Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | dawne | dziecięcy | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | żeglarskie
Według języka: wszystkie | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 5581 przypisów.
Bauer (niem.) — chłop. [przypis edytorski]
Bauer (niem.) — chłop. [przypis edytorski]
Bauer (niem.) — rolnik, gospodarz wiejski; chłop. [przypis edytorski]
bauer (pot.) — bogaty niemiecki chłop. [przypis edytorski]
Baumfeld, Andrzej a. Andrzej Boleski (1877–1965) — historyk literatury, badacz literatury romantycznej; autor wykładów o Towiańskim dotyczących cielesności, wydanych w 1904 r.; od 1919 wykładowca Wolnej Wszechnicy Polskiej (w l. 1939–1944 w ramach tajnych kompletów), 1945–1948 profesor Uniwersytetu Łódzkiego; ogłosił m.in. prace: Andrzej Towiański i towianizm (1908), Polska myśl mesjaniczna (1910), W sferze wyobraźni poetyckiej Juliusza Słowackiego. Główne motywy obrazowania (1960), opracował edytorsko i redakcyjnie m.in. Pisma wybrane A. Towiańskiego (1920). [przypis edytorski]
baumkuchen (niem.) — sękacz, rodzaj biszkoptowego ciasta pieczonego na rożnie. [przypis edytorski]
baumkuch (niem.) — sękacz. [przypis edytorski]
Baum, Vicki, właśc. Hedwig (1888–1960) — pisarka austriacka, autorka popularnych romansów. W 1931 roku zamieszkała w USA; wiele jej książek zostało zekranizowanych (np. Ludzie w hotelu). [przypis edytorski]
Bauny, Etienne (1565–1649) — francuski jezuita, teolog i kanonista, wykładowca teologii moralnej w kolegium Clermont w Paryżu. [przypis edytorski]
Baur, Karl (ok. 1750 – po 1803) — pułkownik wojsk rosyjski, dowódca szwoleżerów achtyrskich, szef wywiadu carskiego w Polsce. [przypis edytorski]
Baux — ob. Les Baux-de-Provence, miejscowość w płd. Francji; w średniowieczu siedziba wpływowego rodu, z potężnym zamkiem obronnym na powierzchni 7 ha; Baux słynęło z kultury dworskiej, śpiewali tam najsłynniejsi minstrele i trubadurzy. [przypis edytorski]
bawaria (daw.) — piwiarnia. [przypis edytorski]
bawaria — piwiarnia. [przypis edytorski]
bawaria — tu: piwiarnia. [przypis edytorski]
bawarka (fr. Bavaroise) — rodzaj napoju sporządzanego z herbaty i mleka, doprawionego syropem z paproci lub kwiatów pomarańczy; bawarka znana jest z kuchni francuskiej, została nazwana ponoć na cześć księcia bawarskiego, który towarzyszył księżniczce Palatynatu Reńskiego, Elżbiecie Charlotcie (Liselotte) z Bawarii, gdy w 1671 r. przybyła do Paryża na swój ślub z Filipem I Orleańskim, młodszym bratem Króla Słońce, Ludwika XIV. [przypis edytorski]
Bawarska Partia Ludowa — z początku regionalna gałąź partii Centrum; w Republice Weimarskiej samodzielna partia konserwatywna, powiązana z wielkim przemysłem; zmuszona do samorozwiązania w roku 1933. [przypis edytorski]
bawarskim — Bawaria to region administracyjny (land) w Niemczech, znany m.in. z festiwali piwnych (Oktoberfest). [przypis edytorski]
bawar — tu: piwo bawarskie. [przypis edytorski]
bawaryjka (daw.) — piwiarnia. [przypis edytorski]
bawełna strzelnicza — rodzaj nitrocelulozy o wysokiej zawartości azotu, stosowanej do produkcji materiałów wybuchowych; odkryta w 1845, otrzymywana przez działanie mieszanki kwasu siarkowego i azotowego na włókna bawełny. [przypis edytorski]
bawełnica (daw.) — gruba tkanina bawełniana. [przypis edytorski]
bawełnica (daw.) — tkanina bawełniana. [przypis edytorski]
bawet — tu: przednia część sukni osłaniająca gorset (w odzieży francuskiego kroju, popularnego w XVIII w.). [przypis edytorski]
