Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 441 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Pracuj dla Wolnych Lektur

Pracuj dla Wolnych Lektur! Szukamy fundraiserek i fundraiserów >>>

x
Psalm XXVIII → ← Psalm XXVI
  1. Historia: 1
  2. Religia: 1
  3. Zabobony: 1

Wespazjan KochowskiPsalmodia polskaPsalm XXVII

Dixi custodiam vias meas[1].

Psalm 38[2]

Na rewolucje państw w klimakterykach

1

Rzekłem: będę strzegł dróg od wieku przeznaczonych, abym nie zgrzeszył językiem, pytając się o sekretach[3] nieba.

2

Założę straż ustom moim i na wargach położę palec, aby nie ważyły pytać: długo jeszcze ten świat postoi?

3

Nie ludzka rzecz w tę głębinę z myślą zachodzić: albo w niezbadane rozumowi ciekawości wdawać się.

4

Historia, Religia, ZabobonyBowiem skrytości te zatajone ludziom; a wiadomość przyszłych rzeczy zostawił sobie Ojciec niebieski.

5

Wyroki królestw w górnym konsystorzu[4] głęboko utajone zostają: a jakiego losu państwom spodziewać się, nikt nie zgadnie, aż fata[5] kostkę urzucą[6].

6

Niech się darmo tą dwornością nie uwodzi serce, bo jeżeli człowiek szczególny sam końca swego nie wie; dopieroż jako lichy idiota ma dociec naznaczonego periodu[7].

7

Boś Ty Panie zakrył to od mędrców: jednak inszym sposobem objawiłeś maluśkim niedościgłe opatrzności Swojej sekreta.

8

Darmo się o tem u etruskich augurów[8] badać; ani tego chaldejscy minucjarze[9] nie zgadną.

9

Oto Pan rozpostarł państw upadnionych[10] regestra[11]: aby się drugie[12] postrzegały, jako się cudzem nieszczęściem karząc, własnego upadku ustrzec mogą.

10

Niech uważy, kto chce, co się w cetnie i w lichu[13] zawiera; bo gdy siódmy liczby obrót przychodzi, rzadko w podmiesięcznych rzeczach bez odmiany.

11

Doskonałe dwa tuzy, z niedoskonałością półtora walczą; a dwa razy trzy, z jednością zmięszane, zakrytą mocą dokazują[14].

12

Bo patrz na jednego dzieciucha, jako w siedm lat zęby roni[15]; w drugich zarasta[16], potem mężnieje i, po tych stopniach idąc, do punktu naznaczonego ciągnie.

13

A jako w pierwszych gradusach[17] rósł i przychodził do doskonałości; tak w następujących wiek spędziwszy, już nie inszy[18] progres[19], tylko do dołu.

14

Dopieroż w monarchiach snadno obaczyć te siódmego karbu rewolucje i niepochybne[20] za czasem w państwach odmiany.

15

Rzym pod królmi dzieckiem, pod konsulami zmężniał, pod cesarze przyszedłszy, starzał, gdy się onej wolności pierzyć przyszło.

16

Nieboż[21] winno[22] czyli wyroki? Albo natury stworzonych rzeczy skazitelność? Bynajmniej, pycha i upór, złe rady i zbytek, fakcje i prywaty tak kwitnące państwa zrujnowały.

17

Kto historie czyta, niech czas porachuje; uzna, że po siódmej lat setni ona[23] jedynowładna całego świata pani słabieć poczęła.

18

Porachuj się i ty ojczyzną z sobą. Od pierwszej koronowanej głowy, siedmiu wieków dzieciznę pędząc, co cię też w tej siódmej wypełnionego klimakteru[24] setni czekać może.

19

Niech w dobrą godzinę przemówię, żeby się jeno ta wolność złem używaniem nie wysiliła, a zbytki górę wziąwszy, praw i ustaw dawnych nie odmieniły.

20

Bo widząc, że one staropolskie cnoty w zapomnienie idą: jako tuszyć[25] mam, że z odmianą obyczajów zostają i prawa.

21

W Atenach odmieniona u lutni strona[26] złym była znakiem; dopieroż u nas, kiedy chwalebnych przodków naszych zwyczajów odbiegamy.

22

Nie widać teraz w uczciwym i dobrej reputacji kochania: starania o dobro pospolite nie pytaj, kiedy prywaty popłacają.

23

Służba żołnierska w niwczem[27], i przystojne młodzi ćwiczenie; bo nie masz prynuki i podobieństwa, żeby komu starostwo dano, nagradzając zasługi.

24

A co przedtem mówiono, że więcej skrzypek na smyczek, prządka na wrzeciono, niż husarz na kopią[28] weźmie; to teraz słuszniej rzec, że więcej mający za pieniądze kupi, niż odważny żołnierz krew lejący wysłuży.

25

Jest i więcej przyczyn, które państwom odmiany przynoszą; ale Polsce dosyć postrzec się i warować[29] tego, co jej szkodzi.

