Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 451 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 7982 przypisów.
nie o rękaw idzie (starop.) — nie o małą rzecz [chodzi]. [przypis redakcyjny]
nie „o Śnieżce” nazywa, a o Czarnobrewce — dziś popr.: nie o „Śnieżce” (…), ale o Czarnobrewce. [przypis edytorski]
nieosiedziały — tu: nieosiadły, niezakorzeniony. [przypis edytorski]
nieosłonione — nieosłonięte. [przypis edytorski]
nieosobliwie — nieszczególnie, nie bardzo. [przypis edytorski]
nieosobliwy (daw.) — nieszczególny, nie najlepszy. [przypis edytorski]
nieosobliwy — nieszczególny. [przypis edytorski]
nieostrożnie postąpili sobie w przedniej straży — do spotkania z przednią strażą doszło 7 października. [przypis redakcyjny]
nieostrożność (tylko? patrz s. 76/77) — autor w ten sposób opatrzył odsyłaczami wewnątrztekstowymi pierwodruk swej powieści; w tym przypadku we wskazanym miejscu znajduje się fragment rozdziału IV: „A nie szło jej tylko o zewnętrzną stronę sprawy, tj. o to, by Strumieński nie wstydził się jej przed światem, lecz i o to, że jak sądziła, z pewną ujmą dla męża, jej kunszt malarski jest główną podstawą ich stosunku, a zarazem rękojmią miłości Strumieńskiego (…) które dumnie nazywała przeciętnymi i tak nienawidziła, jak one ją”. [przypis edytorski]
nie ostrzegałemże — konstrukcja z partykułą że; znaczenie: czy nie ostrzegałem. [przypis edytorski]
nieoszacowane chroniki przeraźliwego olbrzyma Gargantui — Rabelais ma na myśli nie swego Gargantuę (Ks. I), który powstał dopiero po pierwszej księdze Pantagruela (Ks. II), ale Kroniki Gargantuińskie. [przypis tłumacza]
nie owładnął Tracją, a położywszy w ten sposób rękę na stosach pieniędzy — w Tracji znajdowały się kopalnie złota; może tym tłumaczą się małżeństwa generałów ateńskich z córkami królów trackich. [przypis tłumacza]
nieowładnięcie formy treściownikiem — nieumiejętność połączenia formy i treści. [przypis edytorski]
nie owoc skosztowany z drzewa (…) przekroczenie tylko przykazania — Nie tylko czyn sam w sobie, według swojej wewnętrznej winy, ale nieposłuszeństwo przeciw przykazaniu bożemu, przez które czyn ten się wypełnił, było przyczyną kary. [przypis redakcyjny]
nie palę bezwzględnie trzy i pół roku — obecnie już piąty rok! Fajka bez zaciągania się (FBZ), co wypróbowałem ostatnio, nie jest właściwie paleniem: jest to pykanie nie zmieniające zupełnie stanu psychicznego w sposób narkotyczny. [przypis autorski]
nie pamiętaliście im krzywd ani nie opuściliście krzywdzonych — główną sprężyną polityki były i są interesy, wywieszką — ideały. [przypis tłumacza]
nie pamiętam siebie nieumiejącą czytać — dziś popr.: nie pamiętam siebie nieumiejącej czytać. [przypis edytorski]
niepamiętliwy (starop.) — [tu:] odbierający pamięć, przytomność. [przypis redakcyjny]
niepamiętnej wody — Lety; woda te] rzeki miała tę własność, że cienie ludzkie, które ją piły wstępując do Hadesu, traciły pamięć o wszystkich rzeczach minionych. [przypis redakcyjny]
niepamiętny (daw.) — [tu:] odbierający pamięć. [przypis redakcyjny]
Nie, panoczku namilejszymy tolko brali drwa do pieczki (białorus.) — Nie, panoczku najmilszy, my tylko braliśmy drwa do pieca. [przypis edytorski]
niepapista — osoba nie uznająca zwierzchnictwa papieża rzymskiego, nie katolik. [przypis edytorski]
niepardonowany — tu: nie prosząc o litość a. bez litości, bez ulgi. [przypis edytorski]
niepartykularny (z łac.) — tu: niepodzielony. [przypis edytorski]
Nie patrz, tylko na Polskę — patrz wyłącznie na Polskę; nie patrz na nic innego, tylko na Polskę (daw. konstrukcja składniowa). [przypis edytorski]
niepewno — dziś: niepewne; nie jest pewne. [przypis edytorski]
niepewno — dziś popr.: niepewnie. [przypis edytorski]
Niepewność — wiersz po raz pierwszy ogłoszony w „Dzienniku Wileńskim” w roku 1827. [przypis redakcyjny]
niepięknie tarczę rzuciwszy — dla Greków i Rzymian odrzucenie tarczy w trakcie bitwy było symbolem nie tylko tchórzostwa, ale i zdrady. Przy walce w szyku greckiej falangi czy rzymskiego legionu tarcza osłaniała stojącego po lewej towarzysza broni. [przypis edytorski]
nie pierwej — daw. wpierw. [przypis edytorski]
niepieszczony — nie rozpieszczony. [przypis redakcyjny]
nie piłka, a żywe — dziś popr.: nie piłka, ale żywe. [przypis edytorski]