bawiąco — tu: lekko, bez wysiłku, jakby to była zabawa. [przypis edytorski]
bawiąc swe tęsknoty — urzeczywistniając swoje wyobrażenia. [przypis edytorski]
bawialna sala (daw.) — bawialnia, tj. pokój do przyjmowania gości. [przypis edytorski]
bawialnia — pokój do przyjmowania gości. [przypis edytorski]
bawialnym pokoju — salonie. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — przebywać gdzieś. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — przebywać. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — przebywać, tu: zwlekać. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — tu: trwać. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — tu: trwać. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — tu: zwlekać. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — zajmować. [przypis edytorski]
bawić (daw.) — zajmować się. [przypis edytorski]
bawić gdzieś (daw.) — przebywać gdzieś. [przypis edytorski]
bawić — pozostawać. [przypis edytorski]
bawić się czym (daw.) — zajmować się czym. [przypis edytorski]
bawić się czymś (daw.) — trudnić się czymś, zajmować się czymś. [przypis edytorski]
bawić się czym (starop.) — zajmować się czym. [przypis edytorski]
bawić się (daw.) — przebywać. [przypis edytorski]
bawić się (daw.) — tu: zajmować się. [przypis edytorski]
bawić się (daw.) — zajmować się. [przypis edytorski]
bawić się gdzie (starop.) — przebywać gdzie. [przypis edytorski]
bawić się (starop.) — tu: zwlekać. [przypis edytorski]
bawić się (starop.) — zajmować się czym; tu: zwlekać. [przypis edytorski]
bawić się (starop.) — zwlekać. [przypis edytorski]
bawić się (tu daw.) — zatrzymywać się w jakimś miejscu, przebywać. [przypis edytorski]
bawić — tu daw.: przebywać. [przypis edytorski]
bawić — tu: zajmować się. [przypis edytorski]
bawić z kim (daw.) — przebywać, spotykać się, spędzać razem czas. [przypis edytorski]
bawiciel — ten, kto rozwesela innych. [przypis edytorski]
bawidamek — mężczyzna lubiący kobiety i nadskakujący im. [przypis edytorski]
bawidełko (daw.) — zabawka. [przypis edytorski]
bawiem się a. bawim się (gw.) — dziś popr.: bawimy się. [przypis edytorski]
bawiem się (gw.) — bawimy się. [przypis edytorski]
bawiemy — dziś popr. forma 3 os.lm: bawimy. [przypis edytorski]
bawił się razem — zdanie urwane: bawił się razem z nią; bawił się w grupie. [przypis edytorski]
bawił wówczas (…) w Mahon — służąc w armii francuskiej oblegającej w maju i czerwcu 1756 brytyjskiego garnizonu w Mahon (ob. Maó) na Minorce podczas wojny siedmioletniej. [przypis edytorski]
bawim się (gw.) — dziś popr.: bawimy się. [przypis edytorski]
bawół (buffalo) — w Ameryce Północnej słowem buffalo określa się bizona, który należy do tej samej rodziny zwierząt co bawół, żyjący w Afryce. [przypis edytorski]
baworski — dziś: bawarski. [przypis edytorski]
baxo techo, dziś popr.: bajo techo (hiszp.) — niski dach. [przypis edytorski]
Bayard (1473–1524) — właśc. Pierre du Terrail de Bayard, dowódca wojsk fr. okresu wojen wł., zw. rycerzem bez trwogi i skazy (fr. chevalier sans peur et sans reproche); ideał rycerza. [przypis edytorski]
Bayarda koń — Bayard był legendarnym koniem, zmieniającym rozmiar, gdy przyszło mu dźwigać więcej jeźdźców. [przypis edytorski]
Bayard, Pierre du Terrail de (1473–1524) — utalentowany francuski dowódca wojskowy okresu wojen włoskich, owiany legendą „rycerz bez trwogi i skazy”. [przypis edytorski]
