Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
na raczkach (daw.) — na czworakach (por. raczkować). [przypis edytorski]
na rafie więźnie — in salebra haeret, to jest: nie może do skutku przyjść, bo rafy są one kamienie na rzekach, na których więzną szkuty, komiegi etc. (przyp. tłum.). [przypis tłumacza]
na raku (daw.) — na czworakach. [przypis edytorski]
na rany zapomniała swoje — o ranach zapomniała swoich. [przypis edytorski]
na raspaszku (ros. нараспашку) — na oścież. [przypis edytorski]
na raus (z niem.) — na wyjście. [przypis edytorski]
na razie (daw.) — nagle. [przypis edytorski]
na razie — tu: początkowo, z początku. [przypis edytorski]
na razpaszku (z ros.) — na oścież. [przypis edytorski]
na (reg.) — masz. [przypis edytorski]
na regestr — na kredyt. [przypis edytorski]
na rejdzie — [na] postoju. [przypis autorski]
na rejistrze (starop.) — na rejestrze; w pogotowiu. [przypis edytorski]
na respekcie (…) służy — być na utrzymaniu; por. panna respektowa: kobieta niezamężna, mieszkająca stale u bogatszego krewnego lub u pracodawcy i będąca na jego utrzymaniu. [przypis edytorski]
na resztę naszę (daw.) — na naszą resztę; na resztę tego, co mamy. [przypis edytorski]
na rezolucją odpowiednią — na postanowioną odpowiedź. [przypis edytorski]
na rezydencji — na mieszkaniu, na łaskawym chlebie. [przypis redakcyjny]
na ręby (daw.) — na odwrót, na nice. [przypis edytorski]
na ręcach (gw.) — na rękach. [przypis edytorski]
na rękawie morskim, co rozdziela Francję od Anglii — tj. w szerokiej cieśninie morskiej zwanej kanałem La Manche, co po francusku oznacza dosłownie: rękaw. [przypis edytorski]
na rękę — na pojedynek. [przypis edytorski]
na rękę wyzwała — wyzwała na pojedynek. [przypis edytorski]
Na rękopisie inną ręką zaznaczono, że to spisał własnoręcznie Sarbiewski — zob. wydanie Sarbiewskiego w Starej Wsi 1892, str. L, pod Memorabilia. [przypis tłumacza]
na ręku twoim — mowa tu o tefilin na rękę (por. przypis do 13:9), który osoby praworęczne przywiązują do lewego ramienia, jako że ich lewa ręka jest słabsza od prawej. Wywodzi się to stąd, że wyrażenie na ręku twoim napisane jest tu w nietypowy sposób jako יָדְכָה (jadecha), zaś w wersecie 13:9 napisane jest zwyczajnie, czyli יָדְךָ (jadecha), ten nietypowy zapis można odczytać jako dwa słowa יָד כֵּהָה (jad keha): słabsza ręka. zob. Raszi do 13:9. Osoby leworęczne przywiązują tefilin do prawego ramienia. [przypis edytorski]
na rokowanie (starop.) — dla umów. [przypis redakcyjny]
na Rossynancie… — Rosynant to imię konia tytułowego bohatera powieści Miguela de Cervantesa (1547–1616), Don Kichota (hiszp. Don Quijote), szlachcica, który pod wpływem romansów o czynach rycerskich postanawia ruszyć w świat i wcielać w życie średniowieczny ideał rycerski. (Zapis i wymowa nazwiska bohatera powieści zostały spopularyzowane w Europie za pośrednictwem francuskiego tłumaczenia, dlatego też pierwotne brzmienie zostało zniekształcone). Cervantes brał udział w krwawej bitwie morskiej pod Lepanto (1571), pomiędzy Imperium Osmańskim a koalicją flot państw chrześcijańskich, tzw. Ligą Świętą. W bitwie pocisk uszkodził mu lewą rękę, która pozostała bezwładna do końca życia. [przypis edytorski]
na roścież — dziś: na oścież; na całą szerokość. [przypis edytorski]
na roścież — dziś raczej: na oścież; na całą szerokość. [przypis edytorski]
na rozchodnem (gw., daw.) — przy rozstaniu. [przypis autorski]
na rozcież — dziś: na oścież. [przypis edytorski]
na rozcież — dziś popr.: na oścież. [przypis edytorski]
