Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Strona główna
Informacje Ustawienia Spis treści

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

Zasób opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Ilustracja na okładce: torremountain@Flickr, CC BY 2.0.

Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Pieśni, Księgi pierwsze, Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...)

Jan Kochanowski

Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...)

Pieśń XI (Stronisz przede mną, Neto nie tykana...) → ← Pieśń IX (Chcemy sobie być radzi?)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń X[1][2]

      1
      Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry[3]
      I tak wysoko postawił, że z góry
      Wszystek świat widzę, a sam, jako trzeba,
      Tykam sie nieba?
      5
      To li jest ogień on nieugaszony
      Złotego słońca, które, nieskończony
      Bieg bieżąc, wrotne[4] od początku świata
      Prowadzi lata?
      To li jest on krąg odmiennej światłości[5],
      10
      Wódz gwiazd roźlicznych i sprawca żyzności[6]?
      Słyszę głos wdzięczny; prze Bóg, a na jawi,
      Czy mię sen bawi[7]?
      Tu, widzę, ani ciemne mgły dochodzą,
      Ani śnieg, ani zimne grady szkodzą;
      15
      Wieczna pogoda, dzień na wszystki strony
      Trwa nieskończony.
      Godne pałace Twojej wielmożności,
      Panie, a jakiej cnota dostojności,
      Widzę na oko, bowiem wedle Ciebie
      20
      Ma miejsce w niebie.
      Kto by cię nie znał, Lechu Słowianinie[8],
      Któryś napierwej zasiadł w tej krainie
      I opanował męstwem swoim mocne
      Brzegi północne?
      25
      Kroka[9] patrz, jako siedząc tak wysoko,
      Przedsię ku miastu swemu skłania oko;
      Wandę wydawa ubiór, bo z postawy
      Zda sie mąż prawy.
      Tu i fortelny Przemysł[10] jest wniesiony,
      30
      I ten, co dostał trefunkiem korony[11],
      Doźrzawszy zdrady, gdzie koń prędkonogi
      Biegł zawód drogi[12].
      Bóg fałszu nie chce; a jako miłuje
      Sprawiedliwego, Piast i dziś to czuje,
      35
      Bo mieszka w niebie, a jego cne plemię
      Rządziło zięmię.
      Zemowit[13] stoi wedla ojca prawie,
      Z drugimi równo: ty wysszej, Miecławie[14],
      Którego sprawą chrześcijański zakon[15]
      40
      Podan Polakom.
      Tuż po nim widzę mężne Bolesławy[16],
      Prze których dzielność i stateczne sprawy
      Polska szeroko swych granic pomknęła
      I serce wzięła[17].
      45
      W tejże jest liczbie on zakonnik święty[18],
      Z cięniów klasztornych na królestwo wzięty.
      Są dwa Leszczkowie[19]; jest król wzrostem mały,
      Ale mąż śmiały[20].
      Widzę Jagiełła i dwu Kazimierzu[21]
      50
      Dobrych tak w boju, jako i w przymierzu;
      Widzę i ciebie, gwiaździe równym prawie,
      Cny Władysławie[22].
      Tu też jest Olbracht; król serca wielkiego;
      Tuż z Aleksandrem Sygmunt[23], za którego
      55
      Polska zakwitła, a po długim boju
      Wytchła w pokoju.
      Szlachetne dusze, które swej dzielności
      Macie zapłatę niebieskie radości,
      Życzcie ojczyźnie, aby wam rodziła
      60
      Podobnych siła.
      A ten, co po was[24] dziś państwo sprawuje,
      Niechaj fortunnie i zdrów nam panuje;
      A zwierzonego nie wzdawa opieku[25],
      Aż pełen wieku!

      Przypisy

      [1]

      Ks. 1, Pieśń X — początek pieśni jest parafrazą ody Horacego (Carmina II 20) noszącej tytuł Ad Maecenatem (Do Mecenasa); parafraza całości — Ks. 2, Pieśń XXIII; por. też Carmina I 12. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      odziać pióry — pokryć piórami. [przypis redakcyjny]

      [4]

      wrotny — wracający. [przypis redakcyjny]

      [5]

      krąg odmiennej światłości — przen. księżyc. [przypis redakcyjny]

      [6]

      sprawca żyzności — Diana, bogini księżyca, była też boginią płodności i urodzaju. [przypis redakcyjny]

