Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8750 przypisów.
na się — dziś popr.: na siebie. [przypis edytorski]
na siostrzyczkę mało my dbali — dziś popr.: o siostrzyczkę mało dbaliśmy. [przypis edytorski]
na Sipylu — Sipylus (łac.), Sypilos (gr.): góra w Azji Mniejszej, na którą została przeniesiona przez trąbę powietrzną skamieniała Niobe. [przypis redakcyjny]
Na skały igle — aluzja do Kordiana na Mont Blanc. [przypis redakcyjny]
na skazę (starop.) — na zgubę. [przypis redakcyjny]
na skoro (z ros.) — na szybko; byle prędzej. [przypis edytorski]
na skórze piętno wypalę — jak piętnowano zbiegłych niewolników. [przypis edytorski]
na skórze — „Tu mowa o skórze nie przerobionej”, Raszi do 13:48 [2]. [przypis tradycyjny]
na skrzypcu — naczynie do ciągnienia złoczyńców dla wyciągnienia od nich jakiego zeznania. [przypis redakcyjny]
na skutek istniejących przepisów o służbie wojskowej — Dziennik Praw Królestwa Polskiego, I, s. 150, 363 i nast.; II, s. 135. [przypis redakcyjny]
Na sławu! Na szczastie! (ukr.) — Na sławę! Na szczęście! [przypis edytorski]
na słomie lecz, żebrak — prawdopodobnie: położyć się na słomie jak żebrak. [przypis edytorski]
na służbie — w miejscu, gdzie się przechowuje naczynia stołowe. [przypis redakcyjny]
na smoka — bo Adrastos, najprzedniejszy wśród najeźdźców, miał smoka wyrzeźbionego na tarczy. [przypis redakcyjny]
Na smutek, co się skarży — Smutek jest tu uosobiony (w pacholęciu) [raczej: „na smutek, na który się skarży” pacholę mało zważają obecni przy tej skardze; Red. WL]. [przypis redakcyjny]
Na smutną wieść przyjechał stary komisarz — Werter popełnił samobójstwo w mieście; komisarz przyjechał z leśniczówki. [przypis redakcyjny]
na sobotę każdy ma rybę i rosół z kluskami — w judaizmie sobota, czyli szabat (z hebr.) lub szabas, jest dniem świętym, którego uroczysty charakter podkreśla się m.in. wspólnym świątecznym posiłkiem. [przypis edytorski]
na sofie (in lecto) — sofy, pokryte kobiercami, na których biesiadnicy leżeli przy stołach. [przypis tłumacza]
na sparze (starop.) — na widoku; spara: szpara. [przypis edytorski]
na spasenie Lacham (z ukr.) — na ratunek Polakom. [przypis edytorski]
na spotkanie — słowa 'na spotkanie' dodane przez Cylkowa, nie ma ich w oryginale. [przypis edytorski]
na spódnicę — tu domyślnie: tkaninę na uszycie spódnicy. [przypis edytorski]
na sprobunek (daw.) — na spróbowanie. [przypis edytorski]
na stacjach — [na] postojach. [przypis redakcyjny]
na staniu — w stajni. [przypis redakcyjny]
na stanowczym odrzuceniu wszelkiego związku między istnieniem Boga a moralnością — Już Bayle uważał za możliwe istnienie państwa złożonego z samych ateuszów. [przypis tłumacza]
na starość godzi — sens: zamierza dożyć podeszłego wieku. [przypis edytorski]
na statek człowiek mało dbały — mało stateczny (w dzieciństwie i młodości). [przypis redakcyjny]
na Stawki na plac — mowa o Umschlagplatz (niem.: placu przeładunkowym), usytuowanym przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył on wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]
na stepie — syberyjskim… [przypis redakcyjny]
na stojączkę — dziś popr.: na stojąco. [przypis edytorski]
Na stolicy Piotrowej zasiadł papież-schyłkowiec, papież-dekadent… — Leon X, właśc. Giovanni di Lorenzo de' Medici (1475–1521), papież od 1513; młodszy syn władcy Florencji, Wawrzyńca Medyceusza, bliski współpracownik i następca Juliusza II; mecenas sztuki; ostatni papież niemający święceń kapłańskich w chwili wyboru; znany z wprowadzenia sprzedaży odpustów na budowę Bazyliki św. Piotra, co doprowadziło do wystąpienia Marcina Lutra (1517). [przypis edytorski]
