Wolne Lektury potrzebują Twojej pomocy...

Dzisiaj aż 15 770 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Dołącz

Dzisiaj aż 15 770 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach — dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia [kliknij, by dowiedzieć się więcej]

x
Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...) → ← Tren VII. (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren VIII. (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim…)[1]

      1
      Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,
      Moja droga Orszulo, tym zniknienim[2] swoim.
      Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:
      Jedną maluczką duszą[3] tak wiele ubyło.
      5
      Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała,
      Wszytkiś w domu kąciki[4] zawżdy pobiegała[5].
      Nie dopuściłaś nigdy matce sie frasować[6]
      Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować[7],
      To tego, to owego wdzięcznie[8] obłapiając[9]
      10
      I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając.
      Teraz wszytko umilkło, szczere[10] pustki w domu,
      Nie masz zabawki[11], nie masz rośmiać sie nikomu.
      Z każdego kąta[12] żałość człowieka ujmuje[13],
      A serce swej pociechy[14] darmo[15] upatruje[16].

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      zniknienim (starop.) — zniknieniem, zniknięciem. [przypis redakcyjny]

      [3]

      dusza* (daw.) — w znaczeniu: „żywe stworzenie”; dawniej duszami nazywano ludzi, np. szlachcic posiadał wieś z określoną ilością dusz, czyli chłopów; jedną (…) duszą (…) ubyło: z jedną duszą ubyło. Jerzy Axer przekonująco dowodził, że jest to niejako odpowiedź na cytat z listu, który otrzymał Cicero od swojego przyjaciela Serwiusza Sulpicjusza. Przyjaciel pytał Cycerona cierpiącego po śmierci córki Tulii: „in unius (Jedną) mulierculae animula (maluczką duszą) [si] iactura facta est (ubyło), tanto opere [commoveris] (tak wiele)?”. Postać i dzieło Cycerona są ważne również w Trenie XVI i XIX. [przypis redakcyjny]

      [4]

      wszytki kąciki — wszystkie zakamarki, całą przestrzeń domu. [przypis redakcyjny]

      [5]

      pobiegała — przebiegała. [przypis redakcyjny]

      [6]

      Nie dopuściłaś (…) matce sie frasować — nie pozwoliłaś, by matka się frasowała, martwiła. [przypis redakcyjny]

      [7]

      głowy psować (starop. psować: psuć) — martwić się, dręczyć się myślami. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [9]

      obłapiać (starop.; tu forma imiesł.: obłapiając) — obejmować. [przypis redakcyjny]

      [10]

      szczery (tu forma lm: szczere) — prawdziwy. [przypis redakcyjny]

      [11]

      zabawka* (daw.)— miłe zajęcie, zajęcie przynoszące radość (por. „zabawić się”). [przypis redakcyjny]

      [12]

      z każdego kąta — zewsząd. [przypis redakcyjny]

      [13]

      ujmować — chwytać. [przypis redakcyjny]

      [14]

      swej pociechy — należnej mu pociechy (pociecha to również określenie dziecka. [przypis redakcyjny]

      [15]

      darmo — na darmo, daremnie, na próżno. [przypis redakcyjny]

      [16]

      upatrywać (tu forma 3 os. lp: upatruje) — wyglądać, oczekiwać zobaczenia, wypatrywać. [przypis redakcyjny]

      Zamknij
      Proszę czekać…
      x