Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Wspólnie budujemy najpopularniejszą bibliotekę internetową w Polsce.

Dzięki Twojej wpłacie uwolnimy kolejną książkę. Przeczytają ją tysiące dzieciaków!


Dorzucisz się?

Jasne, dorzucam się!
Tym razem nie, chcę przejść do biblioteki
Znajdź nasze audiobooki na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube. Kliknij, by przejść do audiobooków.

x

Spis treści

    1. Chrystus: 1
    2. Dźwięk: 1
    3. Krew: 1 2
    4. Łzy: 1
    5. Morze: 1
    6. Ogień: 1
    7. Pożar: 1
    8. Rozpacz: 1
    9. Rzeka: 1
    10. Śmierć: 1
    11. Wiatr: 1
    12. Wolność: 1
    13. Zbawienie: 1
    14. Zbrodnia: 1
    15. Żałoba: 1

    Uwspółcześniono:

    pisownię łączną i rozdzielną: niemasz -> nie masz; ktoby -> kto by;

    fleksję: niem -> nim; niosącem -> niosącym; skróconem -> skróconym;

    pisownię joty: hyacynty > hiacynty.

    Maria KonopnickaChusta Weroniki[1]

    SŁUŻEBNICA

    1

    Pani, tam chusta leży. Cienka, lniana chusta leży na ławie skrwawiona. Co mam z nią począć, alboli uczynić?

    HIEROZOLIMITANA[2]

    2

    Idź do fontanny, do ogrodu mego, do wody żywej, która śpiewa dniem i śpiewa nocą, do wody, która poi róże moje, która mży srebrem na hiacynty i narcyzy moje, a wypierz chustę. Albowiem jest krew Sprawiedliwego, który umęczon został.


    SŁUŻEBNICA

    3

    Byłam, pani, u fontanny, u ogrodu twego. Aliści[3], ledwo zamaczałam chustę, uczynił się płacz wody tak głośny i narzekający, iż zagłuszył synogarlice[4], które wzdychają na skraju dachu twego. Śmierć, KrewI pospadały gwiazdy narcyzów twoich i pogasły, a róże stały się blade i mdlejące, jak te, które kładą na piersi umarłym. A kiedym prała chustę, okryła się ziemia hyzopem[5] i piołunem gorzkim, a pszczoły twoje, które na nie padły, skurczyły się i posnęły. A chociaż prałam mocno, plamy trwają. Oto są.

    HIEROZOLIMITANA

    4

    Gałąź jerychońska[6]! Zwinięta, ostra gałąź jerychońska! Nie jestże to korona Ukrzyżowanego? Krwawa korona ludów i narodów?

    5

    …W głowę świata, w bolesną głowę świata wbite są kolce jej. Każdy kolec wysysa krew żywą. Każdy kolec szarpie myśl żywą. Każdy kolec chce ją zdusić, zabić. Oto się zamieniają w katowskie ćwieki i w katowskie miecze… Obręcz, żelazna obręcz tłoczy głowę świata.

    6

    …O, płaczcie, róże moje i hiacynty moje. Płacz i ty, wodo żywa, która śpiewasz dniem i śpiewasz nocą! Albowiem zarosła jest ziemia cierniem i zdziczała, który zaostrzył kolce swe ku przebiciu wszelkiego serca. A który wyszedł o poranku młodzieństwa swego, aby kwiaty rwał, omylony jest w nadziei swojej, a niesie wiąz hyzopu. A który mniemał radować się życiem, napojon jest gorzkością śmierci.

    7

    O, płaczcie, narodowie i ludowie świata! Albowiem krwawa obręcz jest koroną waszą.

    8

    …Idź, służebnico moja, oddal ode mnie widzenie tej krwi i tej męki. Do strumienia idź, gdzie woda bystra i szumiąca, do potoku, który zową Hebron, i tam wypierz chustę.


    SŁUŻEBNICA

    9

    Byłam, pani, u strumienia, u potoku, który zwą Hebron. Wierzby nabrzeżne czynią tam gwar żałosny, a między gałęźmi sykomorów[7] słyszany jest głos wiatru, który łka. I prałam chustę w wodzie bystrej i w wodzie szumiącej. W wodzie, która po kamieniach leci, a nie ustaje. Lecz, im mocniej prałam, tym więcej z chusty krwi ciekło. Iż zapienił się krwią żywą cały nurt potoka. Co obaczywszy, wyżęłam spieszno chustę i wracałam pilno. Lecz plam przybyło jeszcze. Oto są.

    HIEROZOLIMITANA

    10

    Łoże potoku widzę. Potoku czasów widzę łoże krwawe… A nie kamienie w nim leżą, ale głowy omdlałe w trudzie, uśpione w mrokach, skamieniałe w męce.

    11

    Tysiąc ich i tysiąc tysięcy, a nie masz, kto by zliczył liczbę ich.

    12

    Oto lecą po nich wody krwawe, a nie ustają. Jak po rzeczy martwej, lecą po nich, jak po rzeczy, która siebie nie wie.

