1%
Logo akcji 1%

Droga użytkowniczko, drogi użytkowniku!

Czy wiesz, że biblioteka internetowa Wolne Lektury to jeden z projektów fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury? Wesprzyj nasze działania, przeznaczając na nie 1% swojego podatku. Możesz to zrobić, wpisując w zeznaniu podatkowym numer KRS 0000070056.

Dowiedz się więcej

x

5532 darmowe utwory do których masz prawo

Język

Autor: Józef Ignacy Kraszewski

  • Józef Ignacy Kraszewski X
  1. Jest druga połowa XII wieku, czasy rozbioru Polski — cztery dzielnice rządzone są przez synów Bolesława Krzywoustego. Najstarszy z nich, Władysław, jest księciem zwierzchnim, seniorem. Żona namawia go do wystąpienia przeciwko braciom i zyskania władzy nad całym krajem. Przeciw niemu występuje możnowładztwo z Piotrem Włastem na czele, który chce utrzymać postanowienia ustawy sukcesyjnej Krzywoustego, za co przyjdzie mu zapłacić wysoką cenę.

    Powieść historyczna napisana przez Kraszewskiego w 1878 roku, która weszła w skład cyklu Dzieje Polski.

  2. Czasy Stanisława Augusta opisane w formie specyficznego moralitetu. Schyłkowe czasy Rzeczypospolitej Kraszewski przedstawia jako okres rozkładu norm i obyczajów.

    Zmienne losy szlachcica Michała Ordyńskiego, potomka onegdaj potężnej kresowej rodziny, są dla Kraszewskiego sposobem na snucie opowieści o źródłach upadku Rzeczypospolitej. Akcja powieści dzieje się w latach 1787–1790, a więc tuż przed najważniejszymi wydarzeniami historycznymi końca XVIII wieku. Powieść specyficzna — oprócz charakterystycznego dla Kraszewskiego solidnego zaplecza historycznego, pojawiają się także wątki nadnaturalne.

  3. Wydany w roku 1916 obszerny wybór utworów dla dzieci, w którym znalazły się popularne wierszyki Stanisława Jachowicza oraz proza Władysława Bełzy i Józefa Ignacego Kraszewskiego.

    Klasyka dziecięcia z górnej półki, klasyka, która do dziś nie straciła uroku i atrakcyjności. Zgrabne rymowanki Stanisława Jachowicza (1796–1857) znają i pamiętają wszystkie pokolenia Polaków (np. „Chory kotek”, „Przestroga”). Mimo ich mocno moralizatorskiego charakteru, wspominamy je z sentymentem i uśmiechem na ustach. Z kolei opowieści prozą autorstwa Władysława Bełzy (1847–1913) i Józefa Ignacego Kraszewskiego (1812–1887) przenoszą nas w zaczarowany świat młodej wrażliwości oraz baśniowy klimat dzieciństwa.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Alkohol (6)

Anioł (1)

Asceta (1)

B

Bezpieczeństwo (1)

Bieda (2)

Bijatyka (3)

Bitwa (3)

Błazen (2)

Błądzenie (1)

Bogactwo (5)

Bogini (4)

Bohater (1)

Bohaterstwo (1)

Bóg (18)

Brat (7)

Bunt (2)

Burza (2)

C

Chciwość (1)

Chleb (1)

Chłop (1)

Choroba (6)

Chrzest (2)

Ciało (3)

Ciemność (1)

Cierpienie (1)

Cmentarz (1)

Cnota (1)

Córka (3)

Cud (3)

Czarownica (5)

Czary (9)

Czas (1)

Czyn (1)

D

Dar (3)

Dobro (1)

Dom (7)

Drzewo (2)

Duch (4)

Duma (7)

Dusza (2)

Dziecko (5)

Dziedzictwo (6)

Dziewictwo (1)

G

Gniew (3)

Gospodarz (5)

Gospodyni (1)

Gość (11)

Grób (1)

Grzech (3)

Gwiazda (1)

H

Handel (5)

Hańba (2)

Historia (3)

I

Imię (2)

Interes (1)

