Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 367 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
Pieśń XI (Stronisz przede mną, Neto nie tykana...) → ← Pieśń IX (Chcemy sobie być radzi?)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń X[1][2]

      Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry[3]
      I tak wysoko postawił, że z góry
      Wszystek świat widzę, a sam, jako trzeba,
      Tykam sie nieba?
      To li jest ogień on nieugaszony
      Złotego słońca, które, nieskończony
      Bieg bieżąc, wrotne[4] od początku świata
      Prowadzi lata?
      To li jest on krąg odmiennej światłości[5],
      Wódz gwiazd roźlicznych i sprawca żyzności[6]?
      Słyszę głos wdzięczny; prze Bóg, a na jawi,
      Czy mię sen bawi[7]?
      Tu, widzę, ani ciemne mgły dochodzą,
      Ani śnieg, ani zimne grady szkodzą;
      Wieczna pogoda, dzień na wszystki strony
      Trwa nieskończony.
      Godne pałace Twojej wielmożności,
      Panie, a jakiej cnota dostojności,
      Widzę na oko, bowiem wedle Ciebie
      Ma miejsce w niebie.
      Kto by cię nie znał, Lechu Słowianinie[8],
      Któryś napierwej zasiadł w tej krainie
      I opanował męstwem swoim mocne
      Brzegi północne?
      Kroka[9] patrz, jako siedząc tak wysoko,
      Przedsię ku miastu swemu skłania oko;
      Wandę wydawa ubiór, bo z postawy
      Zda sie mąż prawy.
      Tu i fortelny Przemysł[10] jest wniesiony,
      I ten, co dostał trefunkiem korony[11],
      Doźrzawszy zdrady, gdzie koń prędkonogi
      Biegł zawód drogi[12].
      Bóg fałszu nie chce; a jako miłuje
      Sprawiedliwego, Piast i dziś to czuje,
      Bo mieszka w niebie, a jego cne plemię
      Rządziło zięmię.
      Zemowit[13] stoi wedla ojca prawie,
      Z drugimi równo: ty wysszej, Miecławie[14],
      Którego sprawą chrześcijański zakon[15]
      Podan Polakom.
      Tuż po nim widzę mężne Bolesławy[16],
      Prze których dzielność i stateczne sprawy
      Polska szeroko swych granic pomknęła
      I serce wzięła[17].
      W tejże jest liczbie on zakonnik święty[18],
      Z cięniów klasztornych na królestwo wzięty.
      Są dwa Leszczkowie[19]; jest król wzrostem mały,
      Ale mąż śmiały[20].
      Widzę Jagiełła i dwu Kazimierzu[21]
      Dobrych tak w boju, jako i w przymierzu;
      Widzę i ciebie, gwiaździe równym prawie,
      Cny Władysławie[22].
      Tu też jest Olbracht; król serca wielkiego;
      Tuż z Aleksandrem Sygmunt[23], za którego
      Polska zakwitła, a po długim boju
      Wytchła w pokoju.
      Szlachetne dusze, które swej dzielności
      Macie zapłatę niebieskie radości,
      Życzcie ojczyźnie, aby wam rodziła
      Podobnych siła.
      A ten, co po was[24] dziś państwo sprawuje,
      Niechaj fortunnie i zdrów nam panuje;
      A zwierzonego nie wzdawa opieku[25],
      Aż pełen wieku!

      Przypisy

      [1]

      Ks. 1, Pieśń X — początek pieśni jest parafrazą ody Horacego (Carmina II 20) noszącej tytuł Ad Maecenatem (Do Mecenasa); parafraza całości — Ks. 2, Pieśń XXIII; por. też Carmina I 12. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      odziać pióry — pokryć piórami. [przypis redakcyjny]

      [4]

      wrotny — wracający. [przypis redakcyjny]

      [5]

      krąg odmiennej światłości — przen. księżyc. [przypis redakcyjny]

      [6]

      sprawca żyzności — Diana, bogini księżyca, była też boginią płodności i urodzaju. [przypis redakcyjny]

      [7]

      prze Bóg, a na jawi, / Czy mię sen bawi? (starop.) — na Boga, czy to jawa, czy też zwodzi mnie sen? [przypis redakcyjny]

      [8]

      Lech Słowianin — nawiązanie do legendarnego władcy Polski umieszczonego tu w niebie. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Krok — Krak, Krakus, legendarny założyciel Krakowa. [przypis redakcyjny]

      [10]

      fortelny Przemysł — przebiegły Przemysław (Lestko I), przedhistoryczny polski książę, według legendy pokonał wojska Aleksandra Wielkiego umieszczając na drzewach malowane tarcze, ku którym zwabił żołnierzy wroga. [przypis redakcyjny]

      [11]

      ten, co dostał trefunkiem korony — Lestko II wygrał wyścig jeździecki po koronę, mimo że jego przeciwnik wyłożył trasę biegu żelaznymi kolcami. [przypis redakcyjny]

      [12]

      Biegł zawód drogi — biegł w zawody o cenną (drogą) rzecz. [przypis redakcyjny]

      [13]

      Zemowit — Siemowit, syn Piasta, legendarnego założyciela dynastii. [przypis redakcyjny]

      [14]

      Miecław — chodzi o Mieszka I. [przypis redakcyjny]

      [15]

      zakon (daw.) — prawo. [przypis redakcyjny]

      [16]

      mężne Bolesławy — chodzi o Bolesława Chrobrego i Krzywoustego, może również Śmiałego. [przypis redakcyjny]

      [17]

      serce wzięła — nabrała serca, odwagi. [przypis redakcyjny]

      [18]

      zakonnik święty — Kazimierz I Odnowiciel, zwany też Mnichem. [przypis redakcyjny]

      [19]

      dwa Leszczkowie — dwóch Leszków: Leszek Biały i Leszek Czarny. [przypis redakcyjny]

      [20]

      król wzrostem mały — Władysław Łokietek. [przypis redakcyjny]

      [21]

      dwu Kazimierzu (daw. forma B.)— dwóch Kazimierzy: Kazimierza Wielkiego i Kazimierza Jagiellończyka. [przypis redakcyjny]

      [22]

      Władysław — chodzi o Władysława Warneńczyka. [przypis redakcyjny]

      [23]

      Sygmunt — Zygmunt (Zygmunt I Stary). [przypis redakcyjny]

      [24]

      ten, co po was — następca tronu, Zygmunt II August. [przypis redakcyjny]

      [25]

      Niechaj (…) zwierzonego nie wzdawa opieku — niech nie oddaje powierzonej mu odpowiedzialności. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...