Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 161267 przypisów.
Zeus — najważniejszy z bogów olimpijskich, zwierzchnik pozostałych bogów. Włada piorunami. [przypis edytorski]
Zeus Podziemny (gr. Chthonios) — Zeus czczony jako bóstwo podziemne, zapewniające urodzaj. [przypis edytorski]
Zeus rodzinny — bóg opiekuńczy nad rodziną. [przypis edytorski]
Zeus w łabędziu — grecki król bogów Zeus przemienił się w łabędzia, żeby uwieść żonę króla Sparty, Ledę. Ze związku Ledy z Zeusem narodziła się piękna Helena, Klitajmestra oraz Kastor i Polluks. [przypis edytorski]
Zeus (…) własnego ojca wtrącił do więzienia za to, że swoje dzieci zjadał (…) a tamten znowu swojego ojca wykastrował… — Mowa o Zeusie, Kronosie oraz Uranosie. Kronos za namową matki stanął na czele buntu tytanów, pokolenia bogów istniejącego przed bogami olimpijskimi, wykastrował swego ojca Uranosa i przejął po nim władzę. Następnie zjadał własne dzieci w obawie przed przepowiednią, która mówiła, że zostanie pozbawiony władzy przez swojego potomka. Zeus, syn Kronosa, został po narodzinach ukryty przez matkę, dzięki czemu mógł pokonać ojca, gdy dorósł. Pokonany Kronos wraz ze wspierającymi go tytanami został uwięziony w Tartarze, najgłębszej i najciemniejszej części krainy podziemia. [przypis edytorski]
Zeus, że go Prometej chytry wywiódł w pole… — znana historia walki Prometeusza (walki kultury ludzkiej z naturą), przyjaciela ludzi, z Zeusem, który nie wiadomo dlaczego ich prześladuje. Prometeusz odrwił Zeusa, tłuszcz i kości zwierząt zamiast mięsa wyznaczając mu na obiatę [ofiarę dla bogów; red. WL]; Zeus za to pomścił się na ludziach, zsyłając im kobietę, za którą poszły rozmaite klęski dotąd nieznane. Odwieczna myśl utraconego raju, różnie komentowana w poszczególnych legendach. Niezrozumiałe tylko dotąd jest w legendzie greckiej, dlaczego razem z klęskami umieszczona została w jednej beczce Nadzieja i ta jedyna nie wyszła na ziemię? Wszak nadzieja istnieje wśród ludzi? Czemuż więc pesymista Hezjod, który i nadzieję, jako ułudną, uważa za klęskę, zatrzymał ją w beczce? [przypis tłumacza]
zewłoka (daw.) — zwłoki. [przypis redakcyjny]
zewłoki poimania swego — zwłoki swego niewolnika. [przypis redakcyjny]
zewłok — zwłoki. [przypis edytorski]
zewlec (gw.) — rozebrać. [przypis edytorski]
zewlec (starop.) — zrzucić, zdjąć. [przypis redakcyjny]
zewnątrz (daw.) — z wnętrza, tj. wewnątrz. [przypis redakcyjny]
zewnątrz Europy — dziś: na zewnątrz (…). [przypis edytorski]
zewnątrz słychać było — dziś: na zewnątrz (…). [przypis edytorski]
zewnątrz statku — dziś: na zewnątrz (…). [przypis edytorski]
zewnątrz — tu: na zewnątrz. [przypis edytorski]
zewnątrz — tu: z zewnątrz. [przypis edytorski]
Zewnętrze i wnętrze domów (…) — W głębszéj Litwie i na Żmudzi daje się dostrzegać pewna różnica w budowie chat włościańskich, zauważaliśmy ją w powiecie trockim; są u Litwinów oprócz zimowych mieszkania letnie (numa), ale to nie w stronach, o których mówimy. [przypis autorski]
zewnętrzny (starop.) — to, co z wnętrza pochodzi; dziś: wewnętrzny. [przypis redakcyjny]
