Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Witam Was serdecznie. Nazywam się Mateusz i jestem realizatorem w Postęp Studio, miejscu, gdzie powstają audiobooki dystrybuowane dalej przez Fundację Wolne Lektury.

Jako realizator odpowiadam za cały proces tworzenia audiobooka od nagrań lektorskich aż do finalnej postprodukcji. Wolne Lektury to świetna inicjatywa, która daje Wam dostęp do bazy, do dużej biblioteki lektur szkolnych zupełnie za darmo.

Jeżeli zależy ci na tym, aby móc dalej wspierać tą inicjatywę i aby ta inicjatywa mogła się rozwijać, dorzuć się, proszę, przysłowiową cegiełkę do zbiórki, która została, właśnie przez fundację założona. Z góry dziękuję i życzę wszystkiego dobrego.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Edgar Allan Poe, Przedwczesny pogrzeb
Posłuchaj w ElevenReader

Wybierz wersję dla siebie:

.pdf

Jeśli planujesz wydruk albo lekturę na urządzeniu mobilnym bez dodatkowych aplikacji.

.epub

Uniwersalny format e-booków, obsługiwany przez większość czytników sprzętowych i aplikacji na urządzenia mobilne.

.mobi

Natywny format dla czytnika Amazon Kindle.

Typowe dla twórczości Edgara Allana Poe'go opowiadanie grozy, bazujące na lękach epoki.

W XIX wieku nasiliła się w społeczeństwie tafefobia: strach przed omyłkowym pogrzebaniem żywcem. Krążyły prawdziwe i zmyślone opowieści o ludziach, którzy zapadli w śpiączkę, letarg lub katatonię, zostali pośpiesznie uznani za martwych i pochowani, a jakiś czas potem po otwarciu trumny znalezieni w dziwnych pozycjach wskazujących na to, że się zbudzili i zmarli w grobie straszliwą śmiercią. Osoby cierpiące na tafefobię instruowały bliskich i pozostawiały w testamentach szczegółowe zapisy, jak należy postępować z ich ciałem po śmierci. Fryderyk Chopin zażądał wycięcia mu serca po śmierci, George Washington prosił, aby jego ciało było przechowywane przez trzy dni, Hans Christian Andersen i Alfred Nobel poprosili o przecięcie im żył, gdyby sprawiali wrażenie martwych.

Strach przed pogrzebaniem żywcem osiągnął szczyt podczas pandemii cholery, kiedy pospiesznie chowano wiele ofiar choroby. Lęk, wzmagany przez doniesienia lekarzy i sensacyjne relacje prasowe, doprowadził do wynalezienia „trumien ratunkowych”. W Europie i Stanach Zjednoczonych złożono ponad 100 patentów na takie trumny, wyposażane w sznurki przywiązane do umieszczonych nad grobem dzwonków alarmowych i inne mechanizmy, które przedwcześnie pochowanej osobie miały umożliwić zasygnalizowanie, że żyje, i pomóc przetrwać do czasu uratowania.

Opowiadanie Przedwczesny pogrzeb Edgara allana Poe'go dostępne jest jako e-book (EPUB i Mobi Kindle) oraz plik PDF.

O autorze

Edgar Allan Poe
fot. autor nieznany, domena publiczna

Edgar Allan Poe

Ur.
19 stycznia 1809 w Boston
Zm.
7 października 1849 w Baltimore
Najważniejsze dzieła:
Rękopis znaleziony w butli, Zagłada domu Usherów, Berenice, Zabójstwo przy Rue Morgue, Maska śmierci szkarłatnej, Złoty żuk, Czarny kot, Serce oskarżycielem, Kruk (1845), Tamerlane i inne poezje (1827)

Poeta i prozaik amerykański. Za życia znany głównie jako bezkompromisowy krytyk literacki; był redaktorem wielu czasopism, w których publikował też swoje nowele i opowiadania. Twórczość Poe zalicza się do nurtu tzw. czarnego romantyzmu. Do fascynujących go tematów należy nieuchronnie i stale grożąca śmierć ze wszystkimi towarzyszącymi jej okolicznościami i emblematami, takimi jak: trup (szczególnie młodej kobiety por. Berenice), zamurowanie żywcem (Beczka Amontillada), choroba (Maska Śmierci Szkarłatnej), w tym również zaburzenia psychiczne (Zagłada domu Usherów). Doświadczenie śmierci stanowi ważny wątek jego biografii: na gruźlicę umarła jego matka (kiedy miał rok), a następnie przybrana matka Frances Allen i młodziutka żona Virginia (była jego siostrą cioteczną; poślubił ją, gdy miała 13 lat). Dominujący nastrój utworów poetyckich i prozaicznych Poe stanowią melancholia i groza, często ocierające się o makabrę oraz estetykę horroru.
Zyskał wielką popularność w Europie (tłumaczył go Baudelaire), szczególnie w końcu wieku XIX, a modernistyczni twórcy odnajdowali u niego bliskie sobie wątki dekadentyzmu. Zarówno konstrukcja postaci, jak i innych elementów fabuły (tytułowy dom Usherów) pozwala na głęboką interpretację psychologiczną prozy Poe, która stanowiła inspirację m.in. dla Dostojewskiego. Uznawany jest też za jednego z ojców fantastyki (Rękopis znaleziony w butli, Eureka: A Prose Poem 1848; Edgarami nazwano na jego cześć nagrody przyznawane przez Mystery Writers of America) oraz noweli kryminalnej (Zabójstwo przy Rue Morgue). Postać pojawiającego się w kilku utworach detektywa, C. Auguste'a Dupina, rozwiązującego zagadki kryminalne dzięki dedukcji, stanowi pierwszą z szeregu podobnych, takich jak Sherlock Holmes Arthura Conan Doyle'a czy Hercules Poireau Agathy Christie.
Był alkoholikiem; czterdziestoletni Poe został znaleziony na ulicy w ciężkim stanie fizycznym w delirium i po kilku dniach hospitalizacji zmarł z niewyjaśnionych przyczyn.