Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury są za darmo i bez reklam, bo utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.

Na stałe wspiera nas 376 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Potrzebujemy Twojej pomocy!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
Pieśń V (Wieczna sromota i nienagrodzona...) → ← Pieśń III (Nie wierz Fortunie, co siedzisz wysoko...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń IV[1][2]

      W twardej kamiennej wieży i za troistemi
      Drzwiami siedząc Danae nieprzełomionemi,
      Pod strażą nieuspionych spartańskich złajników[3],
      Mogła wiecznie nie uznać[4] nocnych wszeteczników,
      By była z Akryzego Wenus nie szydziła,
      Stróża zamknionej panny; bo ta obaczyła[5],
      Że Jowisz, w upominku złotym utajony,
      Miał mieć bezpieczny przystęp i gmach otworzony[6].
      Złoto śrzodkiem janczarów zbrojnych pójdzie snadnie[7],
      A przez twardą opokę gwałtowniej przepadnie[8]
      Niżli raz piorunowy: upadł nieszczęśliwy
      Dom proroka greckiego[9], prze zysk niecnotliwy
      Z gruntu wykorzeniony; przebił bramy twarde
      Zacnych miast Macedończyk[10] i podkopał[11] harde
      Tyranny datkiem; datkom hetmani hołdują,
      Którzy daleko świetnym nawom rozkazują.
      Wielkich pieniędzy wielka troska naszladuje[12];
      A im człowiek w pokładzie[13] swoim więcej czuje,
      Tym jeszcze więcej pragnie; słusznie moje oko
      I nigdy przedtym, i dziś nie zmierza wysoko.
      Im sobie człowiek więcej pomierny[14] ujmuje,
      Tym mu więcej od Boga z łaski przystępuje[15];
      Nic nie mając, z tymi, co nic nie chcą, przestaję,
      A buntów dobrowolnie bogatych sie kaję[16].
      Pan znaczniejszy, gdy państwem[17] wzgardzę, niżbych wszytki
      Żóławskie[18] urodzaje i gdańskie pożytki
      W jednym szpichlerzu zamknął, a sam, siedząc w cieniu[19],
      Nie mógł sie chleba najeść, nędznik w dobrym mieniu[20].
      Zdrój przeźroczystej wody, lasu średnia miara
      I zasiewku mojego niepochybna wiara[21]
      Rządźcy płodnej Afryki, szerokowładnemu,
      Nie da sie znać, że w szczęściu przerównana jemu.
      Acz mi miodu podolskie pasieki nie dają
      Ani w mym lochu wina seremskie[22] stawają,
      Ani bogate stada owiec niezliczonych
      Strzygą[23] odrosłą trawę po górach zielonych;
      Przedsię nazbyt ubóstwa nie znać w domu moim,
      A by mi więcej trzeba, ufam w Bogu swoim;
      Ale gdy niepotrzebne chciwości odprawię[24],
      Lepiej daleko płatu sobie tym poprawię[25],
      Niżbych bogate pola węgierskie z porządnym[26]
      Państwem węneckim złączył. Ludziom wielożądnym
      Wiela i nie dostawa; niech przyjmuje z dzięką,
      Komu ścisłą[27], co dosyć, Bóg udzielił ręką.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 1, Pieśń IV — pieśń jest parafrazą ody Horacego (Carmina III 16) noszącej tytuł Ad C. Maecenatem (Do C. Mecenasa). [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      nieuspionych (…) złajników — sfory nie dających się uśpić psów; por. złaja (starop.): sfora. [przypis redakcyjny]

      [4]

      wiecznie nie uznać — nigdy nie poznać. [przypis redakcyjny]

      [5]

      obaczyć — tu: przewidzieć. [przypis redakcyjny]

      [6]

      W twardej kamiennej wieży (…) gmach otworzony — Danae została zamknięta w wieży przez swego ojca Akrisjosa („Akryzego”), pragnącego uchronić jej cnotę; Jowisz dostał się jednak do niej w postaci złotego deszczu, w wyniku czego została matką Perseusza. [przypis redakcyjny]

      [7]

      Złoto śrzodkiem janczarów zbrojnych pójdzie snadnie — złoto zwojuje nawet zbrojnych żołnierzy. [przypis redakcyjny]

      [8]

      przepadnie — tu: przeniknie. [przypis redakcyjny]

      [9]

      prorok grecki — tu: chodzi o Amfiaraosa, króla Argos, który wybrał się na wyprawę przeciw Tebom, choć jako prorok wiedział, że znajdzie tam śmierć; schowanego w kryjówce zdradziła żona przekupiona złotym naszyjnikiem. [przypis redakcyjny]

      [10]

      Macedończyk — wg popularnej anegdoty Filip Macedoński mawiał, że nie ma muru tak wysokiego, by nie przeskoczył go osioł objuczony złotem. [przypis redakcyjny]

      [11]

      podkopać — tu: doprowadzić do upadku. [przypis redakcyjny]

      [12]

      Wielkich pieniędzy (…) naszladuje — idzie za wielkimi pieniędzmi. [przypis redakcyjny]

      [13]

      pokład (daw.) — skarbiec. [przypis redakcyjny]

      [14]

      pomierny (daw.) — skromny. [przypis redakcyjny]

      [15]

      przystępować* (daw.) — przybywać. [przypis redakcyjny]

      [16]

      A buntów dobrowolnie bogatych sie kaję — wystrzegam się związków z bogatymi. [przypis redakcyjny]

      [17]

      państwo — tu: status wielkiego pana. [przypis redakcyjny]

      [18]

      żóławski (daw.; dziś popr.: żuławski) — pochodzący z urodzajnych Żuław koło Gdańska. [przypis redakcyjny]

      [19]

      siedząc w cieniu — żyjąc na uboczu. [przypis redakcyjny]

      [20]

      nędznik w dobrym mieniu — biedak wśród bogactwa. [przypis redakcyjny]

      [21]

      zasiewku (…) niepochybna wiara — pewna wiara w to, co wyrośnie po zasianiu. [przypis redakcyjny]

      [22]

      seremskie — ze Sremu na Węgrzech. [przypis redakcyjny]

      [23]

      strzyc — tu: skubać. [przypis redakcyjny]

      [24]

      odprawić — tu: odpędzić. [przypis redakcyjny]

      [25]

      płatu (…) poprawię — zwiększę dochody; por. współcz.: płacić, płatność. [przypis redakcyjny]

      [26]

      porządny (daw.) — sprawnie rządzony. [przypis redakcyjny]

      [27]

      ścisły (daw.) — oszczędny. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...