J

Jedzenie (6)

Język (2)

K

Kaleka (1)

Kara (9)

Klejnot (1)

Klęska (2)

Kłamstwo (1)

Kłótnia (3)

Kobieta (25)

Kobieta demoniczna (1)

Kondycja ludzka (6)

Konflikt (1)

Konflikt wewnętrzny (1)

Koń (7)

Korzyść (2)

Kot (1)

Krew (10)

Król (8)

Księżyc (4)

Kwiaty (1)

L

Labirynt (1)

Las (4)

Lekarz (1)

Lenistwo (1)

Los (10)

Lot (1)

Lud (1)

Ł

Łzy (4)

M

Małżeństwo (8)

Marzenie (1)

Matka (5)

Matka Boska (1)

Mądrość (1)

Mąż (5)

Mężczyzna (17)

Miasto (2)

Milczenie (1)

Miłosierdzie (1)

Miłość (2)

Miłość niespełniona (2)

Młodość (8)

Modlitwa (4)

Morderstwo (7)

Morze (1)

N

Nauka (2)

Niebezpieczeństwo (6)

Niemiec (11)

Nienawiść (1)

Niewola (4)

Noc (1)

O

Obcy (6)

Obowiązek (2)

Obraz świata (1)

Obrzędy (10)

Obyczaje (40)

Odrodzenie (1)

Ofiara (4)

Ogień (6)

Ojciec (8)

Ojczyzna (2)

Oko (1)

Okrucieństwo (10)

Omen (10)

Opieka (1)

Oświadczyny (4)

Otchłań (1)

P

Pamięć (7)

Pan (1)

Panna młoda (5)

Państwo (2)

Patriota (4)

Pielgrzym (1)

Pieniądz (1)

Pies (2)

Piękno (1)

Pijaństwo (3)

Plotka (1)

Pobożność (4)

Pocałunek (1)

Pochlebstwo (1)

Podróż (3)

Podstęp (7)

Poeta (5)

Poezja (8)

Pogrzeb (5)

Pokora (1)

Pokój (2)

Polak (2)

Polityka (1)

Polowanie (2)

Porwanie (2)

Postęp (2)

Poświęcenie (2)

Potop (1)

Potwór (3)

Pozycja społeczna (4)

Pożar (1)

Praca (2)

Prawda (2)

Prawo (3)

Proroctwo (7)

Prośba (2)

Przekleństwo (2)

Przemiana (5)

Przemijanie (4)

Przemoc (4)

Przestrzeń (1)

Przyjaźń (2)

Przysięga (3)

Przywódca (2)

Ptak (12)

Pycha (1)

R

Radość (2)

Raj (1)

Rana (1)

Religia (10)

Robak (1)

Rodzina (5)

Rośliny (1)

Rozpacz (1)

Rozstanie (2)

Rozum (1)

Ruiny (1)

Rycerz (1)

Rzeź (1)

S

Samobójstwo (2)

Samolubstwo (1)

Samotność (1)

Sen (3)

Serce (2)

Sielanka (2)

Siła (5)

Siostra (2)

Sława (1)

Słońce (3)

Słowo (7)

Sługa (8)

Smutek (3)

Sobowtór (1)

Spotkanie (5)

Starość (2)

Strach (7)

Strój (3)

Sumienie (1)

Swaty (1)

Syn (8)

Szaleństwo (1)

Szantaż (1)

Szatan (1)

Szczęście (1)

Szlachcic (1)

Sztuka (1)

Ś

Ślub (7)

Śmiech (2)

Śmierć (15)

Śmierć bohaterska (1)

Śpiew (9)

Światło (1)

Świątynia (2)

Święto (6)

Świt (1)

T

Taniec (1)

Tęsknota (5)

Tłum (1)

Trucizna (2)

Trup (10)

U

Ucieczka (4)

Uczta (6)

Upadek (2)

Uroda (2)

W

Walka (15)

Wampir (1)

Wesele (1)

Wiadomość (5)

Wiatr (1)

Wieczór (1)

Wierność (4)

Wierzenia (15)