Zews — dziś popr. Zeus, najważniejszy z bogów, władca Olimpu, brat Posejdona i Hadesa, syn Kronosa, patronujący zjawiskom na niebie, zwłaszcza piorunom. [przypis edytorski]
Zews — dziś popr.: Zeus; najwyższe bóstwo panteonu greckiego. [przypis edytorski]
Zews — inny zapis: Zeus. [przypis edytorski]
Zews (mit. gr.) — dziś popr.: Zeus; najważniejszy z bogów, władca Olimpu. [przypis edytorski]
Zews (mit. gr.) — Zeus, najważniejsze bóstwo mitologii greckiej; daw. zapis, będący próbą oddania poprawnej, jednosylabowej wymowy tego imienia (por. ros. Зевс). [przypis edytorski]
Zewsowy — dziś popr.: Zeusowy. [przypis edytorski]
ze wspomnień Walerego Eljasza — „Kłosy”, 1876 r. [przypis autorski]
Zews — własc.: Zeus. [przypis edytorski]
ze wszech namilszej — w domyśle: oblubienicy. [przypis redakcyjny]
Ze wszech stron (…) — opuszczono wcześniejsze zdanie; w oryginale niem.: Die Burg stand still, denn sie war auf das Gebirge jenseits des Meers gekommen. [przypis edytorski]
ze wszech Wenus bogiń piękniejsza — przekładnia, zamiast: ze wszech bogiń Wenus piękniejsza. [przypis redakcyjny]
Zews — Zeus, władca bogów w mit. gr. (taką pisownię jego imienia stosowano na przeł. XIX i XX w.; np. Wyspiański w Nocy listopadowej). [przypis edytorski]
Ze wszystkich dziedzin ducha sztuka jest najbardziej indywidualna, to znaczy najniesforniejsza. (…) winniśmy dać mu swobodę twórczą i nie pętać jej receptami i przepisami — L. Krzywicki, W otchłani, Warszawa 1909, s. 214. Podobnie: W otchłani, s. 216. [przypis autorski]
Ze wszystkich kształtów najpiękniejszy jest ludzki (…) — Cyceron, O naturze bogów, I, 18. [przypis tłumacza]
Ze wszystkich wiar, jakie święty Paweł znalazł we czci w Atenach, ta, którą święcili „Bóstwu ukrytemu i nieznanemu” (…) — Biblia, Dz 17:23n. [przypis edytorski]
ze wszystkich włoskich poetów najwdzięczniej ukształtowany na wzór starożytnej i czystej poezji — Torquato Tasso, autor Jerozolimy Wyzwolonej. [przypis tłumacza]
ze wszystkiego (gw.) — z całego. [przypis edytorski]
ze wszystkiego serca (daw., gw.) — z całego serca. [przypis edytorski]
ze wszystkiej mocy (gw.) — z całej siły. [przypis edytorski]
ze wszystkim — tu: całkowicie, zupełnie. [przypis edytorski]
Zewulon właśc. Zabulon — szósty i ostatni syn Jakuba i Lei (Rdz 30,20), z którego wywodzi się jedno z pokoleń Izraela; zgodnie z błogosławieństwem Jakuba jego pokolenie dostało ziemię nad morzem (Rdz 39,14). [przypis edytorski]
ze względu na kształt Ziemi (okrągły, ale nieco spłaszczony) — zaleta, wynikła z kulistego kształtu Ziemi, jest dosyć znana; lecz niewielu wie, że jej spłaszczenie [przy biegunach] jako sferoidy, przeszkadza właśnie temu, żeby wyniosłości lądu stałego albo też mniejszych, może trzęsieniem ziemi wyrzuconych gór, nie przesuwały, ciągle i w nie bardzo długim czasie znacznie, osi ziemi, gdyby wydęcie ziemi pod równikiem [unter der Linie] nie było tak potężną górą, że napór żadnej innej góry nigdy jej nie może dostrzegalnie z jej położenia wysadzić ze względu na oś. A jednak bez wahania się objaśniają to tak mądre urządzenie, powołując się na równowagę płynnej niegdyś masy Ziemi. [przypis autorski]
