce szacujemy[18],
      A póki wełny skąpej prządce[19] zstaje[20],
      Śmierć nam za jaje[21].
      Lecz kiedy nędza albo żal przypadnie[22],
      Ali[23] żyć nie tak jako mówić snadnie[24],
      A śmierć dopiero w ten czas nam należy[25],
      Gdy już k nam bieży[26].
      Przecz[27] z płaczem idziesz, Arpinie[28] wymowny[29],
      Z miłej ojczyzny? Wszak nie Rzym budowny[30],
      Ale świat wszystek Miastem[31] jest mądremu
      Widzeniu[32] twemu[33].
      Czemu tak barzo[34] córki swej żałujesz?
      Wszak sie ty tylko sromoty[35] wiarujesz[36];
      Insze wszelakie u ciebie przygody
      Ledwe nie gody[37].
      Śmierć, mówisz, straszna tylko niezbożnemu[38];
      Przeczże[39] sie tobie umrzeć cnotliwemu
      Nie chciało, kiedyś prze dotkliwą[40] mowę
      Miał podać głowę[41]?
      Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie[42];
      Łacniej rzec[43], widzę, niż czynić i tobie[44],
      Pióro anielskie; duszę toż[45] w przygodzie,
      Co i mnie bodzie[46].
      Człowiek nie kamień, a jako sie stawi
      Fortuna, takich myśli nas nabawi.
      Przeklęte szczeście[47]! Czy snać[48] gorzej duszy,
      Kto rany ruszy?
      Czasie, pożądnej[49] ojcze niepamięci,
      W co ani rozum, ani trafią[50] święci,
      Zgój smutne serce, a ten żal surowy
      Wybij mi z głowy.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      kwoli (starop.) — ze względu na, z powodu. [przypis redakcyjny]

      [3]

      lutnią — lutnię. [przypis redakcyjny]

      [4]

      ledwe — ledwie, niemal. [przypis redakcyjny]

      [5]

      porzucić (…) duszę — umrzeć. [przypis redakcyjny]

      [6]

      żywem — czy jestem przytomny? [przypis redakcyjny]

      [7]

      sen obłudny — sen zwodniczy, fałszywy. [przypis redakcyjny]

      [8]

      kościanym oknem — w mit. gr. i rz. istnieją dwie bramy poprzez które sny wychodzą z podziemia; złudne sny przechodzą przez bramę z kości słoniowej, a sny prawdziwe przez bramę z rogu. [przypis redakcyjny]

      [9]

      A ludzkie myśli (…) na jawi — zajmuje myśli ludzkie tym, co na jawie, czyli w rzeczywistości okazuje się nieprawdziwe, złudne. [przypis redakcyjny]

      [10]

      błąd ludzki — fałszywa, nieprawdziwa myśl ludzka, głupota ludzka. [przypis redakcyjny]

      [11]

      szalone dumy — głupie, szalone myśli. [przypis redakcyjny]

      [12]

      łacno — łatwo. [przypis redakcyjny]

      [13]

      pisać sie z rozumy — popisywać się rozumem. [przypis redakcyjny]

      [14]

      Kiedy po wolej świat mamy — kiedy świat jest przychylny naszej woli, naszym życzeniom. [przypis redakcyjny]

      [15]

      głowa (…) zdrowa* — głowa wolna od kłopotów, zmartwień. [przypis redakcyjny]

      [16]

      chwalemy — chwalimy. [przypis redakcyjny]

      [17]

      rozkosz — przyjemności życia. [przypis redakcyjny]

      [18]

      lekce szacować — lekceważyć. [przypis redakcyjny]

      [19]

      skąpa prządka — parka, jedna z trzech mitologicznych bogiń przeznaczenia (Atropos, Kloto, Lachesis), przędących nić ludzkiego życia i arbitralnie decydujących o ludzkim życiu i śmierci. [przypis redakcyjny]

      [20]

      zstaje — wystarcza. [przypis redakcyjny]

      [21]

      za jaje — za nic, czyli za rzecz wartości jaja (w XVI w. jaja były wyjątkowo tanie). [przypis redakcyjny]

      [22]

      przypadnie — stanie się, zdarzy się. [przypis redakcyjny]

      [23]

      ali — ale oto, ale tymczasem, ale wtedy. [przypis redakcyjny]

      [24]

      snadnie (starop.) — łatwo. [przypis redakcyjny]

      [25]

      śmierć nam należy — śmierć nas dotyczy (liczymy się z nią i nie gardzimy nią; por. współczesne wyrażenie: coś się należy komuś). [przypis redakcyjny]

      [26]

      bieżeć (tu forma 3 os. lp: bieży) — podążać, iść. [przypis redakcyjny]

      [27]

      przecz (starop.) — dlaczego, czemu. [przypis redakcyjny]

      [28]

      Arpin — pochodzący z Arpinum w Lacjum rzymski pisarz, mówca i filozof, zwolennik filozofii stoickiej Marcus Tullius Cicero (106–43 r. p.n.e.). [przypis redakcyjny]

      [29]

      wymowny* — od wyrazu: wymowa oznaczającego retorykę, oratorstwo; Cicero znany był jako znakomity mówca. [przypis redakcyjny]

      [30]

      budowny — okazale, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

      [31]

      Miasto — chodzi o Rzym (łac. Urbs). [przypis redakcyjny]

      [32]

      widzenie — zdanie, sąd, opinia, sposób widzenia różnych spraw. [przypis redakcyjny]

      [33]

      Wszak nie Rzym (…) twemu — Cicero głosił, że dla mędrca cały świat jest domem, więc wygnanie nie jest wielkim nieszczęściem; gdy jego wygnano z Rzymu, bardzo rozpaczał. [przypis redakcyjny]

      [34]

      barzo — bardzo. [przypis redakcyjny]

      [35]

      sromota (starop.) — hańba. [przypis redakcyjny]

      [36]

      wiarować się (starop.) — strzec się, unikać. [przypis redakcyjny]

      [37]

      gody* — radość, wesele; w. 25-28: Cicero głosił, że mędrzec powinien ze spokojem przyjmować wszystkie nieszczęścia, unikając jedynie hańby. Gdy jednak umarła jego córka Tulia, przeżył to głęboko. [przypis redakcyjny]

      [38]

      niezbożny — niecnotliwy (por. współczesny wyraz bezbożny). [przypis redakcyjny]

      [39]

      przeczże — czemu więc. [przypis redakcyjny]

      [40]

      dotkliwy — ostry. [przypis redakcyjny]

      [41]

      podać głowę* — dać głowę, stracić życie. [przypis redakcyjny]

      [42]

      wywiódłeś — wywiodłeś, udowodniłeś. [przypis redakcyjny]

      [43]

      łacniej rzec — łatwiej mówić. [przypis redakcyjny]

      [44]

      w. 29-32 — Cicero wygłosił cykl ostrych przemówień przeciwko wpływowemu politykowi, Markowi Antoniuszowi. Został zamordowany z polecenia Antoniusza, choć za wszelką cenę starał się uniknąć śmierci. [przypis redakcyjny]

      [45]

      toż — to samo. [przypis redakcyjny]

      [46]

      bodzie — dręczy. [przypis redakcyjny]

      [47]

      szczeście* — szczęście, dola, los, fortuna. [przypis redakcyjny]

      [48]

      snać (starop.) — przecież, może, podobno. [przypis redakcyjny]

      [49]

      pożądnej — pożądanej, upragnionej. [przypis redakcyjny]

      [50]

      W co (…) trafiątrafić w coś*: potrafić coś. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...
      x