26

Tymczasem błagać majestat Najwyższego, żebrząc łaski; aby ten głównego klimakteru obrót nie był w odmianę, ale w pomnożenie.

27

Zwłaszcza pod panowaniem najjaśniejszego Jana III, który jest człowiekiem od Boga posłanym, aby nademdloną[30] dźwignął Sarmacją[31].

28

Bo któreż może być oczekiwanie nasze, jeżeli nie z Nieba. Pan nas z małych początków wywiódł, Pan ma i dalszą naszą w dozorze swym egzystencją[32].

29

Od ręki Jego dla nieprawości naszych osłabieni: od Tejże za upamiętaniem[33] podźwignieni, pierwszą rzeźwość i ozdobę odbierzem.

30

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi świętemu. Jako była na początku, tak i teraz, i zawsze, i na wieki wieków. Amen.

Przypisy

[1]

Dixi custodiam vias meas (łac.) — Rzekłem: „Będę pilnował dróg moich”; Psalm 39. [przypis edytorski]

[2]

Psalm 38 — w dzisiejszej numeracji np. wg. Biblii Tysiąclecia: Psalm 39. [przypis edytorski]

[3]

pytając się o sekretach (daw.) — dziś z B.: pytając się o sekrety. [przypis edytorski]

[4]

górny konsystorz — tu: sąd niebieski (w niebie). [przypis edytorski]

[5]

fata (daw.) — losy. [przypis edytorski]

[6]

urzucić — wyrzucić; rzucić. [przypis edytorski]

[7]

period (z łac.) — okres. [przypis edytorski]

[8]

augur — tu: wieszcz, wróżbiarz; w staroż. Rzymie kapłan i wróżbita zajmujący się odczytywaniem wróżb z lotu ptaków drapieżnych. [przypis edytorski]

[9]

minucjarz (starop.) — układający kalendarze, tj. minucje; astronom, astrolog. [przypis edytorski]

[10]

upadniony (daw. forma) — dziś: upadły (ten, który upadł). [przypis edytorski]

[11]

regestr (daw.) — rejestr, spis, lista. [przypis edytorski]

[12]

drugi (daw.) — tu: inny. [przypis edytorski]

[13]

cetno i licho — liczba parzysta i nieparzysta; także: gra w kości, oparta na losowej liczbie parzystej i nieparzystej. [przypis edytorski]

[14]

bo gdy siódmy liczby obrót przychodzi (…) a dwa razy trzy, z jednością zmięszane, zakrytą mocą dokazują — autor tych słów był wyznawcą numerologii; w Annales Poloniae Wespazjan Kochowski doszukiwał się porządku dziejów, odmierzając je siedmioletnimi okresami, nazwanymi przez siebie klimakterami (z gr.: szczebel), a także na okresy siedemsetletnie, które przedzielone miały być przewrotami historycznymi; podobnie patrzył na ciąg życia poszczególnych jednostek. [przypis edytorski]

[15]

ronić — tu: tracić, gubić. [przypis edytorski]

[16]

zarastać — tu chodzi o związane z dojrzewaniem chłopców pojawienie się u nich zarostu. [przypis edytorski]

[17]

gradus (z łac.) — stopień. [przypis edytorski]

[18]

inszy (daw.) — inny. [przypis edytorski]

[19]

progres — postęp. [przypis edytorski]

[20]

niepochybny — nieomylny. [przypis edytorski]

[21]

Nieboż winno czyli wyroki (daw.) — konstrukcja podwójna z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż, oraz partykułą -li; znaczenie pytania retorycznego: czy to niebo winne (temu) czy też wyroki. [przypis edytorski]

[22]

winno (daw. forma) — dziś lp r.n.: winne. [przypis edytorski]

[23]

ona (daw.) — ta, owa. [przypis edytorski]

[24]

klimakter (z gr. szczebel) — okres siedmioletni a. okres siedmiu setek lat mający zamykać się przewrotem, przesileniem, w numerologicznej historiozofii sarmackiego historyka. [przypis edytorski]

[25]

tuszyć (daw.) — mieć nadzieję. [przypis edytorski]

[26]

strona (daw.) — struna. [przypis edytorski]

[27]

w niwczem (daw.) — w niwecz, na nic (się nie zdaje). [przypis edytorski]

[28]

kopią (daw. forma) — dziś B. lp r.ż.: (na) kopię. [przypis edytorski]

[29]

warować czego (daw.) — strzec się czego. [przypis edytorski]

[30]

nademdlony (daw.) — nadwątlony, osłabiony. [przypis edytorski]

[31]

Sarmacją (daw. forma) — dziś B. lp r.ż.: Sarmację; tj. Polskę. [przypis edytorski]

[32]

egzystencją (daw. forma) — dziś B. lp r.ż.: (ma w dozorze) egzystencję. [przypis edytorski]

[33]

za upamiętaniem (daw.) — po opamiętaniu się. [przypis edytorski]

Zamknij
Proszę czekać…
x