Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175401 przypisów.
przecz (daw.) — przez co; czemu, dlaczego. [przypis edytorski]
przecz (daw.) — przez co; dlaczego. [przypis edytorski]
przecz (daw., starop.) — czemu, dlaczego, za co. [przypis edytorski]
przecz (daw.) — tu: przecież, wszakże. [przypis edytorski]
przecz — dlaczego. [przypis edytorski]
przecz mam zajźrzeć — dlaczego mam zazdrościć. [przypis redakcyjny]
przecz (przestarz.) — dlaczego. [przypis edytorski]
przecz — przez co; dlaczego. [przypis redakcyjny]
przecz (starop.) — czemu, dlaczego; na co, w jakim celu. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — czemu, dlaczego. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — czemu; przez co; dlaczego; w jakim celu. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — czyż, wszakże. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — dlaczego, czemu. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — dlaczego, czemu. [przypis redakcyjny]
przecz (starop.) — dlaczego. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — dlaczego. [przypis redakcyjny]
przecz (starop.) — dlaczego, z jakiej przyczyny. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — dlatego, z tego powodu. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — na co, dla czego. [przypis redakcyjny]
przecz (starop.) — przez co, dlaczego. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — przez co; dlaczego. [przypis edytorski]
przecz (starop.) — wszakże; tu: czyż. [przypis edytorski]
przecza (daw.) — spór, walka. [przypis redakcyjny]
przecza (daw.) — sprzeczka. [przypis redakcyjny]
przecza (daw.) — zatarg. [przypis redakcyjny]
Przeczą i twierdzą, i dziób zimorodka (…) obracają — było mniemanie, że powieszony zimorodek w tę stronę dziób obraca, z której wiatr wieje. [przypis redakcyjny]
przeczby (starop.) — dlaczegóżby. [przypis edytorski]
przeczcić (daw.) — przeczytać. [przypis edytorski]
przeczciż (starop.) — [konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; red. WL] przeczytaj. [przypis redakcyjny]
przeczedł i rozwiódł (starop.) — przeczytał i wytłumaczył. [przypis redakcyjny]
Przeczenie jest lichą oznaką prawdy — Tzn. to, iż coś spotyka się z zaprzeczeniem nie zmienia faktu, iż może być prawdą. [przypis tłumacza]
przeczna strona (daw.) — strona przeciwna. [przypis edytorski]
przecznie — poprzecznie. [przypis redakcyjny]
przeczny (daw.) — przeciwny. [przypis redakcyjny]
przeczuciów — forma dopełniacza l. mn. utworzona logicznie do formy rzeczowników męskich, używana często jeszcze w XIX w. [przypis redakcyjny]
przeczujne (neol.) — niezwykle czujne; przeczulone. [przypis edytorski]
Przeczyć nie chcę, i ze mnie jako z gęsi woda — przysłowie, nic mi po tym. [przypis redakcyjny]
przeczyć — tu: odmawiać. [przypis edytorski]
przeczyć — tu: przeszkadzać. [przypis redakcyjny]
przeczyść (daw.) — przeczytać; od czyść: czytać. [przypis edytorski]
przeczyść — przeczytać. [przypis edytorski]
przeczytać sobie (…) z pilną uwagą 15 rozdział Pierwszej Księgi Samuela — w 1 Sm 15 zawarta jest biblijna opowieść o Saulu, namaszczonym przez proroka Samuela królu, który po zwycięskiej bitwie zachował zdobyte stada zwierząt, mimo że Samuel wcześniej nakazał zabić wszystkich wrogów i całe ich mienie. Samuel oznajmił, że Saul przestaje być królem i porzucił go, choć ten kajał się i błagał o darowanie winy. [przypis edytorski]
Przeczytajmy tu teraźniejsze Prawo Narodów: wszystkie teraźniejsze nieszczęsne polityczne państw związki przymuszają koniecznie, aby kraj tak wielki, jakim jest Polska, miał króla i aby ten król był sukcesjonalnym i z familii w Europie udzielnej — Pismo O Sukcesji Tronu J. W. Rzewuskiego [ogłoszone r. 1789 w Wiedniu, dokąd Rzewuski, niezadowolony z obrotu spraw na Sejmie, wyjechał manifestacyjnie; S.Cz.], hetmana Polnego Koronnego, tego to dowodnego obrońcy wolności, który przy prawie i swobodach Ojczyzny cierpiał stale z cnotliwym ojcem najsroższą przez lat kilka niewolę [aresztowany z rozkazu Repnina i wywieziony do Rosji w r. 1767; był wówczas posłem