Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Pieśni, Księgi pierwsze, Pieśń XVI (Królom moc na poddane i zwierzchność dana...)
Pieśń XVII (Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi...) → ← Pieśń XV (Nie za staraniem ani prze mą sprawę...)

Spis treści

      Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń XVI[1][2]

      1
      Królom moc na poddane i zwierzchność dana,
      A królowie zaś mają nad sobą Pana,
      Który wszystkiemu światu sam rozkazuje,
      Na ziemi i na niebie wiecznie króluje.
      5
      Nie wszyscy z jednym szczęściem na świat sie rodzą:
      Szerzej jedni niż drudzy swe płoty grodzą;
      Ten ma wiele nad insze w zacności domu,
      Ten dobrą sławą nie da naprzód nikomu[3],
      Za tym przyjaciół więcej. Śmierć sprawiedliwa
      10
      Jednakiego na wszystki prawa używa.
      Kto bądź, ten bądź[4], na kogo los naprzód padnie,
      Tak pana, jako sługę poima[5] snadnie.
      Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły[6],
      Nie uczynią mu smaku przyprawne stoły,
      15
      Nie pomoże mu do snu słodkie śpiewanie;
      Sen u prostaków przyjmie[7] i złe posłanie.
      Kto swą chciwość na tym, co dosyć, miarkuje[8],
      Tego ani burzliwe morze frasuje,
      Ani ciężki grad, ani złe urodzaje,
      20
      Kiedy drzewo to ciepłu, to zimnu łaje.
      Delfinowie swe morza ścieśnione czują,
      Bowiem już i na wodzie zamki budują[9]:
      Wszystka sie do roboty czeladź rzuciła
      I sam pan, bo mu sie już ziemia sprzykrzyła.
      25
      Ale bojaźń i groza pana prowadzą
      I z wysokich pałaców pchać sie[10] nie dadzą;
      Na okręt li budowny[11], na koń li wsiędzie,
      Troska w okręcie, troska za siodłem będzie.
      A jesli ani marmór serdecznej rany[12],
      30
      Ani ulżą jedwabiem obite ściany,
      Przecz mam zajźrzeć[13] kosztownych pałaców komu,
      A nie raczej w swym mieszkać ojczystym domu?

      Przypisy

      [1]

      Ks. 1, Pieśń XVI — pieśń jest parafrazą ody Horacego (zob. Carmina III 1, w. 5–48) noszącej tytuł Ad chorum virginum et puerorum (Do chóru dziewcząt i chłopców). [przypis redakcyjny]

      [2]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [3]

      dobrą sławą nie da naprzód nikomu — nie da się wyprzedzić nikomu, gdy chodzi o dobre imię. [przypis redakcyjny]

      [4]

      kto bądź, ten bądź — wszystko jedno, kto. [przypis redakcyjny]

      [5]

      poima (starop. forma 3 os. lp, cz. przysz.) — pojmie, zabierze (por. imać się czego). [przypis redakcyjny]

      [6]

      Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły — aluzja do miecza Damoklesa: Damokles, ulubieniec Dionizjosa, tyrana Syrakuz (405–367 r. p.n.e.), gdy zazdrościł władcy szczęśliwego losu został posadzony pod mieczem zawieszonym na końskim włosie, by mógł wczuć się w sytuację władcy w każdej chwili narażonego na nieszczęście. [przypis redakcyjny]

      [7]

      sen przyjmie — sprowadzi sen. [przypis redakcyjny]

      [8]

      miarkować (daw.) — ograniczać, powściągać. [przypis redakcyjny]

      [9]

      na wodzie zamki budują — jest to nawiązanie do metody budowania rzymskich willi; wprawdzie nie na morzu, ale na tamach czy kamiennych groblach wchodzących w morze (zob. też Ks. 1, Pieśń I). [przypis redakcyjny]

      [10]

      pchać sie — wypędzić się, wypchnąć się. [przypis redakcyjny]

      [11]

      budowny — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny]

      [12]

      serdeczna rana — tu: niepokój, lęk. [przypis redakcyjny]

      [13]

      przecz mam zajźrzeć — dlaczego mam zazdrościć. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      x
      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca