Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 116305 przypisów.
chyżość — dziś popr.: prędkość. [przypis edytorski]
chyżość — dziś: prędkość. [przypis edytorski]
chyżość — prędkość, szybkość. [przypis edytorski]
chyżość — szybkość. [przypis edytorski]
chyżość — szybkość, szybkie poruszanie się, wykonywanie czegoś. [przypis edytorski]
chyżo — szybko. [przypis edytorski]
chyży (daw.) — szybki. [przypis edytorski]
chyży — szybki, prędki. [przypis edytorski]
chyży — szybki. [przypis edytorski]
chyży — szybki, zwinny. [przypis edytorski]
chyz a. chyż (daw., starop.) — uboga, niska chałupa. [przypis edytorski]
chyzo (gw.) — chyżo, szybko. [przypis edytorski]
ciągarka — maszyna do produkcji drutów i prętów przez ciągnienie na zimno. [przypis edytorski]
ciąg (daw.) — dziś: przeciąg. [przypis edytorski]
ciąg — dziś popr.: ciągnij. [przypis edytorski]
ciągiem — ciągle, nieustannie. [przypis edytorski]
ciągiem — ciągle. [przypis edytorski]
ciągła — dziś popr.: ciągnęła (tu: forma krótsza, daw. i gw. użyta w celu utrzymania rytmu jedenastozgłoskowca). [przypis edytorski]
ciągłam — dziś popr.: ciągnęłam. [przypis edytorski]
ciągły — dziś popr.: ciągnęły (tu: forma krótsza, daw. i gw. użyta w celu utrzymania rytmu jedenastozgłoskowca). [przypis edytorski]
ciągły (gw.) — dziś popr.: ciągnęły. [przypis edytorski]
Ciąglem się sprzeciwiał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: Ciągle się sprzeciwiałem. [przypis edytorski]
ciągle myśli o druhu — tj. o Patroklesie. [przypis edytorski]
ciągleśmy (…) mówili — inaczej: ciągle mówiliśmy; przykład konstrukcji z ruchomą końcówką czasownika. [przypis edytorski]
ciągli (gw.) — dziś popr.: ciągnęli. [przypis edytorski]
ciągń sie a. ciągni sie (daw.) — tryb rozkazujący: wydawaj; od: ciągnąć się, wysilać się na wydatki. [przypis edytorski]
ciągnąć się (daw.) — wysilać się na wydatki; ciągni się (tryb rozkazujący) wydawaj. [przypis edytorski]
ciągnąć się (daw.) — wysilać się na wydatki. [przypis edytorski]
ciągnąć — tu: iść, podążać. [przypis edytorski]
ciągnąca się wzdłuż grzbietu aż do szyi żyła — opis niezgodny ze współczesną wiedzą anatomiczną. [przypis edytorski]
ciągnęły (…) czterdzieści koni — dziś: ciągnęło czterdzieści koni. [przypis edytorski]
Ciągnęliśmy kluczem za nocą w pogoni — wiersz ma ten sam rytm co Grenada Juliusza Swietłowa w przekładzie Juliana Tuwima, i podobnie zaczyna się od opisu podróży konnej. [przypis edytorski]
ciągni — dziś popr. forma 1.os trybu rozkazującego: ciągnij. [przypis edytorski]
ciągnienie (daw.) — pochód wojska, marsz. [przypis edytorski]
ciągnienie (daw.) — przemarsz wojsk. [przypis edytorski]
ciągnie sie (daw.) — tu: przeciąga się. [przypis edytorski]
ciągniono — dziś: ciągnięto. [przypis edytorski]
ciągniony (daw.) — dziś: ciągnięty. [przypis edytorski]
ciągniony — dziś: ciągnięty. [przypis edytorski]
ciągniony (przestarz.) — ciągnięty. [przypis edytorski]
ciągni się (daw.) — tryb rozkazujący: ciągnij się; od ciągnąć się: wysilać się na wydatki. [przypis edytorski]
ciągni sie (daw.) — tryb rozkazujący od: ciągnąć się, wysilać się na wydatki. [przypis edytorski]
