Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Wspólnie budujemy najpopularniejszą bibliotekę internetową w Polsce.

Dzięki Twojej wpłacie uwolnimy kolejną książkę. Przeczytają ją tysiące dzieciaków!


Dorzucisz się?

Jasne, dorzucam się!
Tym razem nie, chcę przejść do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x
Pieśń XIX (Żal mi cię, niebogo...) → ← Pieśń XVII (Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi...)

Spis treści

    1. Alkohol: 1
    2. Gospodarz: 1
    3. Gość: 1
    4. Kłótnia: 1
    5. Pijaństwo: 1 2 3
    6. Przekleństwo: 1
    7. Przemoc: 1
    8. Rozum: 1
    9. Sąsiad: 1

    Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń XVIII[1]

    Sąsiad, AlkoholCzołem za cześć[2], łaskawy mój panie sąsiedzie.
    Boże nie daj u ciebie bywać na biesiedzie,
    Każesz mi pić przezdzięki[3] twe przemierzłe[4] piwo,
    Że do dna nie wypijam, patrzysz na mię krzywo.
    Gospodarz, Gość, Pijaństwo, Przemoc, KłótniaWszytkoć wadzi: być[5] na nos biedna mucha padła,
    Miecesz[6] głową i mniemasz, że cię do krwie zjadła;
    Od stołu żenie każesz, fukasz na pachołki,
    Wyciskałeś talerze, wyciskasz i stołki[7].
    Patrzaj, diable, że sie tu i gościom dostanie:
    Gniewaj sie, jako raczysz, jeno nie bij, panie,
    Bo ja w tym piwie twoim rozkoszy nie czuję;
    Zdrowie rad mam od ciebie[8], kufla nie przyjmuję.
    Jeslić o sławę idzie, kto więcej pić może,
    Dajęć przodek[9] w tym męstwie; sam pójdę na łoże.
    Już ty bądź tym rycerzem, co piwo usieczesz[10];
    Tego nie wiem, jesli[11] przed chłopem nie ucieczesz.
    Jesli też tak rozumiesz, żebyś mię czestował[12],
    Męczysz mię, nie czestujesz; tociem podziękował.
    Chcesz mię uczcić? Dajże mi dobrą wolą[13] w domu,
    A niechaj po niewoli[14] nie pełnię nikomu.
    Prózno mi skwarnę[15] dawasz. Ja nie będę gonił[16],
    Bych też nabarziej piwa wczorajszego zronił[17].
    Wiem, żeby mię psi przedsię[18] twoi pilnowali,
    Bych sie układł, wnet by mi gębę ulizali.
    Alem prosto niemyśliw[19]. Ci sie na to godzą,
    Co szperki niedopiekłe[20] i twardy ser głodzą[21],
    Co sobie gardła ostrzą na niewinne piwo
    Rydzem, śledziem, ogórkiem; nie wiem, co im krzywo[22].
    Rozum, PijaństwoI tak we łbie rozumu po trzeźwiu niewiele,
    A ostatek chcą zalać w to miłe wesele.
    Niech raczej nic nie będzie, ma li go być mało;
    Rado by niebożątko z mozgu oszalało[23].
    Więc też wojna bez wici[24]: gospodarz sie wierci.
    Porwoniście zabitej na ostatek śmierci[25]!
    Do tylam was rozwadzał[26], aż mi sie dostało;
    Bijcie sie, póki chcecie, mnie tam na tym mało[27].
    Kufle lecą jako grad, a drugi już jęczy:
    Wziął konwią, aż mu na łbie zostały obręczy.
    Potym do arkabuzów[28]. A więc to biesiada?
    Jesliście tak weseli, jakaż u was zwada?
    Nazajutrz sie jednają; przedsię go nalewaj[29],
    A kto z nieżadnym[30] głosem, przed pany zaśpiewaj:
    «Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!»
    «W czerwonej czapce chodził»[31] zda mi sie cudniejsza.
    Usłyszysz tam pięć bassów, dwanaście dyszkantów[32],
    Sześć altów, ośm tenorów, dwanaście wagantów[33],
    Potym od melodyjej aż posną na stole,
    Ali[34] drudzy wołają: «Na dwór, na dwór wole!»
    Pijaństwo, PrzekleństwoBodajże wam smród w gębę, mili pijanice,
    A trąd na twarz; bo żona lubi takie lice.
    Krzywej nogi na starość, nieobrotnej szyje,
    Krom klątwy[35], kto będzie żyw, snadnie sie dopije[36].

