Oferta dla Przyjaciół Wolnych Lektur...

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji współczesnych autorek i autorów wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur.

TAK, chcę dołączyć!
Nie, rezygnuję z tej oferty
Przekaż 1% na Wolne Lektury

Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury. Wpisz w PIT nasz KRS 00000 70056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska

Jeśli zrobiłeś / zrobiłaś to w poprzednim roku, nie musisz nic zmieniać. Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>>

x

5668 free readings you have right to

Language Language

Author: Platon

  • Platon X
  1. Przeciwko Sokratesowi wniesiono oskarżenie o bezbożność i psucie młodzieży, więc udaje się do urzędu podjąć pierwsze kroki w swojej obronie. Przed budynkiem zagaduje go wieszczek Eutyfron, który, jak się okazuje, zamierza oskarżyć własnego ojca o zabójstwo niewolnika. Wywiązuje się rozmowa. Na prośbę Sokratesa Eutyfron usiłuje zdefiniować, czym właściwie jest zbożność, zaś jego rozmówca wskazuje problemy z kolejnymi definicjami.

    Dla późniejszych odbiorców najważniejszą kwestią poruszoną w dialogu stało się nowatorskie pytanie Sokratesa, zwane w filozofii dylematem Eutyfrona: „Czy bogowie lubią to, co zbożne, dlatego że ono jest zbożne, czy też ono jest dlatego zbożne, że je bogowie lubią?”. Inaczej mówiąc: czy bogowie chcą czynów moralnie dobrych, ponieważ są one dobre, czy też dlatego są one dobre, ponieważ bogowie ich chcą? Kwestia relacji pomiędzy wolą Boga a dobrem moralnym zajmowała wielu późniejszych myślicieli monoteistycznych, którzy opowiadali się za jedną bądź drugą odpowiedzią albo też stwierdzali, że dylemat jest pozorny.

  2. Najobszerniejsze, poza Prawami, i najbogatsze treściowo dzieło Platona, będące kamieniem węgielnym europejskiej filozofii, odegrało także wielką rolę w rozwoju myśli politycznej i teologii chrześcijańskiej. W formie dialogu Sokratesa z kilkoma osobami autor przedstawia syntezę swoich poglądów na temat etyki, teorii bytu, teorii poznania i filozofii politycznej. Wychodząc od analizy tego, czym jest sprawiedliwość, czy warto być sprawiedliwym, jaki jest związek między sprawiedliwością a szczęściem, przechodzi do rozważań nad pochodzeniem miasta-państwa i przedstawia koncepcję idealnego państwa, opartego na idei sprawiedliwości, podzielonego na wyspecjalizowane klasy społeczne i rządzonego przez mędrców-filozofów. Omawia także rolę poetów, wojowników i filozofów w społeczeństwie, dyskutuje różne dobre i złe strony istniejących form rządów, przedstawia swoją teorię idei, niematerialnych wiecznych bytów, w stosunku do których rzeczy są jedynie cieniami, a na koniec swojej długiej obrony sprawiedliwości przedstawia wizję zaświatów, przekonuje o nieśmiertelności duszy ludzkiej, wynagradzanej za dobre życie.

    „Więc doprawdy, że do rządów nie powinni się brać ludzie, którzy się w rządzeniu kochają”.

  3. Dialog o powinności. Ostatnie dni życia Sokrates spędza w więzieniu, oczekując na wykonanie wyroku śmierci, odroczone ze względu na święto religijne. Jego przyjaciel Kriton usiłuje namówić go na skorzystanie z propozycji znajomych, gotowych przekupić straże i zorganizować ucieczkę.

    Sokrates argumentuje, że przestrzeganie prawa i poddawanie się wyrokom sądowym jest dla obywatela nie tylko obowiązkiem narzucanym przez państwo, ale moralną powinnością dotrzymania zobowiązań wobec ogółu. W tym krótkim dialogu po raz pierwszy zarysowuje się myśl, że legalna władza państwowa wywodzi się od umowy społecznej.

