Spis treści

    1. Cnota: 1
    2. Dziecko: 1
    3. Dziedzictwo: 1
    4. Góra: 1
    5. Historia: 1
    6. Koń: 1
    7. Król: 1
    8. Nieśmiertelność: 1
    9. Ojciec: 1
    10. Państwo: 1 2
    11. Poeta: 1
    12. Polak: 1
    13. Przemoc: 1
    14. Przyjaźń: 1
    15. Przywódca: 1
    16. Rosja: 1
    17. Rosjanin: 1
    18. Upadek: 1
    19. Władza: 1
    20. Wolność: 1

    Adam MickiewiczDziadów części III UstępPomnik Piotra Wielkiego

    1

    Przyjaźń, Polak, Rosjanin, PoetaZ wieczora na dżdżu stali dwaj młodzieńce

    Pod jednym płaszczem, wziąwszy się za ręce:

    Jeden, ów pielgrzym, przybylec z zachodu,

    Nieznana carskiej ofiara przemocy;

    5

    Drugi był wieszczem ruskiego narodu[1],

    Sławny pieśniami na całej północy.

    Znali się z sobą niedługo, lecz wiele —

    I od dni kilku już są przyjaciele.

    GóraIch dusze wyższe nad ziemskie przeszkody,

    10

    Jako dwie Alpów spokrewnione skały,

    Choć je na wieki rozerwał nurt wody:

    Ledwo szum słyszą swej nieprzyjaciółki,

    Chyląc ku sobie podniebne wierzchołki.

    Pielgrzym coś dumał nad Piotra kolosem,

    15

    A wieszcz rosyjski tak rzekł cichym głosem:

    Dziedzictwo, Rosja, Władza, Historia, Państwo, Przemoc, Upadek, Nieśmiertelność„Pierwszemu z carów, co te zrobił cuda,

    Druga carowa pamiętnik stawiała[2][3].

    Już car odlany w kształcie wielkoluda

    Siadł na brązowym grzbiecie bucefała

    20

    miejsca czekał, gdzie by wjechał konno.

    Lecz Piotr na własnej ziemi stać nie może.

    W ojczyźnie jemu nie dosyć przestronno,

    Po grunt dla niego posłano za morze.

    Posłano wyrwać z finlandzkich nadbrzeży

    25

    Wzgórek granitu; ten na Pani[4] słowo

    Płynie po morzu i po lądzie bieży,

    I w mieście pada na wznak przed carową[5][6].

    Już wzgórek gotów; leci car miedziany,

    Car knutowładny w todze Rzymianina,

    30

    Wskakuje rumak na granitu ściany,

    Staje na brzegu i w górę się wspina.

    Cnota, Państwo, PrzywódcaNie w tej postawie świeci w starym Rzymie

    Kochanek ludów, ów Marek Aureli,

    Który tam naprzód rozsławił swe imię,

    35

    Że wygnał szpiegów i donosicieli:

    A kiedy zdzierców domowych poskromił,

    Gdy nad brzegami Renu i Patolu

    Hordy najezdców barbarzyńskich zgromił,

    Do spokojnego wraca Kapitolu.

    40

    Piękne, szlachetne, łagodne ma czoło,

    Na czole błyszczy myśl o szczęściu państwa;

    Rękę poważnie wzniósł, jak gdyby wkoło

    Miał błogosławić tłum swego poddaństwa,

    A drugą rękę opuścił na wodze,

    45

    Rumaka swego zapędy ukraca.

    Dziecko, Król, OjciecZgadniesz, że mnogi lud tam stał na drodze

    I krzyczał: „Cesarz, ojciec nasz powraca!”

    Cesarz chciał z wolna jechać między tłokiem,

    Wszystkich ojcowskim udarować okiem.

    50

    KońKoń wzdyma grzywę, żarem z oczu świeci,

    Lecz zna, że wiezie najmilszego z gości,

    Że wiezie ojca milijonom dzieci,

    I sam hamuje ogień swej żywości;

    Dzieci przyjść blisko, ojca widzieć mogą.

    55

    Koń równym krokiem, równą stąpa drogą:

    Zgadniesz, że dojdzie do nieśmiertelności![7]

    Wolność„Car Piotr wypuścił rumakowi wodze,

    Widać, że leciał tratując po drodze,

    Od razu wskoczył aż na sam brzeg skały.

    60

    Już koń szalony wzniósł w górę kopyta,

    Car go nie trzyma, koń wędzidłem zgrzyta,

    Zgadniesz, że spadnie i pryśnie w kawały.

    Od wieku stoi, skacze, lecz nie spada,

    Jako lecąca z granitów kaskada,

    65

    Gdy ścięta mrozem nad przepaścią zwiśnie:

    Lecz skoro słońce swobody zabłyśnie

    I wiatr zachodni ogrzeje te państwa,

    I cóż się stanie z kaskadą tyraństwa?”

    Przypisy

    [1]

    był wieszczem ruskiego narodu — według przyjętego przeważnie mniemania mowa o znakomitym poecie rosyjskim Aleksandrze Puszkinie (1799–1837), z którym Mickiewicz w Rosji zawarł bliższą przyjaźń.

    [2]

    Druga carowa pamiętnik stawiała — na pomniku Piotra jest napis: Petro primo Catharina secunda. [przypis autorski]

    [3]

    Petro primo Catharina secunda — „Piotrowi pierwszemu Katarzyna Druga”.

    [4]

    Pani — carowej Katarzyny II.

    [5]

    I w mieście pada na wznak przed carową — ten wiersz jest tłumaczony z rosyjskiego poety, którego nazwiska nie pomnę. [przypis autorski]

    [6]

    Raczej przerobiony z poety Rubana (1742–1795), z jego wiersza sławiącego pomnik Piotra Wielkiego.

    [7]

    Zgadniesz, że dojdzie do nieśmiertelności! — pomnik konny kolosalny Piotra roboty Falkoneta i posąg Marka Aureliusza stojący teraz w Rzymie w Kapitolium są tu wiernie opisane.

    Close
    Please wait...