    Przypisy

    [1]

    W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

    [2]

    Czołem za cześć — zwrot oznaczający pożegnanie i podziękowanie (tutaj: za ucztę). [przypis redakcyjny]

    [3]

    przezdzięki (starop.) — wbrew mojej woli, gwałtem. [przypis redakcyjny]

    [4]

    przemierzły — wstrętny, budzący odrazę, obrzydliwy. [przypis redakcyjny]

    [5]

    być — by ci. [przypis redakcyjny]

    [6]

    miecesz — miotasz, potrząsasz. [przypis edytorski]

    [7]

    Wyciskałeś talerze, wyciskasz (…) stołki — rzucałeś talerzami, rzucasz stołkami. [przypis redakcyjny]

    [8]

    Zdrowie rad mam od ciebie — z przyjemnością przyjmuję twój toast za zdrowie. [przypis redakcyjny]

    [9]

    Dajęć przodek — przyznaję ci pierwszeństwo. [przypis redakcyjny]

    [10]

    usiec (tu: 2 os. lp cz. przysz.: usieczesz) — pokonać. [przypis redakcyjny]

    [11]

    jesli — tu: czy. [przypis redakcyjny]

    [12]

    czestować — okazywać cześć. [przypis redakcyjny]

    [13]

    dobra wola (tu: daw. B. lp. dobrą wolą) — swoboda. [przypis redakcyjny]

    [14]

    po niewoli — wbrew swojej woli. [przypis redakcyjny]

    [15]

    skwarna — środek wymiotny podawany ptakom myśliwskim. [przypis redakcyjny]

    [16]

    Ja nie będę gonił — w domyśle: jak ptak myśliwski, któremu podano skwarnę. [przypis redakcyjny]

    [17]

    piwa (…) zronił — zwymiotował piwo. [przypis redakcyjny]

    [18]

    przedsię — przecież. [przypis redakcyjny]

    [19]

    niemyśliw — nie lubiący polowania. [przypis redakcyjny]

    [20]

    szperki niedopiekłe — niedopieczone kawałki wysmażonej słoniny (skwarki). [przypis redakcyjny]

    [21]

    głodzić (tu: 3 os. lm: głodzą) — tu: gryźć. [przypis redakcyjny]

    [22]

    co im krzywo — co im zawiniło. [przypis redakcyjny]

    [23]

    Rado by (…) z mozgu oszalało — na pewno zwariuje. [przypis redakcyjny]

    [24]

    bez wici — bez uprzedzenia. [przypis redakcyjny]

    [25]

    Porwoniście (…) śmierci — niech was śmierć porwie. [przypis redakcyjny]

    [26]

    Do tylam was rozwadzał — Tak długo rodzielałem was, bijących (wadzących) się. [przypis redakcyjny]

    [27]

    mnie tam na tym mało — mnie to nie obchodzi, mało mi na tym zależy. [przypis redakcyjny]

    [28]

    arkabuz — strzelba. [przypis redakcyjny]

    [29]

    go nalewaj — nalewaj piwa (czy też innego trunku). [przypis redakcyjny]

    [30]

    nieżaden (starop.; tu N. lp: nieżadnym) — niebrzydki. [przypis redakcyjny]

    [31]

    Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!; W czerwonej czapce chodził — tytuły pieśni popularnych w czasach Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

    [32]

    dyszkant — głos chłopięcy. [przypis redakcyjny]

    [33]

    wagant (od łac. vago, vagare: błądzić) — głos pośredni między altem i tenorem, „błądzący” po pijacku; opis całego tego chóru jest wyraźnie groteskowy. [przypis redakcyjny]

    [34]

    ali (starop.) — tymczasem. [przypis redakcyjny]

    [35]

    krom klątwy — bez przekleństwa. [przypis redakcyjny]

    [36]

    snadnie sie dopije — łatwo (skutecznie) się upije (a. zapije). [przypis redakcyjny]

    Close
    Please wait...