ze względu na Platona — Platon poznał się z Sokratesem w 20 roku życia, więc rozmowa ta toczyłaby się po 407 r.; wygląda z niej, jakoby Glaukon był młodszym bratem, tymczasem wiemy, że Adejmantos i Glaukon w 409 r. służyli w konnicy i odznaczyli się w bitwie pod Megarą (miasto na Istmie [Przesmyku Korynckim], graniczące z Attyką), gdy Platon mógł być ledwie rekrutem. Glaukon więc był starszy od Platona i liczył więcej lat niż dwadzieścia w czasie tej rozmowy. Ksenofont zatem nie zna wieku Glaukona lub o to nie dba, rozmowa zaś ta jest wymysłem literackim. [przypis tłumacza]
ze względu na środki — flota. [przypis tłumacza]
ze wzgórzów — dziś: ze wzgórz. [przypis edytorski]
ze wzgórzy — dziś popr.: ze wzgórz. [przypis edytorski]
Zeyer, Julius (1841–1901) — czeski poeta modernistyczny, autor m.in. cyklu epickiego Wyszehrad i powieści Jan Maria Pjolkar. [przypis edytorski]
zeżmie — ściśnie (od zżąć, żmę). [przypis redakcyjny]
ze zapomnień — dziś popr.: z zapomnień, tj. z zapominalstwa. [przypis redakcyjny]
ze zbyt szczerym wylaniem — zbyt wylewnie; sens: zbyt wyraźnie, zbyt demonstracyjnie. [przypis edytorski]
ze Ziemią — dziś: z Ziemią. [przypis edytorski]
ze ziemi — dziś popr.: z ziemi. [przypis edytorski]
ze Ziemi — dziś: z Ziemi. [przypis edytorski]
ze ziemie (daw., gw.) — z ziemi. [przypis edytorski]
ze złem, w którym świat leży — 1 J 5, 19. [przypis edytorski]
zeznał do oczu — zeznał przed czyimiś oczami, tj. w obecności jakiejś osoby. [przypis edytorski]
zeznawszy (starop.) — tu: uznawszy. [przypis edytorski]
zezował — w oryg. zapis: zézował, a więc wym.: „zyzował”. [przypis edytorski]
zezrębić — zacząć stanowić zrąb, fundament. [przypis edytorski]
zezuć a. zzuć — zdjąć (buty). [przypis edytorski]
zezuć a. zzuć — zdjąć, ściągnąć (buty). [przypis edytorski]
zezuć (gw.) — zdjąć buty. [przypis edytorski]
zezuć postoły — zdjąć buty. [przypis edytorski]
ze zwierzęty — daw. forma N.lm; dziś popr.: ze zwierzętami. [przypis edytorski]
ze zwierzęty — dziś popr. forma N.lm: ze zwierzętami. [przypis edytorski]
zezwolenie na druk — Na ostatniej stronie pierwodruku jest nalepiona karteczka, na której wydrukowano: Wolno drukować J. K. Szaniawski. R. S. D. J. W. P. [przypis redakcyjny]
z fartuszkiem — tj. z przednią klapą zasłaniającą rozporek (w oryg. jest codpiece: mieszek). [przypis tłumacza]
z faworem — z pobłażaniem. [przypis redakcyjny]
z Fescenii, z Faliski Ekwowie — miasta w płd. Etrurii niedaleko Tybru. [przypis edytorski]
z Fiali — ἐκ τῆς Φιάλης:, dosłownie: czasza. [przypis tłumacza]
z fin de sieclu (fr. fin de siècle) — z końca wieku. [przypis edytorski]
z firmą — dziś: firmy (mydło firmy „Tlen”). [przypis edytorski]
z flegmą — flegmatycznie; powoli i z ociąganiem. [przypis edytorski]
z flegmą — tu: flegmatycznie; powoli i spokojnie. [przypis edytorski]
z flegmą — tu: flegmatycznie. [przypis edytorski]
Z Fojbosa proroczego powracam przybytku — mowa o wyroczni Apollina w Delfach. [przypis edytorski]