All matching works

Motifs and themes

A

Artysta (4)

B

Bieda (5)

Błądzenie (1)

Bogactwo (10)

Bohaterstwo (2)

Bóg (11)

C

Chciwość (1)

Choroba (4)

Ciało (15)

Cierpienie (4)

Cnota (32)

Czyn (1)

D

Dobro (23)

Drzewo (1)

Duch (3)

Dusza (42)

Dzieciństwo (3)

Dziecko (4)

E

Emigrant (2)

Erotyzm (1)

F

Fałsz (8)

Filozof (27)

G

Głupota (2)

Gniew (7)

Grób (1)

Grzech (1)

Grzeczność (1)

H

Hańba (3)

Honor (3)

I

Interes (2)

K

Kara (6)

Kłamstwo (3)

Kłótnia (2)

Kobieta (14)

Kochanek (1)

Kondycja ludzka (12)

Koń (3)

Korzyść (2)

Krzywda (4)

Książka (2)

Księżyc (2)

L

Lekarz (1)

Los (2)

M

Marzenie (1)

Mądrość (32)

Mędrzec (4)

Mężczyzna (9)

Miłość (24)

Miłość platoniczna (4)

Mizoginia (1)

Muzyka (5)

N

Nadzieja (1)

Narodziny (2)

Natura (1)

Nauczyciel (5)

Nauka (15)

Nienawiść (2)

Nieśmiertelność (15)

Noc (1)

O

Obowiązek (1)

Obraz świata (5)

Obyczaje (2)

Obywatel (8)

Odrodzenie (2)

Odwaga (6)

Ofiara (1)

Ojczyzna (1)

Oko (1)

Opieka (2)

P

Pamięć (8)

Państwo (32)

Pieniądz (13)

Pies (1)

Piękno (11)

Pijaństwo (2)

Pobożność (4)

Pochlebstwo (1)

Poeta (5)

Poezja (16)

Pogrzeb (3)

Polityka (1)

Poświęcenie (3)

Pozory (3)

Pozycja społeczna (1)

Pożądanie (8)

Prawda (25)

Prawo (16)

Proroctwo (1)

Przekupstwo (2)

Przemoc (1)

Przyjaźń (2)

Przysięga (2)

Ptak (1)

R

Radość (3)

Religia (1)

Rodzina (5)

Rozkosz (14)

Rozpacz (5)

Rozum (18)

Rzeka (1)

S

Samobójstwo (1)

Sąd (14)

Seks (1)

Sen (5)

Sędzia (4)

Siła (1)

Sława (7)

Słońce (4)

Słowo (4)

Smutek (1)

Sprawiedliwość (24)

Starość (10)

Strach (8)

Sumienie (3)

Syn (4)

Szaleństwo (1)

Szczęście (5)

Szkoła (1)

Sztuka (8)

Ś

Śmiech (4)

Śmierć (47)

Śmierć bohaterska (2)

Śpiew (2)

Światło (1)

T

Teatr (1)

Tłum (7)

Trucizna (3)

Trup (1)

Twórczość (3)

U

Ucieczka (2)

Uczta (2)

Uroda (1)

W

Walka (1)

Wiadomość (1)

Wiara (6)

Wiatr (1)

Wiedza (21)

Więzienie (1)

Więzień (3)

Wina (2)

Władza (13)

Woda (1)

Wojna (6)

Wstyd (2)

Wygnanie (2)

Z

Zaświaty (15)

Zbrodnia (4)

Zdrowie (2)

Zemsta (1)

Zło (17)

Zwycięstwo (1)

Ż

Żałoba (1)

Żołnierz (11)

Życie jako wędrówka (1)

Author: Platon

Ur.
427 p.n.e. w Atenach (a. na Eginie)

Zm.
347 p.n.e. w Atenach

Najważniejsze dzieła:
Obrona Sokratesa, Kriton, Fedon, Uczta, Fajdros, Gorgiasz, Timajos, Państwo, Prawa

Właśc. Arystokles. Filozof grecki, twórca systemu zw. idealizmem. Twierdził, że idee (szczególnie pojęcia ogólne, dotyczące etyki i logiki) istnieją jako czyste, niezmienne prawzory podlegających zmianom zjawisk materialnych; rzeczywistość idei uznawał za jedynie prawdziwą. Założyciel szkoły zw. Akademią Platońską w Atenach (387 r. p.n.e.). Wywodził się z arystokracji ateńskiej (przez matkę był spokrewniony z Solonem), co miało wpływ na jego antydemokratyczne poglądy: w swoim Państwie hierarchiczność ustroju wywodził z ,,naturalnej" nierówności dusz ludzkich, zależnej od pochodzenia społecznego. Ostatecznie swoje stanowisko polityczne utwierdził w związku ze skazaniem na śmierć w demokratycznym procesie swego mistrza, Sokratesa. Po tym wydarzeniu wraz z grupą przyjaciół na 12 lat opuścił rodzinne polis. W większości napisanych przez Platona dialogów filozoficznych występuje postać Sokratesa; trudno jednak rozstrzygnąć, w jakim stopniu wygłaszane przez tę postać poglądy relacjonują stanowisko Sokratesa, a w jakim stanowią autorską interpretację Platona.

  • Przeczytaj artykuł o autorze w Wikipedii
  • Platon in Wikipedia
    Close

    * Loading