Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 375 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
Tren XVI → ← Tren XIV

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren XV[1]

      Erato[2] złotowłosa i ty, wdzięczna[3] lutni[4],
      Skąd pociechę w swych troskach biorą ludzie smutni,
      Uspokójcie na chwilę strapioną myśl[5] moję,
      Póki jeszcze kamienny w polu słup nie stoję[6],
      Lejąc ledwe[7] nie krwawy płacz przez marmór[8] żywy[9],
      Żalu ciężkiego pamięć[10] i znak nieszczęśliwy.
      Mylę sie, czyli[11] patrząc na ludzkie przygody
      Skromniej człowiek uważa[12] i swe własne szkody?
      Nieszczesna matko[13] (jesli przyczytać[14] możemy
      Nieszcześciu, co prze[15] głupi rozum swój cierpiemy),
      Gdzie teraz twych siedm[16] synów i dziewek tak wiele[17]?
      Gdzie pociecha? Gdzie radość i twoje wesele?
      Widzę czternaście mogił; a ty nieszcześliwa
      I podobno tak długo nad wolą[18] swą żywa Obłapiasz zimne groby, w których (ach niebogo!) Składłaś[19] dziateczki swoje zagubione[20] srogo.
      Takie więc kwiaty leżą kosą podsieczone
      Albo deszczem gwałtownym na ziemię złożone.
      W którą nadzieję żywiesz?[21] Czego czekasz więcej?
      Czemu śmiercią żałości nie zbywasz[22] co pręcej[23]?
      A wasze prętkie[24] strzały albo łuk co czyni
      Niepochybny[25], o Febe[26] i mściwa bogini[27]?
      Albo z gniewu (bo winna), albo więc z lutości[28]
      Dokonajcie[29], prze Boga[30], jej biednej starości.
      Nowa pomsta[31], nowa kaźń[32] hardą[33] myśl potkała[34]:
      Dziatek płacząc, Nijobe[35] sama skamieniała
      I stoi na Sypilu[36] marmór nieprzetrwany[37],
      Jednak i pod kamieniem żywią[38] skryte rany.
      Jej bowiem łzy serdeczne skałę przenikają
      I przeźroczystym z góry strumieniem spadają,
      Skąd źwierz[39] i ptastwo[40] pije; a ta w wiecznym pęcie[41]
      Tkwi[42] w rogu skały wiatrom szalonym[43] na wstręcie[44].
      Ten grób nie jest na martwym, ten martwy nie w grobie,
      Ale samże jest martwym, samże grobem sobie.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      Erato — jedna z dziewięciu Muz, Muza poezji miłosnej zazwyczaj przedstawiana z lirą. [przypis redakcyjny]

      [3]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [4]

      lutni (tu daw. forma W. lp) — dziś: lutnio. [przypis redakcyjny]

      [5]

      strapiona myśl — strapiony umysł, duszę. [przypis redakcyjny]

      [6]

      póki jeszcze kamienny w polu słup nie stoję — dopóki jeszcze nie zamieniłem się w kamień; zob. też w. 25 o skamieniałej Niobe. [przypis redakcyjny]

      [7]

      ledwe (starop.) — ledwie, zaledwie. [przypis redakcyjny]

      [8]

      marmór — daw. pisownia wyrazu marmur. [przypis redakcyjny]

      [9]

      marmór żywy — żyjący marmur. [przypis redakcyjny]

      [10]

      pamięć* — tu: znak upamiętniający lub pamiętanie. [przypis redakcyjny]

      [11]

      czyli* (starop.) — czy też. [przypis redakcyjny]

      [12]

      uważać* (starop.) — dostrzegać i oceniać. [przypis redakcyjny]

      [13]

      Nieszczesna matko — apostrofa do Niobe. [przypis redakcyjny]

      [14]

      przyczytać (starop.) — przypisać. [przypis redakcyjny]

      [15]

      prze — przez. [przypis redakcyjny]

      [16]

      siedm — daw. forma wyrazu siedem. [przypis redakcyjny]

      [17]

      tak wiele* (daw.) — tyle samo, drugie tyle. [przypis redakcyjny]

      [18]

      nad wolą* (starop.) — wbrew woli. [przypis redakcyjny]

      [19]

      skłaść (forma starop.) — złożyć. [przypis redakcyjny]

      [20]

      zagubiony — tu: pomordowany, unicestwiony. [przypis redakcyjny]

      [21]

      w którą nadzieję żywiesz? (starop.) — jaką nadzieją żyjesz? [przypis redakcyjny]

      [22]

      nie zbywasz (starop.) — nie pozbywasz (się). [przypis redakcyjny]

      [23]

      pręcej (starop.) — daw. pisownia wyrazu prędzej. [przypis redakcyjny]

      [24]

      prętki (starop.) — daw. pisownia wyrazu prędki. [przypis redakcyjny]

      [25]

      niepochybny (starop.) — nie chybiający, ten który nie chybia (celu). [przypis redakcyjny]

      [26]

      Febe — Febusie; Febus (Apollo) w mit. gr. syn Zeusa i Latony, czasami utożsamiany z bogiem słońca Heliosem; był bogiem muzyki, poezji, łucznictwa, proroctw i sztuki lekarskiej. [przypis redakcyjny]

      [27]

      mściwa bogini —- Diana, staroż. bogini rz. utożsamiana z gr. Artemidą; uważana za boginię księżyca, polowania i lasów. [przypis redakcyjny]

      [28]

      lutość* (starop.) — litość (obecnie rzadko używa się wyrazu luty w znaczeniu srogi; por. nazwę drugiego miesiąca w roku). [przypis redakcyjny]

      [29]

      dokonać* (daw.) — położyć kres. [przypis redakcyjny]

      [30]

      prze Boga — przez Boga, na Boga. [przypis redakcyjny]

      [31]

      pomsta — zemsta (zob. współczesne wyrażenie pomścić kogoś). [przypis redakcyjny]

      [32]

      kaźń (daw.) — męka, kara. [przypis redakcyjny]

      [33]

      hardy — dumny. [przypis redakcyjny]

      [34]

      potkała (forma starop.) — spotkała. [przypis redakcyjny]

      [35]

      Nijobe — forma wyrazu Niobe utworzona dla rytmu. [przypis redakcyjny]

      [36]

      na Sipylu — Sipylus (łac.), Sypilos (gr.): góra w Azji Mniejszej, na którą została przeniesiona przez trąbę powietrzną skamieniała Niobe. [przypis redakcyjny]

      [37]

      nieprzetrwany (starop.) — taki, którego nie można przetrwać, trwający wiecznie. [przypis redakcyjny]

      [38]

      żywią (forma starop.) — żyją. [przypis redakcyjny]

      [39]

      źwierz (starop.) — zwierzę. [przypis redakcyjny]

      [40]

      ptastwo (starop.) — ptactwo, ptaki. [przypis redakcyjny]

      [41]

      w wiecznym pęcie (forma starop.) — w wiecznych pętach, więzach; pęto: więzy. [przypis redakcyjny]

      [42]

      tkwić — tu: sterczeć, być na widoku. [przypis redakcyjny]

      [43]

      szalony — tu: bardzo wielki, przekraczający normę. [przypis redakcyjny]

      [44]

      tkwi na wstręcie (starop.) — stanowi przeszkodę, zawadę. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...