niepiśmiennych — tu: nieznających świętego Pisma, tj. Talmudu. [przypis redakcyjny]
Nie piszę traktatu teologicznego, nie mam więc powodu właściwie zastrzegać się, że krytyka katolicyzmu nie ma u mnie żadnego wyznaniowego charakteru, nie jest dokonywana z punktu widzenia ani protestantyzmu, ani żadnej innej odmiany chrześcijaństwa, ani wolnej myśli wreszcie: jeżeli już mam mówić o swoich subiektywnych odczuciach, to wyznam, że ze wszystkich tych teologii — katolicka wydaje mi się najszczerszą i najgłębszą. Katolicyzm przynajmniej twierdzi, że jest rozdawcą łaski, ponieważ reprezentuje tradycję ludzkości — inne postaci teologii, które są tak samo wynikiem prób zorganizowania myśli na niezależnych od produkcji podstawach, na osobistym stosunku do Biblii, osobistym stosunku do nauki (czyli sumy myślowych zdobyczy ludzkości, mających znaczenie jedynie jako narzędzie i oręż ludzkiej wytwórczości) — „ustalającej się na powierzchni wytwarzanych przez naukę i postąp dóbr solidarności” — są nie bardziej szczere, lecz mniej głębokie. Katolicyzm jest jedyną próbą historycznego światopoglądu, ucieleśniającego się w instytucjach i faktach kulturalnych — to jest jego trwałą i wielką zasługą. Właśnie dlatego, że twierdzę, iż powinny dziś narody, tj. wielkie organizmy dziejowej pracy, sięgać po całkowitą władzę nad swym świadomie stwarzanym historycznym życiem, właśnie dlatego, iż pragnę, aby widziano całą wielkość i trudność zadania — uważam za jałowe bagatelizowanie katolicyzmu przez formy dziejowej pracy o wiele powierzchowniejsze, mniej wypróbowane. Tylko niski rozwój tych form sprawia, że nie uległy one temu samemu co i katolicyzm typowemu zwyrodnieniu, które nastąpiłoby u nich prędzej i byłoby trudniejsze do zniesienia. [przypis redakcyjny]
nie płacze jagnię (daw. forma D.) — nie opłakuje jagnięcia. [przypis redakcyjny]
nie płacz go — dziś raczej: nie płacz po nim, nie żałuj go. [przypis edytorski]
nie płaczze (gw.) — daw. konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, wymawianą w gwarze „ze” (tzw. mazurzenie). [przypis edytorski]
niepłatne* — te, które nie popłacają, nieważne, nieprzydatne. [przypis redakcyjny]
niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny]
niepłocho — nieźle. [przypis edytorski]
niepłochy — rozsądny. [przypis edytorski]
niepłodne metale — pieniądze ze złota i srebra, które w przeciwieństwie do zboża lub bydła są bezpłodne, tj. nie rozmnażają się i nie rodzą nowych monet; w średniowiecznym społeczeństwie, w którym podstawą gospodarki było rolnictwo i hodowla, „niepłodność metali” stanowiła argument przeciwko pożyczaniu na pieniędzy procent, czyli żądaniu zwrotu większej ilości pieniędzy niż pożyczona; wraz z rozwojem handlu argument ten stopniowo tracił na znaczeniu. [przypis edytorski]
niepłodny — tu: nieprzynoszący plonów. [przypis edytorski]
Nie (…) płonie — Ustęp ten jest niemal dosłownym tłumaczeniem z Lukrecjusza, którego dzieło De natura rerum Molier w młodości całe miał przełożyć. Wstawka ta, nieco przydługa, wskazuje jednak, że dobra Elianta, przy swojej dobroci, nie jest bynajmniej gąską i że nie zbywa jej na dowcipie. [przypis tłumacza]
niepłonnie — tu: niebezpodstawnie. [przypis edytorski]
niepłonny — niebezowocny, niebezskuteczny; przynoszący plon. [przypis edytorski]
niepłonny — niepusty, niejałowy; niepłonna rękojmia: gwarancja zapewniająca sukces. [przypis edytorski]
niepłonny — tu: nie bez pokrycia, mający uzasadnienie. [przypis edytorski]
niepłonny — tu: uzasadniony, niebezpodstawny. [przypis edytorski]
niepłono — nie nadaremnie. [przypis edytorski]
niepłony — nie jałowy. [przypis edytorski]
nie pójdziemy do wójta (przen.) — uzgodnimy nasze sprawy we własnym gronie, bez interwencji przedstawiciela władz. [przypis edytorski]
niepobożny* (starop.) — postępujący źle, nie „po Bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]
niepobożny (starop.) — postępujący źle, nie „po bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]
niepochwytnie (poet.) — nieuchwytnie. [przypis redakcyjny]
niepochybny — niechybny, trafny, nieuchronny; tu: niewątpliwy. [przypis edytorski]
niepochybny — nieomylny. [przypis edytorski]
niepochybny (starop.) — nie chybiający celu. [przypis redakcyjny]