na Sejm; hetmanem został później; S.Cz.], to pismo wymowne dowodzi, o czym nigdy żadnej wątpliwości nie było, że z wolnością narodu nierównie zgodniejszą jest elekcja, niżeli sukcesja tronu. To pismo pomimo mojej woli zbudziło we mnie po kilka razy tę myśl: czyliby nie było potrzeba, abyśmy dla dobra Polski, dla przysposobienia nas do prawdziwej wolności podpadli przez czas niejaki jednowładztwu, które by nas trochę zrównało i starło te uporczywe przesądy i uprzedzenia, które tak prą się, nie tylko przeciwko czuciu ludzkości, ale dzisiaj nawet przeciwko oczywistemu światłu. Ten, kto by chciał doskonale rozwiązać, co jest zbawienniejszego dla Polaków, czyli sukcesja, czyli elekcja, powinien jak najgruntowniej roztrząsnąć i odpowiedzieć na te cztery zapytania: Co przy teraźniejszych politycznych związkach krajów lepiej gruntuje trwałość i całość narodów, czyli elekcja, czyli sukcesja? Co przez wzgląd na zewnętrzne polityczne Europy systema jest potrzebniejszego Polsce, czyli wolne królów obieranie, czyli rządne ich następstwo? Co przez wzgląd na związki wewnętrzne Rzeczypospolitej ukazuje się użyteczniejszego narodowi, elekcja, czyli sukcesja? Co mniej ma niezdrożności z ustawą gotowego wojska, czyli tron elekcyjny, czyli tron sukcesjonalny? J. W. hetman wszedł nieco w wewnętrzne związki narodu z tronem i dowiódł większą użyteczność elekcji, powiadając, że elekcja tylko istotne Polaków bogactwo, to jest wsie, pożera i w popiół obraca. Lecz nie wchodzi w roztrząśnienie tychże wewnętrznych związków z elekcją lub z sukcesją tronu przy ustawie gotowego wojska. Wcale zaś nic nie nadmienia politycznych związków innych krajów z nami, które pomimo nas istną i na które w kardynalnych ustawach dzisiejszych pierwszą uwagę obracać należy. Oneć to nas przymuszają mieć królów, których urząd z naturą rzeczypospolitej nie zgadza się. I, gdyby nie te nieszczęsne teraźniejsze zewnętrzne związki, gdyby nie to złe położenie naszego kraju, powiedziałbym, że lepiej dla naszego narodu nie mieć żadnego króla, tylko dwuletnich konsulów [tytuł najwyższych urzędników rzeczypospolitej rzymskiej (wybieranych na rok jeden); Staszic mówi o konsulach dwuletnich ze względu na dwuletni termin Sejmu; S.Cz.]. Owszem, przez wzgląd na teraźniejsze polityczne związki powiadam, że jeżeliby miała zostać wolna królów elekcja, lepiej Polska uczyni, iż żadnych królów mieć nie będzie. To zaś powiadam tylko w przypadku, gdyby koniecznie miała zostać wolna elekcja. Ale przydaję to zawsze, iż z dzisiejszych naszego kraju z innemi politycznych związków wypada najpewniejsza trwałość i całość narodu przy sukcesji. Prawda, następstwo tronu jest jednym krokiem do zatracenia wolności. Ale elekcja królów już jest połową drogi do zatracenia narodu. Pierwszy naród, potem swobody. Pierwsze życie, potem wygoda. Gdyby, pomimo najlepszego, najprzezorniejszego zawarowania wolności przy ustawie tronu sukcesji, przecież padło to nieszczęście na Polaków, iżby w przyszłości królowie polscy stali się udzielnymi, natenczas jeszcze zostałaby nam się nadzieja. Cały naród, pod despotyzmem będący, może jeszcze z szczęśliwszemi okolicznościami politycznemu z dzisiejszym powstającym oświeceniem odzyskać straconą wolność. Naród zaś raz zniszczony już więcej nie powstanie. Była pod despotyzmem Anglia, Holandia, Francja; dziś widzimy je wolnemi. Rozum każe pierwej starać się o ugruntowanie trwałości i całości narodu, potem o zawarowanie swobód i wolności jego, które były dotychczas i będą czczemi bez jego trwałości. [Ten przypis nie został przedrukowany w wydaniu z 1816 r.] [przypis autorski]
przeczytał ten napis… — inskrypcja ta znajduje się wśród kilku innych. Warto powtórzyć, że ten opis Alhambry sporządziłem na miejscu. [przypis autorski]
„Przeczytałem cudowną książkę o R. Browningu G. K. Chestertona. Od czasu Taine'a nikt nie zrobił na mnie takiego wrażenia jasnością kompozycji. Zwróćcie uwagę na to nazwisko, myślę, że lada dzień Chesterton będzie jedną z najciekawszych znakomitości literackich. Czytam jego szkice. Są i powieści”.
