Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń XIII[1][2]

      1

      Panu dzięki oddawajmy,

      Jego łaskę wspominajmy,

      Który hardym miesza rzeczy,

      A skromne ma na swej pieczy.

      5

      On hardy, nieunoszony[3],

      On tyran północnej strony[4],

      Któremu, jako sam mniema,

      Świat tak wielki równia nie ma,

      Car moskiewski plac mężnemu

      10

      Puścił[5] królowi polskiemu[6];

      Nie oparł sie aż o lody

      Niepławnej[7] północnej wody.

      Granic i zamków budownych[8]

      Odbieżał, i miast warownych;

      15

      Płatna to, kiedy o duszę[9],

      I sam go obmówić[10] muszę.

      Obróć swój koń prędkonogi,

      Nieścigniony care[11] drogi.

      Chcesz być groźnym, a uciekasz;

      20

      Jesliś płochy[12], hardzie nie każ[13].

      Teraz był czas porokować[14],

      Komu szłyk naprzód zdejmować[15];

      Teraz sie było dowiadać,

      Kto ma naprzód z konia spadać.

      25

      Bóg pomóż, królu jedyny

      Szerokiej polskiej krainy;

      Umiesz ty hardym dogodzić

      Ani sie im dasz rozwodzić[16].

      Zdjąłeś maszkarę[17] butnemu

      30

      Tyranowi moskiewskiemu;

      Okazałeś, że nie kąsa,

      Chocia to[18] porożem[19] wstrząsa.

      W zamcech nadzieję pokładał,

      Ale i tych prędko stradał.

      35

      Nie przyszło mu do odsieczy;

      Głowy ostrzec[20] barziej k rzeczy[21].

      Znowu tedy, skąd był wyszedł,

      W ręce polskie Połock przyszedł,

      Za powodem szczęśliwego

      40

      Stefana, króla polskiego.

      Nie pomogły kule częste,

      Zręby[22] mocne, baszty gęste:

      Puściły żelazne brony[23].

      A ty, królu niezmożony,

      45

      Nie tylko zamki budowne

      I twierdze bierzesz warowne,

      Ale co chwalniejsza[24] w tobie,

      Jesteś silen i sam sobie[25].

      Nie puściłeś wódz gniewowi,

      50

      Łaskęś nieprzyjacielowi

      Uczynił; masz i dzielnością,

      Masz już nadeń[26] i ludzkością.

      Zdrów bądź, królu niezwalczony.

      Ciebie moje wdzięczne strony[27]

      55

      Nie zmilczą miedzy sławnemi

      Bohatery walecznemi.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 2, Pieśń XIII — pierwodruk pieśni pt. O wzięciu Połocka w zbiorze Pieśni trzy (1580). Napisana po rozejmie polsko-rosyjskim w Jamie Zapolskim 15 stycznia 1582. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      nieunoszony — nieobłaskawiony, niepokorny. [przypis redakcyjny]

      [4]

      tyran północnej strony — Iwan Groźny. [przypis redakcyjny]

      [5]

      plac (…) / Puścił — ustąpił miejsca. [przypis redakcyjny]

      [6]

      królowi polskiemu — chodzi o Stefana Batorego. [przypis redakcyjny]

      [7]

      niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]

      [8]

      budowny (starop.) — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Płatna to, kiedy o duszę — opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie). [przypis redakcyjny]

      [10]

      obmówić* (starop.) — usprawiedliwić. [przypis redakcyjny]

      [11]

      care — carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. [przypis redakcyjny]

      [12]

      płochy — płochliwy, bojaźliwy. [przypis redakcyjny]

      [13]

      hardzie nie każ — nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie). [przypis redakcyjny]

      [14]

      porokować — podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować). [przypis redakcyjny]

      [15]

      szłyk — wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych). [przypis redakcyjny]

      [16]

      rozwodzić — tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć. [przypis redakcyjny]

      [17]

      maszkara (daw.) — maska. [przypis redakcyjny]

      [18]

      chocia to (starop.) — mimo że. [przypis redakcyjny]

      [19]

      poroże — rogi. [przypis redakcyjny]

      [20]

      głowy ostrzec — uchronić głowę. [przypis redakcyjny]

      [21]

      k rzeczy (starop.) — odpowiednio (do rzeczy), słusznie. [przypis redakcyjny]

      [22]

      zręby — szańce. [przypis redakcyjny]

      [23]

      brona (daw.) — brama. [przypis redakcyjny]

      [24]

      co chwalniejsza — co bardziej godne pochwały. [przypis redakcyjny]

      [25]

      Jesteś silen i sam sobie — i sam nad sobą panujesz. [przypis redakcyjny]

      [26]

      masz (…) nadeń — przewyższasz go. [przypis redakcyjny]

      [27]

      strony — struny. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...