Bayard, Pierre du Terrail de (1473–1524) — utalentowany francuski dowódca wojskowy okresu wojen włoskich, owiany legendą „rycerz bez trwogi i skazy”. [przypis edytorski]
Bayard, Pierre du Terrail de (1473–1524) — utalentowany francuski dowódca wojskowy, owiany legendą „rycerz bez strachu i skazy”. [przypis edytorski]
Bayard, Pierre du Terrail de — francuski żołnierz z XVI w. znany z swojego talentu militarnego i bohaterstwa, określany mianem ostatniego z „rycerzy bez trwogi i skazy” (fr. le Chevalier sans peur et sans reproche). [przypis edytorski]
Bayle, Pierre (1647–1706) — filozof, historyk i publicysta fr.; jeden z fundatorów myśli społecznej Oświecenia, zwolennik całkowitej tolerancji religijnej; autor publikacji naukowych i opiniotwórczych: Myśli różnych o komecie, Czym jest arcykatolicka Francja za panowania Ludwika Wielkiego, Komentarz filozoficzny słów Jezusa Chrystusa „Przymuś ich, aby weszli”; założyciel czasopisma „Nouvelles de la République des lettres” (1684–1687) objętego zakazem kolportacji, a następnie doprowadzonego do bankructwa przez władze Francji; redaktor Słownika historycznego i krytycznego (1695) i uzupełnień do niego pt. Odpowiedzi na pytania pewnego mieszkańca prowincji (1703). [przypis edytorski]
Bayle, Pierre (1647–1706) — francuski filozof, historyk i publicysta, autor Słownika historycznego i krytycznego (1695), jeden z fundatorów myśli społecznej Oświecenia. [przypis edytorski]
Bayreuth — miejscowość w Bawarii, gdzie znajduje się Teatr Operowy wybudowany w 1876 specjalnie na potrzeby związane z wykonaniem dzieł Wagnera; do dziś odbywa się w nim coroczny festiwal wagnerowski. [przypis edytorski]
Bazaine, Achille (1811–1888) — generał, marszałek Francji. Dowodził armią francuską w czasie wojny z Prusami i w 1870 r. doprowadził do jej kapitulacji. Został za to skazany na 20 lat więzienia. [przypis edytorski]
bazalt — skała wulkaniczna (wylewna) o drobnoziarnistej strukturze, mająca barwę czarną, szarą lub zieloną. [przypis edytorski]
bazalt — zasadowa skała lita wylewna (wulkaniczna) o kolorze carnym, szarym lub zielonym. [przypis edytorski]
Bazawłuk — wyspa na Dnieprze u ujścia rzeki Bazawłuk; znajdowała się na niej jedna z siedzib Siczy Zaporoskiej. [przypis edytorski]
bazgrota (daw.) — bazgranina, bazgroły. [przypis edytorski]
Bazylea — duże miasto w Szwajcarii, przy granicy z Niemcami i Francją. [przypis edytorski]
Bazyli (329–379) — zw. Bazylim Wielkim, pisarz wczesnochrześcijański należący do grona ojców Kościoła, święty prawosławny i katolicki, biskup i doktor Kościoła, uważany za ojca wschodniego monastycyzmu. [przypis edytorski]
Bazylides (ok. 85–145) — gnostyk, twórca systemu łączącego przekazy judeochrześcijańskie, perskie i neoplatońskie. [przypis edytorski]
Bazylides (ok. 85–145) — gnostyk, z pochodzenia Syryjczyk, prawdopodobnie uczeń Menandra, tj. gł. przedstawiciela gnozy egipskiej (aleksandryjskiej); autor licznych dzieł, z których nic właściwie nie zachowało się, a fragmenty znane są z pism jego oponentów; napisał Psałterz, Exegetica, czyli komentarz do Biblii (obejmujący 24 tomy) oraz Evangelium, swe pismo doktrynalne; Bazylides nauczał, że istnieje najwyższy Bóg, Abraksas, z niego pochodzi stworzony Umysł (gr. nous), z którego zrodziło się Słowo, ze Słowa zaś Opatrzność, z Opatrzności Moc i Mądrość, te ostatnie są źródłem władz i aniołów: nieskończonych ilości emanacji i aniołów: ci ostatni, ustanowieni w 365 niebach, przyczynili się do powstania świata ku czci Abraksasa; następcą linii nauczania Bazylidesa stał się jego syn i zarazem uczeń, Izydor. [przypis edytorski]