na stołka — tak w źródle; zapewne powinno być: ani stołka. [przypis edytorski]
na str. 184 — Wydanie Montaigne'a, którym się Pascal posługiwał. (I, 40.). [przypis tłumacza]
na str. 28 — paginacja tyczy się widocznie pierwszego wydania Krzyku. Chodziło tu o ustępy pisane na chwałę Jadwigi, a poniżające Dagny. [przypis autorski]
na strawę — na poszukiwanie pożywienia. [przypis redakcyjny]
na straży (starop. forma) — dziś B.: na straż; na straży przypadnie: wpadnie na straż, dopadnie straży. [przypis edytorski]
na straży w nocy u mogiły — wtrącenie w nawiasie jest najprawdopodobniej wyjaśnieniem słowa pochodzącym od autora Wycieczek po Litwie. [przypis edytorski]
na stronę (daw.) — na bok. [przypis edytorski]
na stronę — na bok, na ubocze, w ustronie. [przypis edytorski]
na stronę — na bok. [przypis edytorski]
na stronę — w bok. [przypis edytorski]
na stronie (daw.) — z boku. [przypis edytorski]
na stronie obie — na obydwa sposoby (liczba podwójna). [przypis edytorski]
na stronie (starop.) — na boku. [przypis edytorski]
na stronie stoi niewiast troje — Trzy cnoty duchowe, czyli teologiczne. Wiara, nadzieja i miłość. Te tylko mocne są umocnić do tyla wzrok nasz duchowy, że znieść może światłość nauki bożej. [przypis redakcyjny]
na stronie — tu: neutralni. [przypis edytorski]
na stronie — w miejscu oddalonym, z boku. [przypis edytorski]
na strzesie — dziś popr. forma Msc.lp: na strzesze. [przypis edytorski]
na suche wciągną wysypisko — sens: wyciągną na ląd. [przypis edytorski]
na sukurs — na pomoc; też: przyjść w sukurs. [przypis edytorski]
na suszy — na lądzie (czyli nie po wodzie lub błocie). [przypis redakcyjny]
na suszy (starop.) — tu: na brzegu. [przypis edytorski]
na suszy został (starop.) — był ocalony. [przypis redakcyjny]
na swawolniki — dziś: na swawolników. [przypis edytorski]
na swą szkodę (starop.) — na swoje ryzyko; na swój koszt. [przypis edytorski]
na swe skrzydło gonić (daw.) — obracać na swoją korzyść. [przypis edytorski]
na swobodzie — tu: wolny od trosk. [przypis redakcyjny]
na swoich ręku (starop.) — forma daw. liczby podwójnej; dziś na swoich rękach. [przypis edytorski]
na swoim tronie — Plutarch ma tu: βήμα [gr.: trybuna, mównica]. [przypis tłumacza]
na swoje sprawce obrócił pożogi (starop.) — szyk przestawny; inaczej: (wiatr) sprawców pożogi obrócił na swoje; obrócił się przeciw sprawcom pożaru. [przypis edytorski]
na swoje urodziny — Persowie obchodzili uroczyście swoje urodziny; urodziny króla święciło się w całym państwie. [przypis tłumacza]
na swych ręku — dziś popr. forma Msc. lm: na swych rękach. [przypis edytorski]
na Syberią — dziś popr. forma B.: na Syberię. [przypis edytorski]
na Syonie — góra Syjon stanowi alegorię Kościoła, często używaną przez pisarzy chrześcijańskich. [przypis edytorski]
na szafot, za Lyon… —- Joseph Fouché i Collot d'Herbois kierowali krwawymi represjami wobec mieszkańców Lyonu, odbitego w październiku 1793 r. z rąk rojalistów. [przypis edytorski]
na szańc (starop.) — na los, na niebezpieczeństwo. [przypis redakcyjny]
na szczerbie — na wyłomie (muru obronnego). [przypis redakcyjny]
na szczęty — na szczątki, na kawałki. [przypis edytorski]
na szczo heto (z ukr.) — na co to; po co to. [przypis edytorski]