    13

    O wy, byty, wdeptane aż na dno żywota! O ty martwe, ty martwe podścielisko świata!

    14

    Rzeka, KrewPatrz! Patrz! Przypadł wiatr burzliwy i zachłostał wody. Patrz! Oto krew, która spłynęła po głazach, dała im kolory życia!

    15

    Oto puściły się od kamiennych czerepów włosy, krwią zlepione i powstały na nich…

    16

    Oto się otwarły usta pełne krzyku… Usta, które zalewa nurt krwawy. Oto się dźwignęły kamienne powieki nad zbudzoną do światła źrenicą… I ruszyły się głowy i poczęły tłuc sobą o dno krzemieniny. Patrz! Oto wyszły z mułu ręce czarne, groźne i poczęły rwać włosy na czerepach głów i podniosły się przeciw prądowi krwawego strumienia i zacisnęły się w kamienne pięście…

    17

    …Jak strasznie miota cię całe dno potoku! Jaki krzyk gwałtu i rozpaczy! Jak wzbiera, jak wzbiera nurt krwawy!

    18

    …Weź, weź co prędzej tę okropną chustę, służebnico moja, a idź do wody wielkiej i głębokiej, do Jordanu-rzeki idź, abyś ją prała. Do rzeki, która bieży, a nie wraca do początku swego. I która odchodzi od źródła i od brzegów swoich, aby ich nie oglądać więcej.


    SŁUŻEBNICA

    19

    Łzy, ŻałobaPani, byłam u Jordanu-rzeki, u wody bystrej i głębokiej bardzo. Niewiasty tam nad brzegiem siedzą. Z nakrytymi głowami siedzą niewiasty mnogie w chustach czarnych i w chustach zetlałych, jako te, w których grzebani są umarli.

    20

    I siedzą tak i płaczą, puszczają łzy swoje za nurtami wody, która bieży a nie wraca do początku swego. Lecz, kiedym zanurzyła w niej chustę, jęk się uczynił w powietrzu głuchem, iż ziemia poczęła jęczeć od nieba aż po okraje[8] swoje. I przelękłam się i wracałam pilno, lecz krew na chuście wyraźliwsza jeszcze, niźli z naczęcia była. Oto jest.

    HIEROZOLIMITANA

    21

    Biada mi, która widzę, a która oglądam. Iż przeraźliwy Jordan jest, a rzeka śmiertelna. I rozmnożone jest wylanie krwi świata. Która obciążyła sobą chustę, jako płachtę zaofiarowaną i całopalną.

    22

    Biada ci, Jordan-rzeko, iż wody twoje nie wstępują na góry-pagóry świata, a nie krzyczą w uszy ludów i narodów!

    23

    Oto niewiasty-matki siedzą nad brzegami twymi, każda w czarnej chuście sieroctwa swego i żałości swojej.

    24

    Zbrodnia, RozpaczSiedzą matki i płaczą nad brzegami twymi. Synaczków płaczą miłych i najmilszych swoich.

    25

    Którzy na drzewach krzyżowych zawiśli, a na hakach szubienic za wiatrem się kołyszą.

    26

    Którzy po ciemniach pobici są i zakratowani. Którym gwałt zatkał usta ich, aby nie słyszał świat, kiedy męczeni byli, a jako pomarli.

    27

    Płodu wnętrzności swoich matki płaczą i kochania swego, narzekające na dzień poczęcia młodzianków swoich i na dzień zrodzenia.

    28

    Którzy, zbudzeni nagłym razem, w ciemnościach i w przedświtowym chłodzie pod słupy szli każdy na stracenie swoje.

    29

    Pisklęta bezpióre z gniazd się zburzonych porwały, a teraz zduszone są za gardła swoje czerwoną ręką kata.

    30

    Biada ci i raz ci jeszcze biada, o Jordan-rzeko, która idziesz, a odchodzisz za wianiem wiatru, za wianiem, niosącym matce ostatni dech syna.

    31

    Oto słychać na pustyni herodyuszowe[9] i strusowe głosy, które płaczą. Oto kosmaczowie[10] leśni zawyli po uchronach swoich, każdy ku bólowi swemu. Albowiem przebita jest pierś ziemi i wycieka z niej krew życia, święta krew młodości.

    32

    MorzeŚpiesz, służebnico moja, a idź do morza. Do morza najsłońszego idź i które jest gorzkie, jako męka świata. A nie masz miary, ani powroza z ołowiem na zapaść głębokości jego. Tam idź, a wypierz chustę, a powracaj się rychło, iż dusza moja omdlewa od widzeń tych we mnie.


    SŁUŻEBNICA

    33

    Byłam u morza, pani. U morza wielkiego i gorzkiego bardzo. Huk srogi tam jest, jakoby właśnie kipiał wrzątek świata. A jako kopijniki[11] i orężne[12] na basztową bronę z trzaskiem lecą, kiedy miasto biorą, tak wał tam na wał leci i o brzegi trzaska.

