Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren XI[1]

      1

      «Fraszka cnota»[2], powiedział Brutus porażony[3].

      Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony.

      Kogo kiedy pobożność jego ratowała?

      Kogo dobroć przypadku złego[4] uchowała?

      5

      Nieznajomy[5] wróg[6] jakiś miesza ludzkie rzeczy[7],

      Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy[8].

      Kędy jego duch więnie[9], żaden nie ulęże[10]:

      Praw li, krzyw li[11], bez braku[12] każdego dosięże[13].

      A my rozumy swoje przedsię[14] udać chcemy[15],

      10

      Hardzi miedzy prostaki[16], że nic nie umiemy[17].

      Wspinamy sie do nieba, Boże tajemnice

      Upatrując[18], ale wzrok śmiertelnej źrzenice[19]

      Tępy na to; sny lekkie[20], sny płoche[21] nas bawią[22],

      Które sie nam podobno[23] nigdy nie wyjawią.

      15

      Żałości, co mi czynisz? Owa[24] już oboje

      Mam stracić — i pociechę, i baczenie[25] swoje?

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      fraszka cnota — cnota jest fraszką, cnota nic nie znaczy. [przypis redakcyjny]

      [3]

      Brutus porażony — pokonany; Brutus, reprezentant cnót rzymskich, zabójca Juliusza Cezara (44 r. p.n.e.), został pokonany przez Oktawiana Augusta pod Filippi (42 r. p.n.e.). Po klęsce popełnił samobójstwo i miał wtedy powiedzieć: „O nędzna cnoto, byłaś tedy tylko słowem, a ja cię czciłem jako coś rzeczywistego, ty zaś byłaś niewolnicą Losu”. [przypis redakcyjny]

      [4]

      przypadku złego — od złego przypadku. [przypis redakcyjny]

      [5]

      nieznajomy* (starop.) — nieznany. [przypis redakcyjny]

      [6]

      wróg* — tu: zła siła, diabelska siła, los, fatum, być może chodzi nawet o szatana. [przypis redakcyjny]

      [7]

      ludzkie rzeczy (daw.) — sprawy ludzkie. [przypis redakcyjny]

      [8]

      na pieczy (starop.) — w opiece (por. współczesne: mieć pieczę nad czymś). [przypis redakcyjny]

      [9]

      więnie (forma starop.) — powieje, zawieje. [przypis redakcyjny]

      [10]

      nie ulęże (forma starop.) — nie ulegnie w znaczeniu: nie schowa się, nie uchroni się. [przypis redakcyjny]

      [11]

      praw li, krzyw li (starop.) — czy to sprawiedliwy, czy to niesprawiedliwy. [przypis redakcyjny]

      [12]

      bez braku* (starop.) — bez wyboru, bez wyjątku. [przypis redakcyjny]

      [13]

      dosięże (forma starop.) — dosięgnie. [przypis redakcyjny]

      [14]

      przedsię (starop.) — mimo to, jednak. [przypis redakcyjny]

      [15]

      udać* — zalecić, przemycić coś, co nie ma prawdziwej wartości; rozumy swoje przedsię udać chcemy: przecież chcemy udawać rozumnych, rozsądnych. [przypis redakcyjny]

      [16]

      hardzi miedzy prostaki — dumni między prostakami. [przypis redakcyjny]

      [17]

      że* — tu: choć. [przypis redakcyjny]

      [18]

      upatrując — podpatrując. [przypis redakcyjny]

      [19]

      źrzenice (starop. forma D. lp rodz. ż.) — źrenicy. [przypis redakcyjny]

      [20]

      lekki* (starop.) — posiadający małą wartość. [przypis redakcyjny]

      [21]

      płochy (starop.) — niestały, posiadający małą wartość. [przypis redakcyjny]

      [22]

      bawić* (daw.) — zaprzątać uwagę, tu: zwodzić. [przypis redakcyjny]

      [23]

      podobno (starop.) — może, prawdopodobnie. [przypis redakcyjny]

      [24]

      owa (starop.) — słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. [przypis redakcyjny]

      [25]

      baczenie (starop.) — rozum, rozsądek. [przypis redakcyjny]

      Close
      Please wait...