TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj opowiadanie Pawła Sołtysa napisane specjalnie dla Ciebie.

x

Spis treści

    1. Alkohol: 1
    2. Gospodarz: 1
    3. Gość: 1
    4. Kłótnia: 1
    5. Pijaństwo: 1 2 3
    6. Przekleństwo: 1
    7. Przemoc: 1
    8. Rozum: 1
    9. Sąsiad: 1

    Jan KochanowskiPieśni, Księgi pierwszePieśń XVIII[1]

    1

    Sąsiad, AlkoholCzołem za cześć[2], łaskawy mój panie sąsiedzie.

    Boże nie daj u ciebie bywać na biesiedzie,

    Każesz mi pić przezdzięki[3] twe przemierzłe[4] piwo,

    Że do dna nie wypijam, patrzysz na mię krzywo.

    5

    Gospodarz, Gość, Pijaństwo, Przemoc, KłótniaWszytkoć wadzi: być[5] na nos biedna mucha padła,

    Miecesz[6] głową i mniemasz, że cię do krwie zjadła;

    Od stołu żenie każesz, fukasz na pachołki,

    Wyciskałeś talerze, wyciskasz i stołki[7].

    Patrzaj, diable, że sie tu i gościom dostanie:

    10

    Gniewaj sie, jako raczysz, jeno nie bij, panie,

    Bo ja w tym piwie twoim rozkoszy nie czuję;

    Zdrowie rad mam od ciebie[8], kufla nie przyjmuję.

    Jeslić o sławę idzie, kto więcej pić może,

    Dajęć przodek[9] w tym męstwie; sam pójdę na łoże.

    15

    Już ty bądź tym rycerzem, co piwo usieczesz[10];

    Tego nie wiem, jesli[11] przed chłopem nie ucieczesz.

    Jesli też tak rozumiesz, żebyś mię czestował[12],

    Męczysz mię, nie czestujesz; tociem podziękował.

    Chcesz mię uczcić? Dajże mi dobrą wolą[13] w domu,

    20

    A niechaj po niewoli[14] nie pełnię nikomu.

    Prózno mi skwarnę[15] dawasz. Ja nie będę gonił[16],

    Bych też nabarziej piwa wczorajszego zronił[17].

    Wiem, żeby mię psi przedsię[18] twoi pilnowali,

    Bych sie układł, wnet by mi gębę ulizali.

    25

    Alem prosto niemyśliw[19]. Ci sie na to godzą,

    Co szperki niedopiekłe[20] i twardy ser głodzą[21],

    Co sobie gardła ostrzą na niewinne piwo

    Rydzem, śledziem, ogórkiem; nie wiem, co im krzywo[22].

    Rozum, PijaństwoI tak we łbie rozumu po trzeźwiu niewiele,

    30

    A ostatek chcą zalać w to miłe wesele.

    Niech raczej nic nie będzie, ma li go być mało;

    Rado by niebożątko z mozgu oszalało[23].

    Więc też wojna bez wici[24]: gospodarz sie wierci.

    Porwoniście zabitej na ostatek śmierci[25]!

    35

    Do tylam was rozwadzał[26], aż mi sie dostało;

    Bijcie sie, póki chcecie, mnie tam na tym mało[27].

    Kufle lecą jako grad, a drugi już jęczy:

    Wziął konwią, aż mu na łbie zostały obręczy.

    Potym do arkabuzów[28]. A więc to biesiada?

    40

    Jesliście tak weseli, jakaż u was zwada?

    Nazajutrz sie jednają; przedsię go nalewaj[29],

    A kto z nieżadnym[30] głosem, przed pany zaśpiewaj:

    «Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!»

    «W czerwonej czapce chodził»[31] zda mi sie cudniejsza.

    45

    Usłyszysz tam pięć bassów, dwanaście dyszkantów[32],

    Sześć altów, ośm tenorów, dwanaście wagantów[33],

    Potym od melodyjej aż posną na stole,

    Ali[34] drudzy wołają: «Na dwór, na dwór wole!»

    Pijaństwo, PrzekleństwoBodajże wam smród w gębę, mili pijanice,

    50

    A trąd na twarz; bo żona lubi takie lice.

