Blackout

Od 12 lat Wolne Lektury udostępniają książki nieodpłatnie i bez reklam
Jesteśmy najpopularniejszą biblioteką w Polsce: w 2019 roku 5,9 miliona unikalnych użytkowników odwiedziło nas 21 milionów razy. Wszyscy zasługujemy na bibliotekę, która gwarantuje dostęp do najwyższej jakości wydań cyfrowych.

Stoi przed nami realna groźba zamknięcia
Niestety, z milionów czytelników wspiera nas jedynie niewiele 190 osób. Środki, jakie do tej pory pozyskiwaliśmy ze źródeł publicznych, są coraz mniejsze.

Potrzebujemy pomocy Przyjaciół
Nie uda się utrzymać tej niezwykłej biblioteki bez Twojego wsparcia. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, zacznij wspierać nas regularnie. Potrzeba minimum 1000 Przyjaciół, żeby Wolne Lektury dalej istniały.

Zostań naszym Przyjacielem!

Tak, chcę pomóc Wolnym Lekturom!
Nie chcę pomagać, chcę tylko czytać
Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren VI[1]

      1

      Ucieszna moja śpiewaczko, Safo[2] słowieńska[3],

      Na którą nie tylko moja cząstka[4] ziemieńska[5],

      Ale i lutnia[6] dziedzicznym prawem spaść miała;

      Tęś nadzieję już po sobie okazowała,

      5

      Nowe piosnki sobie tworząc, nie zamykając

      Ustek[7] nigdy, ale cały dzień prześpiewając[8],

      Jako więc lichy[9] słowiczek w krzaku zielonym

      Całą noc prześpiewa gardłkiem[10] swym ucieszonym[11].

      Prędkoś mi nazbyt umilkła, nagle cię sroga

      10

      Śmierć spłoszyła, moja wdzięczna[12] szczebiotko[13] droga.

      Nie nasyciłaś mych uszu swymi piosnkami

      I tę trochę teraz płacę sowicie[14] łzami.

      A tyś ani umierając śpiewać przestała[15],

      Lecz matkę ucałowawszy, takeś żegnała:

      15

      «Już ja tobie, moja matko, służyć nie będę

      Ani za twym wdzięcznym stołem miejsca zasiędę;

      Przyjdzie mi klucze położyć, samej precz jechać,

      Domu rodziców swych miłych wiecznie[16] zaniechać[17]».

      To, i czego żal ojcowski nie da serdeczny

      20

      Przypominać więcej, był jej głos ostateczny[18].

      A matce, słysząc[19] żegnanie tak żałościwe,

      Dobre[20] serce, że od żalu zostało żywe.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      Safo (a. Safona) (VII–VI w. p.n.e) — najsłynniejsza starożytna poetka gr. mieszkająca na wyspie Lesbos. [przypis redakcyjny]

      [3]

      słowieńska (forma starop.) — słowiańska. [przypis redakcyjny]

      [4]

      cząstka — tu: część, która się komuś należy w wyniku dziedziczenia. [przypis redakcyjny]

      [5]

      ziemieński (forma starop.) — ziemiański, szlachecki; cząstka ziemieńska: dziedziczna część posiadłości szlacheckiej, ziemskiej. [przypis redakcyjny]

      [6]

      lutnia — instrument muzyczny strunowy w kształcie gruszki o dnie wypukłym, popularny zwłaszcza w XV-XVII w.; tu: symbol sztuki poetyckiej. [przypis redakcyjny]

      [7]

      ustka — zdr. od: usta, rzadko spotykane, dziś: usteczka. [przypis redakcyjny]

      [8]

      prześpiewając — przyśpiewując. [przypis redakcyjny]

      [9]

      lichy* (starop.) — mały. [przypis redakcyjny]

      [10]

      gardłko — zdr. od: gardło; dziś: gardełko. [przypis redakcyjny]

      [11]

      ucieszony* (starop.) — przynoszący radość, przynoszący pociechę, uciechę. [przypis redakcyjny]

      [12]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [13]

      szczebiotka — warto zauważyć, że wyraz szczebiotać w odniesieniu do ludzi miał zwykle nacechowanie negatywne, a pozytywne w odniesieniu do śpiewu ptaków i mowy dziecinnej. [przypis redakcyjny]

      [14]

      sowicie — obficie, bogato, dużo. [przypis redakcyjny]

      [15]

      ani umierając śpiewać przestała — składnia z „ani” i orzeczeniem niezaprzeczonym (podobna jak w jęz. ang.) była dosyć popularna w XVI w.; dziś w jęz. pol. zasada podwójnego przeczenia. [przypis redakcyjny]

      [16]

      wiecznie — na wieki. [przypis redakcyjny]

      [17]

      zaniechać* (starop.) — opuścić; Już ja tobie, moja matko (…) zaniechać: fragment ten wiernie odpowiada charakterowi ówczesnych polskich pieśni weselnych (pożegnanie domu rodzinnego przez pannę młodą). W folklorze polskim pieśń pożegnalna panny młodej była leksykalnie bliska (są tu liczne analogie) pieśniom żałobnym. Istnieje teoria, że mamy tutaj do czynienia z aluzją do pożegnania Antygony z mieszkańcami Teb w tragedii Sofoklesa. [przypis redakcyjny]

      [18]

      ostateczny* — tu: ostatni. [przypis redakcyjny]

      [19]

      słysząc (starop. forma imiesł.) — słyszącej. [przypis redakcyjny]

      [20]

      dobre* — tu: zdrowe. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...