W kilka tygodni zaś później, w marcu, pisze:
„Chesterton, o którym wam pisałem, wydał dwie duże książki krytyczne, o Dickensie i o B. Shaw. Ostatniej nie czytałem. Pierwsza jest świetna, choć wolę rzecz o Browningu. Wydał on też parę powieści filozoficzno-humorystycznych. Jedną z nich: Człowiek, który był czwartkiem przeczytałem. Przepyszna w założeniu i strasznie zepsuta”. [red. WL].
[przypis redakcyjny]
przeczże — czemu, czemuż; dlaczego. [przypis edytorski]
przeczże — czemu więc. [przypis redakcyjny]
przeczże — czemuż. [przypis edytorski]
przeczże — czy, czyż. [przypis edytorski]
przeczże (daw.) — czemu, czemuż; dlaczego. [przypis edytorski]
przeczże (daw.) — czyż. [przypis edytorski]
przeczże — daw. dlaczego, wzmocnione partykułą „że”; dlaczegóż. [przypis edytorski]
przeczże (daw., gw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że; inaczej: czemuż to, dlaczegóż. [przypis edytorski]
przeczże — przecież. [przypis edytorski]
Przeczże się chlubisz ze złości, o mocarzu niesprawiedliwości? [przypis redakcyjny]
przeczże (starop.) — czemuż. [przypis edytorski]
przeczże (starop.) — dlaczego. [przypis redakcyjny]
przeczże (starop.) — dlaczegóż. [przypis edytorski]
przeczże ty sobie masz mierzić starość swoję (starop.) — czemuż miałaby ci się nie podobać twoja starość. [przypis edytorski]
przeczżeś (daw.) — dlaczegożeś; czyżbyś. [przypis edytorski]
przeczżeś (daw., gw.) — po coś; po co żeś. [przypis edytorski]
przeć czego (starop.) — przeczyć czemu. [przypis edytorski]
przeć' (daw.) — przecież. [przypis edytorski]
przeć' (daw.) — skrócona forma od „przecież”. [przypis edytorski]
przeć — przecież. [przypis edytorski]
przeć przed kim czego (starop.) — wypierać się czego przed kim. [przypis edytorski]
przeć' — skrócone dla rytmu „przecież”. [przypis edytorski]
Przeć tam nie idę szukać, co mi skradli — jeśli Ateńczyk miał na kogo podejrzenie o kradzież, mógł zrobić rewizję w domu podejrzanego, lecz musiał odzież zwierzchnią zdjąć, by nie powiedziano, że podrzucił. [przypis tłumacza]
przed… Achiwy — dziś popr. forma N.lm: przed Achajczykami (Grekami). [przypis edytorski]
Przed bilionem lat słyszano jego [dzwonu] głos (…) kiedy minie chwila szału, wracamy do spokojnego życia i kochamy się jak króliki — cytaty z Pałuby pochodzą z wydania „Wiedzy”, Warszawa 1948. [przypis autorski]
przed Bogiem — „Przed ołtarzem, na którym złożyli te ofiary”, Sforno do 18:12. „Stąd [midrasz] uczy, że ten, kto czerpie przyjemność z udziału w uczcie, gdzie biesiadują mędrcy Tory, to jakby czerpał przyjemność z blasku Szechiny (Boskiej Obecności)”, Raszi do 18:12. [przypis tradycyjny]
Przed chwilą tam żelazo kuł, A teraz ogląda kościół! — fragment opery Żydówka. [przypis edytorski]
przed ciemnymi drogi — dziś popr. forma N.lm: (…) drogami. [przypis edytorski]
przed dokończeniem tego dzieła umarł — w 44 n.e. [przypis tłumacza]
przed (…) gniewem — wobec gniewu, w obliczu gniewu. [przypis redakcyjny]
przed gody (starop.) — [przed godami; tj.] przed Bożym Narodzeniem, Nowym Rokiem. [przypis redakcyjny]
przed „Gońcem” — chodzi o dziennik Goniec poranny wydawany od 1901 r. do 1918 r. Redakcja pisma mieściła się przy ulicy Zgoda nr 5. [przypis edytorski]
przed grodem — przed sądem grodzkim. [przypis edytorski]
przed inkursją hultajską — tj. przed powstaniem kozackim 1648 r. [przypis edytorski]
przed kapłanem Eleazarem, synem Aaronowym, który już był umarł — tj. przed Eleazarem po śmierci Aarona. [przypis edytorski]
przed kilku dniami — dziś popr.: przed kilkoma dniami. [przypis edytorski]