na szczot (ros. на счёт) — na rachunek. [przypis edytorski]
na szczycie cmentarza Père-Lachaise (…) opuszczonego przez córki i zięciów — [por.] Ojciec Goriot. [przypis tłumacza]
Na szczycie jaka łuna!… — wierzchołki Czatyrdahu po zachodzie słońca, skutkiem odbijających się promieni, przez czas jakiś zdają się być w ogniu. [przypis autorski]
na szczytach Tauru — „Taurydą” nazywano dzisiejszy Krym; na południu znajdują się tam Góry Krymskie. [przypis edytorski]
na szeroki… — tak w oryginale. [przypis edytorski]
na szerokiej stopie — parafraza sytuacyjna wyrażenia „żyć na wysokiej stopie”, czyli w luksusowych warunkach. [przypis edytorski]
Na sześć tysięcy mil szósta godzina (…) — Kiedy o 6 000 mil (włoskich) na wschód jest południe, to u nas wiosną lub jesienią będzie poranek. Kula ziemska w objętości swojej ma najmniej 21 600 mil włoskich, z których 60 mil na każdy geograficzny stopień przypada. W czasie dziennego i nocnego porównania, poranek, południe, wieczór i północ, o czwartą część objętości kuli ziemskiej, to jest o 5 400 mil muszą być od siebie odległe. A ponieważ tu poeta nie o samym wschodzie słońca, ale o zmroku przedporankowym mówi, dlatego tę odległość o 6 000 mil w myśli swojej wyobraża. [przypis redakcyjny]
na szkutach — na statkach rzecznych. [przypis redakcyjny]
na szlachcie — tu: tam, gdzie żyje szlachta, nie wśród ludu. [przypis edytorski]
na Szlaku — Pałac na Szlaku mieszczący się przy ul. Szlak w Krakowie; od poł. XIX w. należał do rodziny Tarnowskich. [przypis edytorski]
na szóstym powszechnym soborze — był to trzeci sobór konstantynopolitański (680–681), mający za cel rozwiązanie sporu wokół monoteletyzmu. [przypis edytorski]
na szparze (daw.) — na celu. [przypis redakcyjny]
na szparze (daw.) — na czele. [przypis redakcyjny]
na szrot puścić mowę (daw.) — rozpuścić język. [przypis edytorski]
na sztuce Johsta — chodzi o sztukę Schlageter (1932) poświęconą postaci rozstrzelanego przez Francuzów w 1923 r. Alberta Leona Schlagetera, którego naziści kreowali na bohatera narodowego. Jej autorem był przewodniczący Izby Piśmiennictwa Rzeszy Hans Johst (1890–1978). [przypis edytorski]
na sztych się wydziera — sztych: ostry koniec miecza; wydzierać się na sztych: szukać niebezpieczeństwa. [przypis redakcyjny]
na szuwar — dziś raczej: na szuwary. [przypis edytorski]
na szydłach siedzieć — przysłowie o tym, któremu coś srodze dokucza. [przypis redakcyjny]
na ścienie — dziś: na ścianie. [przypis edytorski]
na ścienie — dziś popr. forma Msc.lp: na ścianie. [przypis edytorski]
na ścież (daw.) — na oścież. [przypis edytorski]
na ścieżaj (daw.) — na oścież; szeroko (o otwartych drzwiach, oknach). [przypis edytorski]
na ścieżaj — dziś: na oścież. [przypis edytorski]
na ścieżaj (gw.) — na oścież. [przypis edytorski]
na ścieżaj — na oścież. [przypis edytorski]
na ścieżki — idź na ścieżki. [przypis autorski]
na ślubie Wandeczki — Redlówny [przypis redakcyjny]
na śmiałego — śmiało, bez obawy. [przypis edytorski]
„Na śmierć! Śmierć mordercy!” (…) Więc oni krzyczeli po francusku, ci Dalmatyńcy — por. Balzac, Kawalerskie gospodarstwo. [przypis tłumacza]
na śmierć zaś ludzi innej myśli patrzyli jak na śmierć cudzoziemców — τὸ δ᾽ ἐναντίον πλῆθος ὥσπερ βάρβαρον ἥδοντο δαπανώμενον (N), ὸ δ᾽ ἐναντίου πλῆθος ὥσπερ ὑπερβάλλοντος βάρους ἥδοντο δαπανωμωνων (D), contrariam vero multitudinem ut supervacaneum onus consumi gaudebant (tak samo Clementz i Henkel). [przypis tłumacza]