bazylijan — dziś: bazylianin. [przypis edytorski]
Bazylika Świętego Piotra na Watykanie — rzymskokatolicka bazylika na Wzgórzu Watykańskim w Rzymie, czołowe dzieło architektury renesansu i baroku. [przypis edytorski]
Bazylika św. Piotra na Watykanie — rzymskokatolicka bazylika na Wzgórzu Watykańskim w Rzymie, jedna z największych katedr na świecie, arcydzieło architektury renesansu i baroku. [przypis edytorski]
bazylika Serca Najświętszego (z fr. Basilique du Sacré-Cœur) — kościół na szczycie wzgórza Montmartre w Paryżu. [przypis edytorski]
Bazyli Lupu, także Bazyli Wilk (1595–1661) — hospodar Mołdawii w latach 1634–1653; w 1653 w wyniku spisku przeciwko niemu na tron mołdawski został wprowadzony jeden z dostojników, Jerzy Stefan; Bazyli zdołał uciec i uzyskać pomoc swego zięcia, Tymofieja Chmielnickiego, syna Bohdana Chmielnickiego; Tymofiej pokonał Jerzego Stefana i przywrócił rządy Bazylego, jednak atak hospodara wołoskiego Mateusza Basaraba na Mołdawię ostatecznie pozbawił Bazylego tronu: został pobity przez Wołochów i zbiegł do Kozaków, zaś Tymofiej Chmielnicki zginął podczas oblężenia twierdzy w Suczawie; Bazyli przeniósł się do Konstantynopola, gdzie został uwięziony, a po uwolnieniu nie odzyskał już tronu. [przypis edytorski]
bazylissa (z gr.) — żona cesarza bizantyjskiego, cesarzowa. [przypis edytorski]
bazyliszek — legendarne stworzenie wykluwające się z jaja złożonego przez koguta, przypominało węża lub jaszczurkę; wg Pliniusza żył na pustyni. [przypis edytorski]
bazyliszek — tu: mityczne stworzenie zabijające spojrzeniem, strażnik wielkich skarbów. [przypis edytorski]
Bazyli Wielki a. Bazyli z Cezarei (329–379) — pisarz wczesnochrześcijański, twórca jednej z pierwszych reguł zakonnych, święty prawosławny i katolicki. [przypis edytorski]
Bazyli Wielki a. Bazyli z Cezarei (329–379) — pisarz wczesnochrześcijański, twórca jednej z pierwszych reguł zakonnych; święty prawosławny i katolicki, jeden z tzw. ojców i doktorów Kościoła. [przypis edytorski]
Bazyli z Cezarei, zw. Bazyli Wielki (329–379) — pisarz wczesnochrześcijański, twórca jednej z pierwszych reguł zakonnych; jeden z tzw. Ojców i Doktorów Kościoła. [przypis edytorski]
Bazyli z Cezarei, zw. Wielkim (329–379) — pisarz wczesnochrześcijański, biskup; święty prawosławny i katolicki, jeden z tzw. ojców i doktorów Kościoła. [przypis edytorski]
BB — popularny skrót od BBWR. [przypis edytorski]
BB — tak w skrócie nazywano Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem. [przypis edytorski]
BBWR — Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, organizacja polityczna okresu międzywojennego w Polsce, utworzona w 1927, skupiająca drobniejsze ugrupowania polityczne i grupy mniejszości narodowych w celu umocnienia obozu rządzącego po przewrocie majowym. [przypis edytorski]
BBWR — Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, organizacja polityczna okresu międzywojennego w Polsce, utworzona w roku 1927 przez Walerego Sławka, skupiająca drobniejsze ugrupowania polityczne i grupy mniejszości narodowych w celu umocnienia obozu rządzącego po przewrocie majowym. [przypis edytorski]
B. C. (ang. British Columbia) — Kolumbia Brytyjska, prowincja Kanady. [przypis edytorski]
B. — chodzi o Bychów nad Dnieprem, w obwodzie mohylewskim; obecnie Białoruś. [przypis edytorski]