Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 372 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
Pieśń II (Nie dbam, aby zimne skały...) → ← Pieśń XXV (Użałuj sie, kto dobry, a potłucz zawiasy...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń I[1][2]

      Przeciwne[3] chmury słońce nam zakryły
      I niepogodne deszcze pobudziły,
      Wody z gór szumią, a pienista Wilna[4]
      Już brzegom silna[5].
      Strach patrzać na to częste połyskanie;
      A prze to srogie obłoków trzaskanie,
      Kładą sie lasy, a piorun, gdzie zmierzy,
      Źle nie uderzy.
      Zakładaj korab’[6], cieśla nauczony[7],
      A kto wie, jesli nie wrócą sie ony
      Nieszczęsne czasy, kiedy powódź była
      Świat zatopiła.
      Sześć niedziel w ten czas lał deszcz nie przestając,
      A ziemia, nowe źrzódła pobudzając,
      Rzek przymnażała, tak iż morskie wały[8]
      Wylać musiały.
      Z ludźmi pospołu i miasta, i grody
      Nieuśmierzone zatopiły wody;
      Nie wysiedział sie pasterz z bydłem w cale[9]
      Na żadnej skale.
      Ryby po górach wysokich pływały,
      Gdzie ledwe przedtym pióra donaszały
      Mężnej orlice, gdy do miłych dzieci
      Z obłowem[10] leci.
      Ale na ten czas i matkę, i syny
      Pożarła woda, i wszystek źwierz iny;
      Sam Noe został, przy nim żona tylko
      A dziatek kilko.
      Nieżyzne w cnotę to tam były lata,
      Gdzie ledwe jeden ze wszytkiego świata
      Nalezion, co go Bóg w cale zachował,
      Gdy nierząd psował[11].
      Ten, będąc z łaski Pańskiej ostrzeżony,
      Zbudował sobie korab’ niezmierzony[12],
      Na którym pływał czasu złej przygody
      Po wierzchu wody.
      A wszyscy inszy nagle zagarnieni
      I w głębokościach morskich zatopieni;
      Niebo a morze, te dwie rzeczy były
      Świat zastąpiły[13].
      A kiedy sie już prawie[14] dosyć zstało
      Pańskiemu gniewu, po trosze spadało
      Wielkiego morza, aż za czasem[15] skały
      Z wody wyźrzały.
      Potym i zbytnie zawarły sie zdroje,
      A bystre rzeki wpadły w brzegi swoje;
      Ziemia ku słońcu pełne ciężkiej rosy
      Rozwiła włosy.
      A trupy wkoło straszliwe leżały,
      Ludzie i bydło, wielki źwierz i mały;
      Pełne ich morza, pełne brzegi były,
      Boga ruszyły[16].
      I rzekł Noemu: «Już teraz na ziemię
      Występuj śmiele i z tobą twe plemię[17];
      Oto ja znowu przyodzieję lasy
      Na wieczne czasy.
      I będzie, jako po te lata wszytki,
      Ziemia dawała wszelakie użytki;
      Mnóżcie sie, niech świat spustoszały wszędzie
      Znowu osiędzie[18].
      A w tym upewniam każdą żywą duszę,
      Że nigdy potym takich wód nie wzruszę[19],
      Które by miały ziemię opanować
      I świat zepsować.
      Włożę na niebo znakomitą[20] pręgę,
      Którą gdy ujźrzę, wspomnię na przysięgę,
      Że mam hamować niezwyczajną wodę
      I nie zawiodę».
      Pomni sie[21], lutni! Nie twojej to głowy[22]
      Wspominać Boga żywego rozmowy;
      Każ ty nam zasieść przy ciepłym kominie,
      Aż zły czas minie.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 2, Pieśń I — po raz pierwszy opublikowana pt. Pieśń o potopie. Nawiązuje do opowieści o potopie z biblijnej Księgi Rodzaju. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      przeciwny (daw.) — nieprzyjazny. [przypis redakcyjny]

      [4]

      Wilna — Wilejka, dopływ Wilii. [przypis redakcyjny]

      [5]

      brzegom silna — zagraża brzegom. [przypis redakcyjny]

      [6]

      zakładaj korab’ — zaczynaj budować okręt (arkę). [przypis redakcyjny]

      [7]

      nauczony (daw.) — doświadczony, biegły w swym fachu. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wał (daw.) — fala. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Nie wysiedział sie (…) w cale — nie przetrwał, nie uszedł z życiem. [przypis redakcyjny]

      [10]

      obłów — połów, zdobycz; por. pokrewny współcz. wyraz: obłowić się. [przypis redakcyjny]

      [11]

      Bóg (…) nierząd psował — zwalczał zepsucie, grzech. [przypis redakcyjny]

      [12]

      niezmierzony — bardzo wielki. [przypis redakcyjny]

      [13]

      świat zastąpiły — pokryły świat, czyli stały się całym światem. [przypis redakcyjny]

      [14]

      prawie (starop.) — należycie. [przypis redakcyjny]

      [15]

      za czasem — z czasem. [przypis redakcyjny]

      [16]

      Boga ruszyły — wzruszyły Boga. [przypis redakcyjny]

      [17]

      plemię (starop.) — potomstwo. [przypis redakcyjny]

      [18]

      osiędzie — zaludni się (por. pokrewne: osiąść gdzieś na stałe; osadnik). [przypis redakcyjny]

      [19]

      wzruszyć (daw.) — pobudzić do ruchu. [przypis redakcyjny]

      [20]

      znakomity* (daw.) — widoczny. [przypis redakcyjny]

      [21]

      pomni sie — opamiętaj się. [przypis redakcyjny]

      [22]

      nie twojej to głowy — to nie na twoją głowę, to przekracza twoje możliwości rozumienia. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...