Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Szacowany czas do końca: -
Jan Kochanowski, Treny, Tren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...) → ← Tren VII. (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim…)[1]

      1
      Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,
      Moja droga Orszulo, tym zniknienim[2] swoim.
      Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:
      Jedną maluczką duszą[3] tak wiele ubyło.
      5
      Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała,
      Wszytkiś w domu kąciki[4] zawżdy pobiegała[5].
      Nie dopuściłaś nigdy matce sie frasować[6]
      Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować[7],
      To tego, to owego wdzięcznie[8] obłapiając[9]
      10
      I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając.
      Teraz wszytko umilkło, szczere[10] pustki w domu,
      Nie masz zabawki[11], nie masz rośmiać sie nikomu.
      Z każdego kąta[12] żałość człowieka ujmuje[13],
      A serce swej pociechy[14] darmo[15] upatruje[16].

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      zniknienim (starop.) — zniknieniem, zniknięciem. [przypis redakcyjny]

      [3]

      dusza* (daw.) — w znaczeniu: „żywe stworzenie”; dawniej duszami nazywano ludzi, np. szlachcic posiadał wieś z określoną ilością dusz, czyli chłopów; jedną (…) duszą (…) ubyło: z jedną duszą ubyło. Jerzy Axer przekonująco dowodził, że jest to niejako odpowiedź na cytat z listu, który otrzymał Cicero od swojego przyjaciela Serwiusza Sulpicjusza. Przyjaciel pytał Cycerona cierpiącego po śmierci córki Tulii: „in unius (Jedną) mulierculae animula (maluczką duszą) [si] iactura facta est (ubyło), tanto opere [commoveris] (tak wiele)?”. Postać i dzieło Cycerona są ważne również w Trenie XVI i XIX. [przypis redakcyjny]

      [4]

      wszytki kąciki — wszystkie zakamarki, całą przestrzeń domu. [przypis redakcyjny]

      [5]

      pobiegała — przebiegała. [przypis redakcyjny]

      [6]

      Nie dopuściłaś (…) matce sie frasować — nie pozwoliłaś, by matka się frasowała, martwiła. [przypis redakcyjny]

      [7]

      głowy psować (starop. psować: psuć) — martwić się, dręczyć się myślami. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [9]

      obłapiać (starop.; tu forma imiesł.: obłapiając) — obejmować. [przypis redakcyjny]

      [10]

      szczery (tu forma lm: szczere) — prawdziwy. [przypis redakcyjny]

      [11]

      zabawka* (daw.)— miłe zajęcie, zajęcie przynoszące radość (por. „zabawić się”). [przypis redakcyjny]

      [12]

      z każdego kąta — zewsząd. [przypis redakcyjny]

      [13]

      ujmować — chwytać. [przypis redakcyjny]

      [14]

      swej pociechy — należnej mu pociechy (pociecha to również określenie dziecka. [przypis redakcyjny]

      [15]

      darmo — na darmo, daremnie, na próżno. [przypis redakcyjny]

      [16]

      upatrywać (tu forma 3 os. lp: upatruje) — wyglądać, oczekiwać zobaczenia, wypatrywać. [przypis redakcyjny]

      Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

      Dane do przelewu tradycyjnego:

      nazwa odbiorcy

      Fundacja Wolne Lektury

      adres odbiorcy

      ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

      numer konta

      75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

      tytuł przelewu

      Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

      wpłaty w EUR

      PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

      Wpłaty w USD

      PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

      SWIFT

      WBKPPLPP

      Skopiuj link Skopiuj cytat
      Zakładka Istniejąca zakładka Notka
      Słuchaj od tego miejsca