Blackout

Od 12 lat Wolne Lektury udostępniają książki nieodpłatnie i bez reklam
Jesteśmy najpopularniejszą biblioteką w Polsce: w 2019 roku 5,9 miliona unikalnych użytkowników odwiedziło nas 21 milionów razy. Wszyscy zasługujemy na bibliotekę, która gwarantuje dostęp do najwyższej jakości wydań cyfrowych.

Stoi przed nami realna groźba zamknięcia
Niestety, z milionów czytelników wspiera nas jedynie niewiele 190 osób. Środki, jakie do tej pory pozyskiwaliśmy ze źródeł publicznych, są coraz mniejsze.

Potrzebujemy pomocy Przyjaciół
Nie uda się utrzymać tej niezwykłej biblioteki bez Twojego wsparcia. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, zacznij wspierać nas regularnie. Potrzeba minimum 1000 Przyjaciół, żeby Wolne Lektury dalej istniały.

Zostań naszym Przyjacielem!

Tak, chcę pomóc Wolnym Lekturom!
Nie chcę pomagać, chcę tylko czytać
Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń XIII[1][2]

      1

      Panu dzięki oddawajmy,

      Jego łaskę wspominajmy,

      Który hardym miesza rzeczy,

      A skromne ma na swej pieczy.

      5

      On hardy, nieunoszony[3],

      On tyran północnej strony[4],

      Któremu, jako sam mniema,

      Świat tak wielki równia nie ma,

      Car moskiewski plac mężnemu

      10

      Puścił[5] królowi polskiemu[6];

      Nie oparł sie aż o lody

      Niepławnej[7] północnej wody.

      Granic i zamków budownych[8]

      Odbieżał, i miast warownych;

      15

      Płatna to, kiedy o duszę[9],

      I sam go obmówić[10] muszę.

      Obróć swój koń prędkonogi,

      Nieścigniony care[11] drogi.

      Chcesz być groźnym, a uciekasz;

      20

      Jesliś płochy[12], hardzie nie każ[13].

      Teraz był czas porokować[14],

      Komu szłyk naprzód zdejmować[15];

      Teraz sie było dowiadać,

      Kto ma naprzód z konia spadać.

      25

      Bóg pomóż, królu jedyny

      Szerokiej polskiej krainy;

      Umiesz ty hardym dogodzić

      Ani sie im dasz rozwodzić[16].

      Zdjąłeś maszkarę[17] butnemu

      30

      Tyranowi moskiewskiemu;

      Okazałeś, że nie kąsa,

      Chocia to[18] porożem[19] wstrząsa.

      W zamcech nadzieję pokładał,

      Ale i tych prędko stradał.

      35

      Nie przyszło mu do odsieczy;

      Głowy ostrzec[20] barziej k rzeczy[21].

      Znowu tedy, skąd był wyszedł,

      W ręce polskie Połock przyszedł,

      Za powodem szczęśliwego

      40

      Stefana, króla polskiego.

      Nie pomogły kule częste,

      Zręby[22] mocne, baszty gęste:

      Puściły żelazne brony[23].

      A ty, królu niezmożony,

      45

      Nie tylko zamki budowne

      I twierdze bierzesz warowne,

      Ale co chwalniejsza[24] w tobie,

      Jesteś silen i sam sobie[25].

      Nie puściłeś wódz gniewowi,

      50

      Łaskęś nieprzyjacielowi

      Uczynił; masz i dzielnością,

      Masz już nadeń[26] i ludzkością.

      Zdrów bądź, królu niezwalczony.

      Ciebie moje wdzięczne strony[27]

      55

      Nie zmilczą miedzy sławnemi

      Bohatery walecznemi.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 2, Pieśń XIII — pierwodruk pieśni pt. O wzięciu Połocka w zbiorze Pieśni trzy (1580). Napisana po rozejmie polsko-rosyjskim w Jamie Zapolskim 15 stycznia 1582. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      nieunoszony — nieobłaskawiony, niepokorny. [przypis redakcyjny]

      [4]

      tyran północnej strony — Iwan Groźny. [przypis redakcyjny]

      [5]

      plac (…) / Puścił — ustąpił miejsca. [przypis redakcyjny]

      [6]

      królowi polskiemu — chodzi o Stefana Batorego. [przypis redakcyjny]

      [7]

      niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]

      [8]

      budowny (starop.) — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Płatna to, kiedy o duszę — opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie). [przypis redakcyjny]

      [10]

      obmówić* (starop.) — usprawiedliwić. [przypis redakcyjny]

      [11]

      care — carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. [przypis redakcyjny]

      [12]

      płochy — płochliwy, bojaźliwy. [przypis redakcyjny]

      [13]

      hardzie nie każ — nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie). [przypis redakcyjny]

      [14]

      porokować — podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować). [przypis redakcyjny]

      [15]

      szłyk — wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych). [przypis redakcyjny]

      [16]

      rozwodzić — tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć. [przypis redakcyjny]

      [17]

      maszkara (daw.) — maska. [przypis redakcyjny]

      [18]

      chocia to (starop.) — mimo że. [przypis redakcyjny]

      [19]

      poroże — rogi. [przypis redakcyjny]

      [20]

      głowy ostrzec — uchronić głowę. [przypis redakcyjny]

      [21]

      k rzeczy (starop.) — odpowiednio (do rzeczy), słusznie. [przypis redakcyjny]

      [22]

      zręby — szańce. [przypis redakcyjny]

      [23]

      brona (daw.) — brama. [przypis redakcyjny]

      [24]

      co chwalniejsza — co bardziej godne pochwały. [przypis redakcyjny]

      [25]

      Jesteś silen i sam sobie — i sam nad sobą panujesz. [przypis redakcyjny]

      [26]

      masz (…) nadeń — przewyższasz go. [przypis redakcyjny]

      [27]

      strony — struny. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...