Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 381 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x

Spis treści

    1. Kłamstwo: 1
    2. Mąż: 1
    3. Podstęp: 1
    4. Rozpacz: 1
    5. Starość: 1
    6. Zdrada: 1
    7. Żona: 1

    Uwspółcześnienie:

    Interpunkcja: Toż powróciwszy z wojny egzekwije szumne sprawi >> Toż powróciwszy z wojny, egzekwije szumne sprawi; Nie wiem jakim trefunkiem, owo mu się zdarzy poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy >> Nie wiem, jakim trafunkiem owo mu się zdarzy poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy

    Wacław PotockiNiewieście i po śmierci nie wierz[1]

    Niewieście i po śmierci wierzyć, mówią, szkoda.
    Czego pewny trefunek[2] okazyją poda,
    Kiedy z macierzyńskiego upadszy słup grobu
    Co dwu pasierbów miała, zabił oraz obu.
    Kłamstwo, Podstęp, Zdrada, ŻonaBył i w Polszcze[3], po śmierci że nie wierzyć żenie[4],
    Przykład. Na pospolite jechał mąż ruszenie.
    A ta namówiwszy się z swoją sługą starą,
    Zachorzawszy, umiera pod trupa maszkarą[5].
    Wór piasku i posoki[6] związawszy w zapaskę[7],
    Żeby trupem śmierdziała, w trumnę stawia faskę[8].
    Szle[9] smutną wierna sługa nowinę do męża,
    Że nie mogli w kościele dłużej cierpieć księża,
    że do grobu dla smrodu[10] przyszło spuścić panią;
    Wolno mu będzie sprawić egzekwije[11] za nią,
    Która do nieznajomych, gdzieś w dalekiej Żmudzi
    Co najostrożniej może, jedzie z gachem[12], ludzi[13].
    I tam wieś kupią, a mąż tylko się nie wiesza[14];
    Rozpacz, MążRozum się mu od żalu w smutnej głowie miesza.
    Toż powróciwszy z wojny, egzekwije szumne
    Sprawi, próżną nad grobem postawiwszy trumnę.
    Oraz wotum[15], w którym był, w tymże czyni kirze
    Przed ołtarzem, w małżeńskie nie wchodzić przymierze.
    Górze się z górą trudno; choć będzie dalekiem
    Jeden drugiego, może człowiek się zejść z człekiem.
    Szlachcic znajomy, mając krewnego na Żmudzi,
    W tamten kraj, spodziewając się spadku, zatrudzi —
    Wielom to okazyją do nawiedzin bywa.
    Czego mu sercem życzy, językiem pokrywa.
    Cieszy się wrzeczy[16], że go w dobrym zastał zdrowiu,
    Choćby wolał[17] na marach, w grobie pogotowiu[18].
    Niewiem, jakim trefunkiem owo mu się zdarzy
    Poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy,
    Która już, co na świecie rzeczą było nową,
    Żoną umarłszy, żyła zaś po śmierci wdową.
    Wszelakich się podobieństw ile może chwyta,
    Ani w czesie[19] omyli, kiedy o nią pyta.
    Więc wróciwszy do domu, mężowi opowie,
    Żeby się znowu kłaniał[20] zmartwychwstałej wdowie.
    Ten do trumny, w trumnie nic, tylko piasek suchy,
    W fasce mały tylko już znak wołowej juchy[21].
    Odiskał[22] ci ją, czego i sama nie zbrania,
    Pokazawszy wizerunk[23] światu zmartwychwstania.
    StarośćNie takąć wstała, jakąć śmierci szła do gardła,
    Bo choć nie trupem, ale dudkami prześmiardła[24];
    Dwadzieścia w żywym grobie lat leżąc z okładem,
    Babą wróci; jednakże i on już był dziadem.

    Przypisy

    [1]

    Niewieście i po śmierci nie wierz — opowiadanie zmyślone, ale nie przez Potockiego. Szyk słów bardzo dowolny. [przypis redakcyjny]

    [2]

    trefunek — traf. [przypis redakcyjny]

    [3]

    w Polszcze (daw.) — dziś popr.: w Polsce. [przypis edytorski]

    [4]

    żenie — dziś popr.: żonie. [przypis edytorski]

    [5]

    maszkara (starop.) — maska. [przypis edytorski]

    [6]

    posoka — krew bydlęca. [przypis edytorski]

    [7]

    zapaska — fartuszek. [przypis edytorski]

    [8]

    Wór piasku i posoki związawszy w zapaskę, Żeby trupem śmierdziała, w trumnę stawia faskę. — występuje tutaj dowolny szyk słów. Poprawnie: stawia w trumnę wór piasku i faskę posoki, związawszy (je) w zapaskę. [przypis redakcyjny]

    [9]

    szle — dziś popr.: śle. [przypis edytorski]

    [10]

    dla smrodu (starop.) — z powodu smrodu. [przypis edytorski]

    [11]

    egzekwije — dziś popr.: egzekwie. Część ceremonii pogrzebowej, modlitwa nad trumną zmarłego. [przypis edytorski]

    [12]

    gach (daw.) — kochanek. [przypis redakcyjny]

    [13]

    do nieznajomych ludzi — podzielone całymi zdaniami. [przypis redakcyjny]

    [14]

    wiesza — nie wiesza się z rozpaczy. [przypis redakcyjny]

    [15]

    wotum (daw.) — ślub. [przypis redakcyjny]

    [16]

    wrzeczy (starop.) — niby. [przypis redakcyjny]

    [17]

    wolał — wolał zastać go. [przypis redakcyjny]

    [18]

    pogotowie (starop.; tu forma Msc, lp: w pogotowiu) — tym lepiej, tym bardziej. [przypis redakcyjny]

    [19]

    w czesie — dziś popr.: w czasie. [przypis redakcyjny]

    [20]

    kłaniać się (starop.; tu forma 3 os., lp, r.m.: kłaniał się) — oświadczyć się. [przypis redakcyjny]

    [21]

    jucha (starop.; tu forma D, lp, r.ż.: juchy) — polewka, sos. [przypis edytorski]

    [22]

    odiskać (starop.; tu forma 3 os., lp, r.m.: odiskał) — odszukał. [przypis redakcyjny]

    [23]

    wizerunk — dziś popr.: wizerunek. [przypis edytorski]

    [24]

    dudkami prześmiardła (starop.) — zestarzała się. [przypis redakcyjny]

    Close
    Please wait...