na rozcież (gw.) — na oścież. [przypis edytorski]
na rozkrzewienie świeżo zbitego wojska Mansfeldowego — sens: aby rozpowszechnić wiadomość o pokonaniu wojsk Mansfelda. [przypis edytorski]
na rozstajnej drodze — na rozstajach dróg grzebano samobójców, których nie wolno było pochować w poświęconej ziemi cmentarza; rozstaje uznawano tradycyjnie za miejsce szczególnie narażone na działanie złych mocy. [przypis edytorski]
na równej rzeczy przestać (starop.) — na małej rzeczy [przestać; poprzestawać na małym; red. WL]. [przypis redakcyjny]
na równej rzeczy (starop.) — na małej rzeczy. [przypis redakcyjny]
na równiach — dziś: na równinach. [przypis edytorski]
na równym (starop.) — na małym. [przypis redakcyjny]
na rózdze — na gałęzi. [przypis redakcyjny]
na rubaszyństwo (z ros.) — w dowód naszej przyjaźni; rubaszyństwo rzecz. od czas. rubaszyć się: wymieniać w dowód przyjaźni rubaszki, tj. koszule; tu: rubaszyństwo iron. [przypis redakcyjny]
Na ruinę Lizbony — poemat Woltera, napisany pod wrażeniem trzęsienia ziemi w Lizbonie, którego ofiarą padło kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców. [przypis tłumacza]
na rzekę brata w stygijskim przestworze klnie się — przysięga na rzekę piekielną Styks należała do najbardziej uroczystych i najstraszniejszych. [przypis edytorski]
na s. 310 — patrz rozdz. XVI. [przypis edytorski]
na sad — dziś popr.: do sadu. [przypis edytorski]
na sago — na ukos. [przypis edytorski]
na Saksy (pot.) — określenie emigracji zarobkowej, pochodzące od nazwy Saksonii, częstego w XIX w. celu tych wyjazdów za pracą. [przypis edytorski]
na salą — daw. forma B.lp r.ż.; dziś: na salę. [przypis edytorski]
Na salę wchodzi dworzanin z berłem, za nim zaś drugi, który niesie obrus… — Cyt. za: Leigh Hunt, Miasto (The Town), str. 408, opowiadanie starego podróżnika. [przypis autorski]
na samej sztuce — od kiedy nie męstwo i liczba rozstrzygają o zwycięstwie, ale umiejętność i technika; por. Uwagi, rozdz. Wojsko. [przypis redakcyjny]
na samę (…) zmierza — zmierza ku (niej) samej. [przypis redakcyjny]
na samym świeczniku cztery kielichy — czyli „na samej [centralnej] gałęzi świecznika były cztery kielichy, jeden wystający z niej poniżej ramion i trzy powyżej miejsc, z których wychodziły ramiona, rozchodzące się z jej boków”, Raszi do 25:34 [1]. [przypis tradycyjny]
na sądziech — dziś popr. forma Msc.lm: na sądach. [przypis edytorski]
na sądziech — dziś popr. forma Msc.lm: na sądach. [przypis edytorski]
na sądziech — dziś popr.: na sądach. [przypis edytorski]
na schwał (daw.) — nadzwyczaj, wyjątkowo, nader. [przypis redakcyjny]
na schwał — nad wyraz, jak należy; tu: wyrastać na osobę zdrową i silną. [przypis edytorski]
na schwał — nadzwyczajnie, doskonale. [przypis edytorski]
na schwał — zdrowo wyglądający, dobrze zbudowany, silny. [przypis edytorski]
na (…) scy z Rzymu uciekają — w wydaniu źródłowym brak dwóch stron tekstu pomiędzy fragmentami „stojącego we drzwiach, na” a „scy z Rzymu uciekają”. [przypis edytorski]
na, sehen Sie (niem.) — zobaczymy. [przypis edytorski]
na sejmiech — dziś popr. forma Msc.lm: na sejmach. [przypis edytorski]
na senat… (in senatum) — czysto rzymskie pojęcia o „senacie”, który niby stanowią w domu Periplektomenusa: on sam, Palestrio, Pleusikles i Filokomazjum. W najpełniejszej liczbie (frequens senatus), co było do ważności uchwał rzymskiego senatu rzeczą konieczną. [przypis tłumacza]
na sesją — dziś popr. forma B. lp: na sesję. [przypis edytorski]
