Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 445 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Pracuj dla Wolnych Lektur

Pracuj dla Wolnych Lektur! Szukamy fundraiserek i fundraiserów >>>

x
Pieśń XVII (Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi...) → ← Pieśń XV (Nie za staraniem ani prze mą sprawę...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń XVI[1][2]

      1
      Królom moc na poddane i zwierzchność dana,
      A królowie zaś mają nad sobą Pana,
      Który wszystkiemu światu sam rozkazuje,
      Na ziemi i na niebie wiecznie króluje.
      5
      Nie wszyscy z jednym szczęściem na świat sie rodzą:
      Szerzej jedni niż drudzy swe płoty grodzą;
      Ten ma wiele nad insze w zacności domu,
      Ten dobrą sławą nie da naprzód nikomu[3],
      Za tym przyjaciół więcej. Śmierć sprawiedliwa
      10
      Jednakiego na wszystki prawa używa.
      Kto bądź, ten bądź[4], na kogo los naprzód padnie,
      Tak pana, jako sługę poima[5] snadnie.
      Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły[6],
      Nie uczynią mu smaku przyprawne stoły,
      15
      Nie pomoże mu do snu słodkie śpiewanie;
      Sen u prostaków przyjmie[7] i złe posłanie.
      Kto swą chciwość na tym, co dosyć, miarkuje[8],
      Tego ani burzliwe morze frasuje,
      Ani ciężki grad, ani złe urodzaje,
      20
      Kiedy drzewo to ciepłu, to zimnu łaje.
      Delfinowie swe morza ścieśnione czują,
      Bowiem już i na wodzie zamki budują[9]:
      Wszystka sie do roboty czeladź rzuciła
      I sam pan, bo mu sie już ziemia sprzykrzyła.
      25
      Ale bojaźń i groza pana prowadzą
      I z wysokich pałaców pchać sie[10] nie dadzą;
      Na okręt li budowny[11], na koń li wsiędzie,
      Troska w okręcie, troska za siodłem będzie.
      A jesli ani marmór serdecznej rany[12],
      30
      Ani ulżą jedwabiem obite ściany,
      Przecz mam zajźrzeć[13] kosztownych pałaców komu,
      A nie raczej w swym mieszkać ojczystym domu?

      Przypisy

      [1]

      Ks. 1, Pieśń XVI — pieśń jest parafrazą ody Horacego (zob. Carmina III 1, w. 5–48) noszącej tytuł Ad chorum virginum et puerorum (Do chóru dziewcząt i chłopców). [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      dobrą sławą nie da naprzód nikomu — nie da się wyprzedzić nikomu, gdy chodzi o dobre imię. [przypis redakcyjny]

      [4]

      kto bądź, ten bądź — wszystko jedno, kto. [przypis redakcyjny]

      [5]

      poima (starop. forma 3 os. lp, cz. przysz.) — pojmie, zabierze (por. imać się czego). [przypis redakcyjny]

      [6]

      Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły — aluzja do miecza Damoklesa: Damokles, ulubieniec Dionizjosa, tyrana Syrakuz (405–367 r. p.n.e.), gdy zazdrościł władcy szczęśliwego losu został posadzony pod mieczem zawieszonym na końskim włosie, by mógł wczuć się w sytuację władcy w każdej chwili narażonego na nieszczęście. [przypis redakcyjny]

      [7]

      sen przyjmie — sprowadzi sen. [przypis redakcyjny]

      [8]

      miarkować (daw.) — ograniczać, powściągać. [przypis redakcyjny]

      [9]

      na wodzie zamki budują — jest to nawiązanie do metody budowania rzymskich willi; wprawdzie nie na morzu, ale na tamach czy kamiennych groblach wchodzących w morze (zob. też Ks. 1, Pieśń I). [przypis redakcyjny]

      [10]

      pchać sie — wypędzić się, wypchnąć się. [przypis redakcyjny]

      [11]

      budowny — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

      [12]

      serdeczna rana — tu: niepokój, lęk. [przypis redakcyjny]

      [13]

      przecz mam zajźrzeć — dlaczego mam zazdrościć. [przypis redakcyjny]

      Zamknij
      Proszę czekać…
      x