niepochybny (starop.) — nie chybiający, ten który nie chybia (celu). [przypis redakcyjny]
niepocieszny (starop.) — niepocieszający; nieprzynoszący pociechy. [przypis edytorski]
niepoczciwa (daw.) — niegodziwa. [przypis edytorski]
niepoczciwość (daw.) — nieżyczliwość, niełagodność. [przypis edytorski]
niepoczciwy (daw.) — niedobry, nieuprzejmy; zły w stosunku do innych. [przypis edytorski]
niepocześnie (daw.) — niepozornie, nieokazale. [przypis edytorski]
niepocześny a. niepoczesny — nieokazały. [przypis edytorski]
niepoczesny (daw.) — następujący w niewłaściwym czasie. [przypis edytorski]
niepoczesny (daw.) — niepozorny. [przypis edytorski]
niepoczesny — niezwracający na siebie uwagi. [przypis edytorski]
niepoczesny — wyrywający się nie w porę. [przypis edytorski]
nie poczytałżebyś — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy nie poczytałbyś; poczytać kogoś za coś: wziąć (uznać) kogoś za coś. [przypis edytorski]
nie poda surowo, / Lecz przegotowane świetnie (incoctum non expromet, bene coctum dabit) — skrócone porównanie (zob. Plautus, s. 415), wzięte ze sztuki kucharskiej. [przypis tłumacza]
Nie podkrada z siecią słuchu (nequis… venator adsit cum auritis plagis) — komiczne wyrażenie, wzięte z myślistwa. Głównym narzędziem polowania były wówczas sieci, które zastawiano nawet na tak grubego zwierza jak dzik. Jest to widocznie parodia jakiegoś wyrażenia tragicznego. [przypis tłumacza]
nie podług formy (daw.) — nieformalne, nieprzepisowe. [przypis edytorski]
niepodle (daw.) — nie byle jak, dobrze. [przypis edytorski]
Niepodległość Polski to twoja rywalka — po tej strofie w innej, znanej wersji utworu występuje jeszcze odpowiedź żegnanej dziewczyny: „— Czuję to, bom Polka: ojczyzna w potrzebie,/ Nie pamiętaj o mnie, nie oszczędzaj siebie;/ Kto nie zna jej cierpień i głos jej przytłumi,/ Niegodzien miłości i kochać nie umiè./ Ty godnie odpowiesz – o to się nie troszczę,/ Że jesteś mężczyzną – tego Ci zazdroszczę,/ Ty znasz moje serce, ty znasz moją duszę,/ Żem niezdolna walczyć, tyleż cierpieć muszę”. [przypis edytorski]
niepodle — tj. bez hańby, bez tchórzostwa. [przypis edytorski]
nie podobało się już w Balladynie (…) — Balladyna nie podobała się Stanisławowi Ropelewskiemu, który napisał w „Młodej Polsce” ostrą krytykę dramatu. W ogóle w ustępie tym rozprawia się Słowacki z krytykami, usposobionymi dla niego nieprzychylnie. [przypis edytorski]
Nie podoba mi się Paryż, nie ma w nim życia, nie ma wiary… — ibid., s. 40–51. [przypis autorski]
nie podoba sobie pod takim rządem — w wyd. z 1816 r.: pod innym swe szczęście mieć rozumie. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — coś nieprawdopodobnego, niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś niemożliwego a. nieprawdopodobnego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś niemożliwego a. nieprawdopodobnego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś nieprawdopodobnego a. niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — coś nieprawdopodobnego, niemożliwego. [przypis edytorski]
niepodobieństwo (daw.) — niemożliwość. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — niemożliwość. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — rzecz nieprawdopodobna, niemożliwa. [przypis edytorski]
niepodobieństwo — tu: coś nieprawdopodobnego. [przypis edytorski]
nie podobna było (daw.) — nie było możliwe; nie można było. [przypis edytorski]
nie podobna było (daw.) — nie było możliwe. [przypis edytorski]
niepodobna było — niemożliwe było. [przypis edytorski]
Niepodobnać (…) bez grzechu być — nie jest to możliwe, aby być bez grzechu. [przypis edytorski]
niepodobnać — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]
niepodobna coś zrobić (daw.) — nie można, nie da się, nie sposób coś zrobić. [przypis edytorski]
nie podobna coś zrobić — nie można, nie sposób coś zrobić. [przypis edytorski]
niepodobna — daw. forma oznaczająca: niepodobne (niemożliwe) jest, aby. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — jest nieprawdopodobne bądź niemożliwe. [przypis edytorski]
niepodobna (daw.) — jest rzeczą nieprawdopodobną a. niemożliwą. [przypis edytorski]
nie podobna (daw.) — nie (jest) możliwe; nie można. [przypis edytorski]