na sfery — do nieba wyniesiony. [przypis redakcyjny]
na siebie tylko pamiętna — myśląc tylko o sobie. [przypis edytorski]
na siebie uraził — rozgniewał na siebie. [przypis edytorski]
Na siedemnasty — skrócone od: idzie mi na siedemnasty rok; rozpoczęłam siedemnaście lat. [przypis edytorski]
na sienie (daw. forma) — dziś: na sianie. [przypis edytorski]
na sienie (daw. forma) — na sianie. [przypis edytorski]
na się (daw.) — na siebie. [przypis edytorski]
na się — dziś: na siebie. [przypis edytorski]
na się — dziś popr.: na siebie. [przypis edytorski]
na siostrzyczkę mało my dbali — dziś popr.: o siostrzyczkę mało dbaliśmy. [przypis edytorski]
na Sipylu — Sipylus (łac.), Sypilos (gr.): góra w Azji Mniejszej, na którą została przeniesiona przez trąbę powietrzną skamieniała Niobe. [przypis redakcyjny]
Na skały igle — aluzja do Kordiana na Mont Blanc. [przypis redakcyjny]
na skazę (starop.) — na zgubę. [przypis redakcyjny]
na skoro (z ros.) — na szybko; byle prędzej. [przypis edytorski]
na skórze piętno wypalę — jak piętnowano zbiegłych niewolników. [przypis edytorski]
na skórze — „Tu mowa o skórze nie przerobionej”, Raszi do 13:48 [2]. [przypis tradycyjny]
na skrzypcu — naczynie do ciągnienia złoczyńców dla wyciągnienia od nich jakiego zeznania. [przypis redakcyjny]
na skutek istniejących przepisów o służbie wojskowej — Dziennik Praw Królestwa Polskiego, I, s. 150, 363 i nast.; II, s. 135. [przypis redakcyjny]
Na sławu! Na szczastie! (ukr.) — Na sławę! Na szczęście! [przypis edytorski]
na słomie lecz, żebrak — prawdopodobnie: położyć się na słomie jak żebrak. [przypis edytorski]
na służbie — w miejscu, gdzie się przechowuje naczynia stołowe. [przypis redakcyjny]
na smoka — bo Adrastos, najprzedniejszy wśród najeźdźców, miał smoka wyrzeźbionego na tarczy. [przypis redakcyjny]
Na smutek, co się skarży — Smutek jest tu uosobiony (w pacholęciu) [raczej: „na smutek, na który się skarży” pacholę mało zważają obecni przy tej skardze; Red. WL]. [przypis redakcyjny]
Na smutną wieść przyjechał stary komisarz — Werter popełnił samobójstwo w mieście; komisarz przyjechał z leśniczówki. [przypis redakcyjny]
na sobotę każdy ma rybę i rosół z kluskami — w judaizmie sobota, czyli szabat (z hebr.) lub szabas, jest dniem świętym, którego uroczysty charakter podkreśla się m.in. wspólnym świątecznym posiłkiem. [przypis edytorski]
na sofie (in lecto) — sofy, pokryte kobiercami, na których biesiadnicy leżeli przy stołach. [przypis tłumacza]
na sparze (starop.) — na widoku; spara: szpara. [przypis edytorski]
na spasenie Lacham (z ukr.) — na ratunek Polakom. [przypis edytorski]
na spotkanie — słowa 'na spotkanie' dodane przez Cylkowa, nie ma ich w oryginale. [przypis edytorski]
na spódnicę — tu domyślnie: tkaninę na uszycie spódnicy. [przypis edytorski]
na sprobunek (daw.) — na spróbowanie. [przypis edytorski]
na stacjach — [na] postojach. [przypis redakcyjny]
na staniu — w stajni. [przypis redakcyjny]
na stanowczym odrzuceniu wszelkiego związku między istnieniem Boga a moralnością — Już Bayle uważał za możliwe istnienie państwa złożonego z samych ateuszów. [przypis tłumacza]
na starość godzi — sens: zamierza dożyć podeszłego wieku. [przypis edytorski]
na statek człowiek mało dbały — mało stateczny (w dzieciństwie i młodości). [przypis redakcyjny]
na Stawki na plac — mowa o Umschlagplatz (niem.: placu przeładunkowym), usytuowanym przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył on wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]
