Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Wspólnie budujemy najpopularniejszą bibliotekę internetową w Polsce.

Dzięki Twojej wpłacie uwolnimy kolejną książkę. Przeczytają ją tysiące dzieciaków!


Dorzucisz się?

Jasne, dorzucam się!
Tym razem nie, chcę przejść do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x
Pieśń XIV (Wy, którzy Pospolitą Rzeczą władacie...) → ← Pieśń XII (Nie masz, i po drugi raz nie masz wątpliwości...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi wtórePieśń XIII[1][2]

      Panu dzięki oddawajmy,
      Jego łaskę wspominajmy,
      Który hardym miesza rzeczy,
      A skromne ma na swej pieczy.
      On hardy, nieunoszony[3],
      On tyran północnej strony[4],
      Któremu, jako sam mniema,
      Świat tak wielki równia nie ma,
      Car moskiewski plac mężnemu
      Puścił[5] królowi polskiemu[6];
      Nie oparł sie aż o lody
      Niepławnej[7] północnej wody.
      Granic i zamków budownych[8]
      Odbieżał, i miast warownych;
      Płatna to, kiedy o duszę[9],
      I sam go obmówić[10] muszę.
      Obróć swój koń prędkonogi,
      Nieścigniony care[11] drogi.
      Chcesz być groźnym, a uciekasz;
      Jesliś płochy[12], hardzie nie każ[13].
      Teraz był czas porokować[14],
      Komu szłyk naprzód zdejmować[15];
      Teraz sie było dowiadać,
      Kto ma naprzód z konia spadać.
      Bóg pomóż, królu jedyny
      Szerokiej polskiej krainy;
      Umiesz ty hardym dogodzić
      Ani sie im dasz rozwodzić[16].
      Zdjąłeś maszkarę[17] butnemu
      Tyranowi moskiewskiemu;
      Okazałeś, że nie kąsa,
      Chocia to[18] porożem[19] wstrząsa.
      W zamcech nadzieję pokładał,
      Ale i tych prędko stradał.
      Nie przyszło mu do odsieczy;
      Głowy ostrzec[20] barziej k rzeczy[21].
      Znowu tedy, skąd był wyszedł,
      W ręce polskie Połock przyszedł,
      Za powodem szczęśliwego
      Stefana, króla polskiego.
      Nie pomogły kule częste,
      Zręby[22] mocne, baszty gęste:
      Puściły żelazne brony[23].
      A ty, królu niezmożony,
      Nie tylko zamki budowne
      I twierdze bierzesz warowne,
      Ale co chwalniejsza[24] w tobie,
      Jesteś silen i sam sobie[25].
      Nie puściłeś wódz gniewowi,
      Łaskęś nieprzyjacielowi
      Uczynił; masz i dzielnością,
      Masz już nadeń[26] i ludzkością.
      Zdrów bądź, królu niezwalczony.
      Ciebie moje wdzięczne strony[27]
      Nie zmilczą miedzy sławnemi
      Bohatery walecznemi.

      Przypisy

      [1]

      Ks. 2, Pieśń XIII — pierwodruk pieśni pt. O wzięciu Połocka w zbiorze Pieśni trzy (1580). Napisana po rozejmie polsko-rosyjskim w Jamie Zapolskim 15 stycznia 1582. [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      nieunoszony — nieobłaskawiony, niepokorny. [przypis redakcyjny]

      [4]

      tyran północnej strony — Iwan Groźny. [przypis redakcyjny]

      [5]

      plac (…) / Puścił — ustąpił miejsca. [przypis redakcyjny]

      [6]

      królowi polskiemu — chodzi o Stefana Batorego. [przypis redakcyjny]

      [7]

      niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]

      [8]

      budowny (starop.) — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

      [9]

      Płatna to, kiedy o duszę — opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie). [przypis redakcyjny]

      [10]

      obmówić* (starop.) — usprawiedliwić. [przypis redakcyjny]

      [11]

      care — carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. [przypis redakcyjny]

      [12]

      płochy — płochliwy, bojaźliwy. [przypis redakcyjny]

      [13]

      hardzie nie każ — nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie). [przypis redakcyjny]

      [14]

      porokować — podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować). [przypis redakcyjny]

      [15]

      szłyk — wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych). [przypis redakcyjny]

      [16]

      rozwodzić — tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć. [przypis redakcyjny]

      [17]

      maszkara (daw.) — maska. [przypis redakcyjny]

      [18]

      chocia to (starop.) — mimo że. [przypis redakcyjny]

      [19]

      poroże — rogi. [przypis redakcyjny]

      [20]

      głowy ostrzec — uchronić głowę. [przypis redakcyjny]

      [21]

      k rzeczy (starop.) — odpowiednio (do rzeczy), słusznie. [przypis redakcyjny]

      [22]

      zręby — szańce. [przypis redakcyjny]

      [23]

      brona (daw.) — brama. [przypis redakcyjny]

      [24]

      co chwalniejsza — co bardziej godne pochwały. [przypis redakcyjny]

      [25]

      Jesteś silen i sam sobie — i sam nad sobą panujesz. [przypis redakcyjny]

      [26]

      masz (…) nadeń — przewyższasz go. [przypis redakcyjny]

      [27]

      strony — struny. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...