Więzienie (3)

Wina (3)

Wino (1)

Wizja (2)

Władza (32)

Woda (3)

Wojna (12)

Wolność (3)

Wrażliwość (1)

Wróg (5)

Wróżba (1)

Wspomnienia (1)

Wychowanie (1)

Wygnanie (1)

Wzrok (3)

Z

Zabawa (1)

Zabobony (5)

Zaświaty (2)

Zazdrość (3)

Zbrodnia (3)

Zdrada (6)

Zemsta (24)

Zima (1)

Zło (1)

Złoty wiek (2)

Znak (1)

Zwierzęta (3)

Zwycięstwo (7)

Ż

Żałoba (4)

Żołnierz (3)

Żona (3)

Żyd (2)

Żywioły (1)

Autor: Józef Ignacy Kraszewski

Ur.
28 lipca 1812 w Warszawie

Zm.
19 marca 1887 w Genewie

Najważniejsze dzieła:
Stara baśń (1876), Chata za wsią (1854), Ulana (1842), Dziecię Starego Miasta (1863), Zygmuntowskie czasy (1846), Barani Kożuszek (1881), Hrabina Cosel (1873), Brühl (1874), Poeta i świat (1839), Latarnia czarnoksięska (1844), Wspomnienia Wołynia, Polesia i Litwy (1840)

Niezwykle płodny pisarz, autor przede wszystkim powieści historycznych i obyczajowych, publicysta, działacz społeczny, badacz starożytności słowiańskich, popularyzator źródeł historycznych.
Do najpopularniejszych dziś powieści Kraszewskiego należy Stara baśń. Wśród inspiracji do niej znalazło się kilka wydanych wcześniej tekstów literatury pięknej. Po pierwsze Rzepicha (1790) Franciszka Salezego Jezierskiego, jednego z jakobinów warszawskich, który wyjaśniał przyczynę nierówności społecznych tezą o podboju rolniczej ludności słowiańskiej przez plemię, które przekształciło się w szlachtę (a właśc. magnaterię). Po drugie, Lillę Wenedę (1840) Juliusza Słowackiego, obrazującą podobną tezę oraz pokazującą dwuznaczną rolę chrześcijaństwa jako religii najeźdźców. Po trzecie dramat Mieczysława Romanowskiego Popiel i Piast (1862), w którym dodatkowo nacisk położony został na zagrożenie dla Słowiańszczyzny ze strony państw niemieckich, zaś kościół ukazany został ostatecznie jako gwarant zażegnania konfliktu społecznego między szlachtą a ludem (tj. też między państwem jako systemem instytucji a funkcjonowaniem społeczności połączonej więzami rodowymi i sąsiedzkimi).
Ponadto Kraszewski czerpał ze źródeł historycznych (najwidoczniejsze są ślady adaptacji legend zapisanych w Historii Polski Jana Długosza), z własnych badań nad kulturą materialną dawnych Słowian i Litwy (wydał m.in. dzieła pionierskie: Litwa. Starożytne dzieje 1847 oraz Sztuka u Słowian 1860, zajmował się obyczajowością Polski piastowskiej, pracował nad projektem encyklopedii starożytności polskich dla Akademii Umiejętności w 1875 r.), z opracowań współczesnych mu historyków: Lelewela, Szajnochy, Roeppla i in. Pewien wpływ na treść powieści wywarły również prelekcje paryskie Mickiewicza na temat literatury słowiańskiej, skąd zaczerpnął np. przekonanie o zachowaniu w religii Słowian śladów dziedzictwa praindoeuropejskiego (swoisty panteizm, niektóre bóstwa tożsame z hinduistycznymi). Do swoich źródeł i inspiracji dodał Kraszewski również rzekomo średniowieczny Królodworski rękopis. Zbiór staroczeskich bohatyrskich i lirycznych śpiewów (1818) wydany, a jak się później okazało, również spreparowany przez Vaclava Hankę.

  • Przeczytaj artykuł o autorze w Wikipedii
  • Józef Ignacy Kraszewski w Wikipedii
    Zamknij

    * Ładowanie