Z formuły układu społecznego widać (…) bez tego byłyby niedorzeczne, tyrańskie i narażone na najstraszniejsze nadużycia — z całego rozdziału wynika, że 1) zwierzchnik nie może być krępowany przez żadne prawa, jednak musi działać w granicach umowy pierwotnej, 2) prawa stanowione przez zwierzchnika muszą być zaopatrzone sankcją przymusu. — Ponadto Russo stwierdza, że każdy uczestnik związku jest członkiem władzy zwierzchniej — na razie jednak nie udowadnia tej tezy. [przypis tłumacza]
z franc. soubrette — postać kobieca występująca w operetce lub operze komicznej, najczęściej jest to sprytna pokojówka, inspiratorka intryg. [przypis edytorski]
zfrasowane (starop. forma) — dziś popr.: zafrasowane. [przypis edytorski]
zfrasowany (starop. forma) — dziś: zafrasowany; tj. zmartwiony. [przypis edytorski]
zgadać się z kimś — porozumieć się z kimś; dogadać się z kimś. [przypis edytorski]
zgadać — zgadywać. [przypis edytorski]
zgadał — zgadywał. [przypis edytorski]
zgada — zgaduje, zmyśla. [przypis redakcyjny]
zgadnął — dziś popr.: zgadł a. odgadnął. [przypis edytorski]
zgadni — dziś popr. forma trybu rozkazującego: zgadnij. [przypis edytorski]
Zgadniesz, że dojdzie do nieśmiertelności! — pomnik konny kolosalny Piotra roboty Falkoneta i posąg Marka Aureliusza stojący teraz w Rzymie w Kapitolium są tu wiernie opisane. [przypis redakcyjny]
zgadoj — taikoje. [przypis edytorski]
zgadywa (daw.) — dziś: zgaduje. [przypis edytorski]
zgadzać (daw.) — zmierzać. [przypis redakcyjny]
zgadzać się — tu: umawiać się. [przypis edytorski]
zgadzać się — tu: umawiać się, uzgadniać (między stronami sporu). [przypis edytorski]
Zgadzają się najzupełniej wszelkie szczegóły ich kultów tak dalece, że można np. przekaz Thietmarowy poprawiać wedle przekazu Saksona i żywociarzy Ottona Bamberskiego. Na ścianach świątyni ratarskiej miały być wedle Thietmara sztucznie wyrzezane posągi bóstw, ależ on tego na własne oczy nie oglądał; słusznie stwierdzili Duńczycy i Otton Bamberski, że na ścianach widniały bardzo dokładnie rzeźbione a grubo pomalowane rozmaite przedmioty, z czego sprawozdawca Thietmarowy bogów porobił. Stanica, to jest olbrzymia chorągiew Świętowitowa, miała to samo znaczenie, co wielka tarcza Jarowitowa, niecąca strach i dająca pewność zwycięstwa. Te same szczegóły co do konia-wierzchowca Świętowita i Trzygłowa itd. dowodzą tożsamości tego bóstwa o różnych nazwach. [przypis autorski]
zgaga — tu ogólnie: cierpienie. [przypis redakcyjny]
zgalwanizowany — tu: sztucznie pobudzony przez użycie prądu galwanicznego (prądu elektrycznego pochodzącego z ogniw galwanicznych). [przypis edytorski]
zganaszowany — o koniu: mający silnie pochyloną głowę, ustawioną prostopadle do podłoża, w pozycji wymuszonej przez jeźdźca ściąganiem wodzy. [przypis edytorski]
zgangreniały — toczony gangreną. [przypis edytorski]
zgani im zbyteczną słabość — dziś: zgani ich za (…). [przypis edytorski]
z gardłem za węgłem — dla zrzucenia; [tj. żeby zwymiotować; red. WL]. [przypis redakcyjny]
Zgardzał (…) nimfy — gardził nimfami. [przypis edytorski]
z garka — dziś popr.: z garnka. [przypis edytorski]