    34

    O nocy wyszłam, pani, a o zorzy zaszłam. O raniej zorzy, kiedy przecyka[13] świat. I przecknął. Pożar, OgieńLecz zorza była, jako pożar ognia, jakoby płonęła i susza i woda w jednem płomienisku. A ciemności kłębiła sobą, i szły, jako dymy, które się po otchłaniach gorejących kłębią. Tak prałam chustę pod pożarem ognia, który nie był dniem i nie był nocą, pod hukiem wód, które tak szły, jakoby stopy tętniące rzek mnogich i nieprzeliczonych. I uczyniła się nade mną trwoga, i zwinęłam chustę, a idąc, szłam spieszno odtamtąd aż tutaj. Którą przynoszę krwawszą jeszcze, aniżeli wzięłam. Oto jest.

    HIEROZOLIMITANA

    35

    ChrystusHa!… Oblicze Ukrzyżowanego! Oblicze ludów i narodów ziemi! Korona krwawa męki i ucisku!… Włosy zlepione śmiertelnym potem uznojenia!… Oczy mdlejące w upragnieniu światła. Usta bez głosu, których krzyk jest niemy.

    36

    O niezgładzona, wieczna krzywdo ziemi! O rodzie człowieczy, który żywiesz męką! Sprawiedliwość zabita!

    37

    Jakożem więc chciała zatrzeć te ślady alboli zataić? W jakiejże wodzie mniemałam zmyć, zatracić tę krew, której wylanie trwa, a nie będzie skróconym do końca dni starych?

    38

    Dźwięk, WiatrRozciągnij, rozciągnij tę chustę! Woń morza krwi z niej bije, gorzka i surowa. Szum morza łez w jej szeleście. Szum i huk morza potężny, rosnący, groźny, jakoby wołanie tysięcy. Słyszysz tętent rzesz mnogich, burzliwe stąpanie i głosy? Słyszysz nawałność ich krzyku?

    39

    …Idziemy… Idziemy… Idziemy…

    40

    Szum wichru i huk morza nakryły wołaniem swoim. Szum wichru i huk morza nakryły słowem, które lata po okręgu ziemi…

    41

    Daj mi, daj mi tę chustę! Na piersiach nosić ją będę i na sercu żywym, iżbym czuła.

    42

    Na doliny ją poniosę i na pola czarne, iżby czuły.

    43

    I na gór szczyty ją dam i pod słońce wschodowe, iżby ją dzień widział a oglądał.

    44

    Na grzmot ją wiosenny dam i na dżdże bujne, rzęsiste, po których rodzi ziemia.

    45

    I dam ją na burzę nawalną. Błyskawice ducha latały po niej będą, iżby świeciła w mrokach.

    46

    ZbawienieI będą w nią biły gromy i wstrząśnie się i odnowi świat.

    47

    I uderzy w nią wicher, który lata z wschodu i zachodu i uczyni z niej rzecz żywą i krzyczącą.

    48

    WolnośćI wezmą ją ludy i narody ziemi na drzewce swoje znakiem i sztandarem swoim i poniosą przed sobą w zorzę, która dnieje.

    49

    I znikną w niej o poranku świata krwi ślady i wybieleje pod słońcem przyszłości…

    SŁUŻEBNICA

    50

    Rzekłaś.

    Przypisy

    [1]

    Weronika — według tradycji chrześcijańskiej mieszkanka Jerozolimy, która prowadzonemu na ukrzyżowanie Jezusowi otarła twarz; na chuście którą to zrobiła zostało jego odbicie. [przypis edytorski]

    [2]

    Hierozolimitana — mieszkanka Jerozolimy, niewiasta jerozolimska. [przypis autorski]

    [3]

    Aliści — partykuła wzmacniająca, podkreślająca nagłą zmianę sytuacji. [przypis edytorski]

    [4]

    synogarlica — ptak z rodziny gołębiowatych. [przypis edytorski]

    [5]

    hyzop — roślina lecznicza lub przyprawa. [przypis edytorski]

    [6]

    jerychońska — por. Jerycho: miasto położone w Judei, we wschodniej części Palestyny. [przypis edytorski]

    [7]

    sykomor — gatunek drzewa figowego. [przypis autorski]

    [8]

    okraj — brzeg, skraj. [przypis edytorski]

    [9]

    Herodyusz — ptak wymieniony w Deuter. XIV, 16 (przez Wujka pozostawiony w formie herodyon), jak się zdaje, gatunek bociana. [przypis autorski]

    [10]

    kosmacz — zwierz kosmaty, np. niedźwiedź, wilk itp. [przypis autorski]

    [11]

    kopijniki — ciężka jazda uzbrojona w kopie i miecze. [przypis edytorski]

    [12]

    orężny — uzbrojony; zbrojny. [przypis edytorski]

    [13]

    przecyka — budzi się. [przypis edytorski]

    Close
    Please wait...