      [7]

      prze Bóg, a na jawi, / Czy mię sen bawi? (starop.) — na Boga, czy to jawa, czy też zwodzi mnie sen? [przypis redakcyjny]

      [8]

      Lech Słowianin — nawiązanie do legendarnego władcy Polski umieszczonego tu w niebie. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Krok — Krak, Krakus, legendarny założyciel Krakowa. [przypis redakcyjny]

      [10]

      fortelny Przemysł — przebiegły Przemysław (Lestko I), przedhistoryczny polski książę, według legendy pokonał wojska Aleksandra Wielkiego umieszczając na drzewach malowane tarcze, ku którym zwabił żołnierzy wroga. [przypis redakcyjny]

      [11]

      ten, co dostał trefunkiem korony — Lestko II wygrał wyścig jeździecki po koronę, mimo że jego przeciwnik wyłożył trasę biegu żelaznymi kolcami. [przypis redakcyjny]

      [12]

      Biegł zawód drogi — biegł w zawody o cenną (drogą) rzecz. [przypis redakcyjny]

      [13]

      Zemowit — Siemowit, syn Piasta, legendarnego założyciela dynastii. [przypis redakcyjny]

      [14]

      Miecław — chodzi o Mieszka I. [przypis redakcyjny]

      [15]

      zakon (daw.) — prawo. [przypis redakcyjny]

      [16]

      mężne Bolesławy — chodzi o Bolesława Chrobrego i Krzywoustego, może również Śmiałego. [przypis redakcyjny]

      [17]

      serce wzięła — nabrała serca, odwagi. [przypis redakcyjny]

      [18]

      zakonnik święty — Kazimierz I Odnowiciel, zwany też Mnichem. [przypis redakcyjny]

      [19]

      dwa Leszczkowie — dwóch Leszków: Leszek Biały i Leszek Czarny. [przypis redakcyjny]

      [20]

      król wzrostem mały — Władysław Łokietek. [przypis redakcyjny]

      [21]

      dwu Kazimierzu (daw. forma B.)— dwóch Kazimierzy: Kazimierza Wielkiego i Kazimierza Jagiellończyka. [przypis redakcyjny]

      [22]

      Władysław — chodzi o Władysława Warneńczyka. [przypis redakcyjny]

      [23]

      Sygmunt — Zygmunt (Zygmunt I Stary). [przypis redakcyjny]

      [24]

      ten, co po was — następca tronu, Zygmunt II August. [przypis redakcyjny]

      [25]

      Niechaj (…) zwierzonego nie wzdawa opieku — niech nie oddaje powierzonej mu odpowiedzialności. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      x
      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca

      Pora na chwilę przerwy :)

      Podoba Ci się nasza biblioteka? Wesprzyj ją drobną wpłatą, a otrzymasz wcześniejszy dostęp do prapremier!

      Nowe książki pojawiają się częściej, gdy nas wspieracie. Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!
      KRS: 0000070056
      Nazwa organizacji: Wolne Lektury

      Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
      Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

      Warto wspierać czytanie w każdej formie, możliwie dostępne dla wszystkich. I takich książek, po które warto sięgnąć

      Sylwia Chutnik

      Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

      Zapisz się na newsletter, a nie przegapisz naszych publikacji. Zawsze możesz zrezygnować. Kliknij i podaj adres email

      Przyjaciele Wolnych Lektur jako pierwsi mają dostęp do premierowych publikacji. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz >>>

      Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.

      Regularnie dodajemy nowe książki. By ich nie przegapić, subskrybuj nasz kanał.

      Kliknij obrazek, by subskrybować!

      Bez wsparcia czytelników Wolne Lektury nie będą się rozwijać. Nie pozwól na to! Kliknij i dorzuć się!

      Nie wystarczy zeskanować książkę. Tekst musi jeszcze przejść proces redakcji językowej i technicznej oraz podwójną korektę. Sam widzisz, że to dużo pracy! Dlatego potrzebujemy Twojego wsparcia! Kliknij i dorzuć się!

      Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.
      • NIP: 952-187-70-87
      • KRS: 0000070056
      • REGON: 017423865
      • Numer konta: 75 1090 2851 0000 0001 4324 3317
      Wolne Lektury to projekt prowadzony przez fundację Wolne Lektury.
      MKiDN
      Strona biblioteki Wolne Lektury powstała dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.