    Krzywej nogi na starość, nieobrotnej szyje,

    Krom klątwy[35], kto będzie żyw, snadnie sie dopije[36].

    Przypisy

    [1]

    W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

    [2]

    Czołem za cześć — zwrot oznaczający pożegnanie i podziękowanie (tutaj: za ucztę). [przypis redakcyjny]

    [3]

    przezdzięki (starop.) — wbrew mojej woli, gwałtem. [przypis redakcyjny]

    [4]

    przemierzły — wstrętny, budzący odrazę, obrzydliwy. [przypis redakcyjny]

    [5]

    być — by ci. [przypis redakcyjny]

    [6]

    miecesz — miotasz, potrząsasz. [przypis edytorski]

    [7]

    Wyciskałeś talerze, wyciskasz (…) stołki — rzucałeś talerzami, rzucasz stołkami. [przypis redakcyjny]

    [8]

    Zdrowie rad mam od ciebie — z przyjemnością przyjmuję twój toast za zdrowie. [przypis redakcyjny]

    [9]

    Dajęć przodek — przyznaję ci pierwszeństwo. [przypis redakcyjny]

    [10]

    usiec (tu: 2 os. lp cz. przysz.: usieczesz) — pokonać. [przypis redakcyjny]

    [11]

    jesli — tu: czy. [przypis redakcyjny]

    [12]

    czestować — okazywać cześć. [przypis redakcyjny]

    [13]

    dobra wola (tu: daw. B. lp. dobrą wolą) — swoboda. [przypis redakcyjny]

    [14]

    po niewoli — wbrew swojej woli. [przypis redakcyjny]

    [15]

    skwarna — środek wymiotny podawany ptakom myśliwskim. [przypis redakcyjny]

    [16]

    Ja nie będę gonił — w domyśle: jak ptak myśliwski, któremu podano skwarnę. [przypis redakcyjny]

    [17]

    piwa (…) zronił — zwymiotował piwo. [przypis redakcyjny]

    [18]

    przedsię — przecież. [przypis redakcyjny]

    [19]

    niemyśliw — nie lubiący polowania. [przypis redakcyjny]

    [20]

    szperki niedopiekłe — niedopieczone kawałki wysmażonej słoniny (skwarki). [przypis redakcyjny]

    [21]

    głodzić (tu: 3 os. lm: głodzą) — tu: gryźć. [przypis redakcyjny]

    [22]

    co im krzywo — co im zawiniło. [przypis redakcyjny]

    [23]

    Rado by (…) z mozgu oszalało — na pewno zwariuje. [przypis redakcyjny]

    [24]

    bez wici — bez uprzedzenia. [przypis redakcyjny]

    [25]

    Porwoniście (…) śmierci — niech was śmierć porwie. [przypis redakcyjny]

    [26]

    Do tylam was rozwadzał — Tak długo rodzielałem was, bijących (wadzących) się. [przypis redakcyjny]

    [27]

    mnie tam na tym mało — mnie to nie obchodzi, mało mi na tym zależy. [przypis redakcyjny]

    [28]

    arkabuz — strzelba. [przypis redakcyjny]

    [29]

    go nalewaj — nalewaj piwa (czy też innego trunku). [przypis redakcyjny]

    [30]

    nieżaden (starop.; tu N. lp: nieżadnym) — niebrzydki. [przypis redakcyjny]

    [31]

    Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!; W czerwonej czapce chodził — tytuły pieśni popularnych w czasach Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

    [32]

    dyszkant — głos chłopięcy. [przypis redakcyjny]

    [33]

    wagant (od łac. vago, vagare: błądzić) — głos pośredni między altem i tenorem, „błądzący” po pijacku; opis całego tego chóru jest wyraźnie groteskowy. [przypis redakcyjny]

    [34]

    ali (starop.) — tymczasem. [przypis redakcyjny]

    [35]

    krom klątwy — bez przekleństwa. [przypis redakcyjny]

    [36]

    snadnie sie dopije — łatwo (skutecznie) się upije (a. zapije). [przypis redakcyjny]

    Close
    Please wait...