Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń I[1][2]

      1

      Przeciwne[3] chmury słońce nam zakryły

      I niepogodne deszcze pobudziły,

      Wody z gór szumią, a pienista Wilna[4]

      Już brzegom silna[5].

      5

      Strach patrzać na to częste połyskanie;

      A prze to srogie obłoków trzaskanie,

      Kładą sie lasy, a piorun, gdzie zmierzy,

      Źle nie uderzy.

      Zakładaj korab’[6], cieśla nauczony[7],

      10

      A kto wie, jesli nie wrócą sie ony

      Nieszczęsne czasy, kiedy powódź była

      Świat zatopiła.

      Sześć niedziel w ten czas lał deszcz nie przestając,

      A ziemia, nowe źrzódła pobudzając,

      15

      Rzek przymnażała, tak iż morskie wały[8]

      Wylać musiały.

      Z ludźmi pospołu i miasta, i grody

      Nieuśmierzone zatopiły wody;

      Nie wysiedział sie pasterz z bydłem w cale[9]

      20

      Na żadnej skale.

      Ryby po górach wysokich pływały,

      Gdzie ledwe przedtym pióra donaszały

      Mężnej orlice, gdy do miłych dzieci

      Z obłowem[10] leci.

      25

      Ale na ten czas i matkę, i syny

      Pożarła woda, i wszystek źwierz iny;

      Sam Noe został, przy nim żona tylko

      A dziatek kilko.

      Nieżyzne w cnotę to tam były lata,

      30

      Gdzie ledwe jeden ze wszytkiego świata

      Nalezion, co go Bóg w cale zachował,

      Gdy nierząd psował[11].

      Ten, będąc z łaski Pańskiej ostrzeżony,

      Zbudował sobie korab’ niezmierzony[12],

      35

      Na którym pływał czasu złej przygody

      Po wierzchu wody.

      A wszyscy inszy nagle zagarnieni

      I w głębokościach morskich zatopieni;

      Niebo a morze, te dwie rzeczy były

      40

      Świat zastąpiły[13].

      A kiedy sie już prawie[14] dosyć zstało

      Pańskiemu gniewu, po trosze spadało

      Wielkiego morza, aż za czasem[15] skały

      Z wody wyźrzały.

      45

      Potym i zbytnie zawarły sie zdroje,

      A bystre rzeki wpadły w brzegi swoje;

      Ziemia ku słońcu pełne ciężkiej rosy

      Rozwiła włosy.

      A trupy wkoło straszliwe leżały,

      50

      Ludzie i bydło, wielki źwierz i mały;

      Pełne ich morza, pełne brzegi były,

      Boga ruszyły[16].

      I rzekł Noemu: «Już teraz na ziemię

      Występuj śmiele i z tobą twe plemię[17];

      55

      Oto ja znowu przyodzieję lasy

      Na wieczne czasy.

      I będzie, jako po te lata wszytki,

      Ziemia dawała wszelakie użytki;

      Mnóżcie sie, niech świat spustoszały wszędzie

      60

      Znowu osiędzie[18].

      A w tym upewniam każdą żywą duszę,

      Że nigdy potym takich wód nie wzruszę[19],

      Które by miały ziemię opanować

      I świat zepsować.

      65

      Włożę na niebo znakomitą[20] pręgę,

      Którą gdy ujźrzę, wspomnię na przysięgę,

      Że mam hamować niezwyczajną wodę

      I nie zawiodę».

      Pomni sie[21], lutni! Nie twojej to głowy[22]

      70

      Wspominać Boga żywego rozmowy;

      Każ ty nam zasieść przy ciepłym kominie,

      Aż zły czas minie.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 2, Pieśń I — po raz pierwszy opublikowana pt. Pieśń o potopie. Nawiązuje do opowieści o potopie z biblijnej Księgi Rodzaju. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      przeciwny (daw.) — nieprzyjazny. [przypis redakcyjny]

      [4]

      Wilna — Wilejka, dopływ Wilii. [przypis redakcyjny]

      [5]

      brzegom silna — zagraża brzegom. [przypis redakcyjny]

      [6]

      zakładaj korab’ — zaczynaj budować okręt (arkę). [przypis redakcyjny]

      [7]

      nauczony (daw.) — doświadczony, biegły w swym fachu. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wał (daw.) — fala. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Nie wysiedział sie (…) w cale — nie przetrwał, nie uszedł z życiem. [przypis redakcyjny]

      [10]

      obłów — połów, zdobycz; por. pokrewny współcz. wyraz: obłowić się. [przypis redakcyjny]

      [11]

      Bóg (…) nierząd psował — zwalczał zepsucie, grzech. [przypis redakcyjny]

      [12]

      niezmierzony — bardzo wielki. [przypis redakcyjny]

      [13]

      świat zastąpiły — pokryły świat, czyli stały się całym światem. [przypis redakcyjny]

      [14]

      prawie (starop.) — należycie. [przypis redakcyjny]

      [15]

      za czasem — z czasem. [przypis redakcyjny]

      [16]

      Boga ruszyły — wzruszyły Boga. [przypis redakcyjny]

      [17]

      plemię (starop.) — potomstwo. [przypis redakcyjny]

      [18]

      osiędzie — zaludni się (por. pokrewne: osiąść gdzieś na stałe; osadnik). [przypis redakcyjny]

      [19]

      wzruszyć (daw.) — pobudzić do ruchu. [przypis redakcyjny]

      [20]

      znakomity* (daw.) — widoczny. [przypis redakcyjny]

      [21]

      pomni sie — opamiętaj się. [przypis redakcyjny]

      [22]

      nie twojej to głowy — to nie na twoją głowę, to przekracza twoje możliwości rozumienia. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...