Przed kilku miesiącami ogłosiłem relację o pamiętniku Zofii Szymanowskiej, a raczej o jego fragmencie urywającym się w najciekawszym miejscu, tam gdzie zaczynają się wspomnienia o Adamie Mickiewiczu — Boy-Żeleński, Brązownicy. [przypis autorski]
przed kilku wiekami — dziś popr.: przed kilkoma wiekami. [przypis edytorski]
przed Konstytucją — tzn. przed bullą Innocentego X (31 maja 1653), zawierającą potępienie Pięciu Twierdzeń, który to wyrok potwierdziła bulla, czyli Konstytucja wydana przez Aleksandra VII 16 października 1656. [przypis tłumacza]
przed królem Zygmuntem — tj. przed kolumną Zygmunta III Wazy na placu Zamkowym. [przypis edytorski]
przed którą prawie — z powodu której całkiem. [przypis redakcyjny]
przed laty kilką (daw.) — kilka lat temu. [przypis edytorski]
przed laty kilką — kilka lat temu. [przypis edytorski]
Przed ludźmi, którzy zdobyli Grenadę (…) otwiera się (…) kolumbowski Nuevo Mundo, Nowy Świat — morskie wyprawy Krzysztofa Kolumba w poszukiwaniu drogi do Indii, w wyniku których odkrył Haiti i Amerykę, zostały sfinansowane przez Ferdynanda Aragońskiego i Izabelę Kastylijską niedługo po zdobyciu Grenady; umowę zawarto w tym samym pobliskim mieście Santa-Fé, w którym podpisano traktat uzgadniający warunki kapitulacji Grenady. [przypis edytorski]
Przed mniej ukrytą, znajomą ci bramą, która bez zamku aż do dzisiaj stoi — Brama, o której nadmienia tu poeta, jest przy wejściu do piekła, którą w pieśni III opisał. Przez tę bramę, pomimo oporu złych duchów, pierwszy Zbawiciel Chrystus zstąpił do piekła, odtąd ona do dzisiaj bez zamku i otwarta stoi. [przypis redakcyjny]
przed mojema (…) oczema (starop.) — przed moimi oczami. [przypis redakcyjny]
przed niąm uciekać (…) nie śmiała (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: przed nią uciekać nie śmiałam. [przypis edytorski]
przed niem (starop. forma) — przed nim. [przypis edytorski]
przed niemi (daw. forma) — dziś: przed nimi. [przypis edytorski]
Przed niewielą laty żona Muchtar Baszy, oskarżyła syna swego o niewierność. Muchtar wywiadywał się o nazwiska kochanek syna. Wymieniono mu dwanaście najpiękniejszych kobiet Janiny. Basza rozkazał je tejże nocy pochwycić, wsadzić w skórzane wory, i wrzucić do morza. Janczar obecny tej egzekucji, zapewniał mnie, że żadna z ofiar nie wydała krzyku, ani pokazała znaku trwogi. Za mojej bytności w Grecji śpiewano pieśni o Frozynie, najpiękniejszej z owych Greczynek. Historia o Giaurze i Leili jest nieco dawniejsza, słyszałem ją od jednego z tych opowiadaczy, którzy po kawiarniach wschodnich prawią różne powieści wierszem i prozą. Żałuję że nie wiele spamiętałem ułamków oryginału, porobiłem różne odmiany, wmieszałem własne dodatki; czytelnik je rozezna po stylu ubogim w obrazy orientalne. Objaśnienia czerpałem z Herbelota i ze sławnej powieści Kalif Watek. [przypis autorski]
przed nim z szarszunem stoi — zasłania go szablą. [przypis redakcyjny]
przed oblicze Wiekuistego — oznacza to „zachodnią stronę [ołtarza], czyli od strony Namiotu Przybytku”, Raszi do 6:7 [3]. [przypis tradycyjny]
przed obliczem Moim — „Tak długo jak Ja istnieję, abyś nie powiedział, że zakaz bałwochwalstwa został dany tylko temu pokoleniu, [które wyszło z Micraim]”, Raszi do 20:3. [przypis tradycyjny]
przed obliczem wszystkich braci swoich mieszkać będzie — ponieważ jego potomstwo będzie liczne, zob. Raszi do 16:12. [przypis edytorski]
przed oczyma całego ludu — z tego wyrażenia midrasz wyciąga wniosek, ze nie było wśród nich ludzi niewidomych, zob. Raszi do 19:11. [przypis tradycyjny]