ciągni sie (daw.) — tryb rozkazujący od ciągnąć się: wysilać się na wydatki. [przypis edytorski]
ciągoty — pożądanie. [przypis edytorski]
ciągta (reg.) — ciągnijcie. [przypis edytorski]
ciąża (daw.) — kara, fant; wezmą ciążą: wezmą ciążę, wezmą fant a. nałożą karę. [przypis edytorski]
ciąża — tu: ciężar. [przypis edytorski]
ciążyć — tu prawdop.: krytykować. [przypis edytorski]
ciała jego pociąć i na fale rozrzucić (mit. gr.) — podobnie jak Medea cięła ciało swego brata Apsyrta, gdy uciekała z Jazonem. [przypis edytorski]
ciała obie (starop. forma) — daw. liczba podwójna, szyk przestawny; dziś popr: oba ciała. [przypis edytorski]
ciałka Nissla (biol.) — grudkowate, ziarniste struktury w komórkach nerwowych (neuronach), stanowiące miejsca intensywnej syntezy białek. [przypis edytorski]
ciałoć — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]
ciałoć ślini — konstrukcja z partykułą ci, skróconą do -ć; inaczej: ślini ci ciało. [przypis edytorski]
ciało człowiecze z tych się czterzech wilgotności rodzić musi, to jest, ze krwie, z kolery, flegmy, a z melankoliej — własny wykład Reja średniowiecznej, wywodzącej się ze starożytności (por. Polibosa De natura hominis z tradycji hipokratejskiej), teorii humoralnej nauczającej o czterech cieczach (łac. humores) wydzielanych przez gruczoły odpowiednich organów i decydujących przez swe proporcje o typie usposobienia człowieka: sangwinicznym, cholerycznym, flegmatycznym lub melancholijnym. Owe cztery ciecze to: krew, żółć, śluz (flegma) i czarna żółć, wydzielane odpowiednio przez serce, mózg, wątrobę i śledzionę, przypisywane im żywioły to kolejni: powietrze, woda, ogień, ziemia itd.; nauka o fizjologii humoralnej zastępowała przez wieki psychologię i psychiatrię. [przypis edytorski]
ciało nieudane — tu: nieudawane, prawdziwe. [przypis edytorski]
ciało oliwą namaszczone — smarowanie ciała oliwą było zabiegiem rutynowo stosowanym przez greckich lekkoatletów, a służyło zabezpieczeniu skóry. [przypis edytorski]
ciały — dziś forma N.lm: ciałami. [przypis edytorski]
ciały — dziś popr. forma N.lm: ciałami. [przypis edytorski]
ciamara (daw.) — ciamajda, ślamazara. [przypis edytorski]
ciao (wł.)— cześć. [przypis edytorski]
ciarach (daw. obelż.) — szlachcic. [przypis edytorski]
ciarach (gw.) — mieszczuch. [przypis edytorski]
ciarach — pogardl. przezwanie ludowe szlachcica lub mieszczanina; także wobec chłopa ubierającego się po miejsku i udającego człowieka innej klasy społecznej. [przypis edytorski]
ciarachy — pogardliwie: szlachcic. [przypis edytorski]
ciarka — tu: owoc tarniny, ciernistego krzewu o białych kwiatach i granatowych owocach o cierpkim smaku. [przypis edytorski]
ciaśnina — dziś: ciasnota. [przypis edytorski]
ciasne fugi — trudne położenie. [przypis edytorski]
ciasny, ale własny — wyrażenie to weszło do przysłów. [przypis edytorski]
Ci berła wśród zajadłych bohaterów kładą — gest oznaczający nietykalność urzędu. [przypis edytorski]
…ci, bogom bliscy krwią. Synowie Zeusa… — Ajschylos, Niobe (niezachowany dramat). [przypis edytorski]
cibukas (brus.) — kandiklis. [przypis edytorski]
cicero (daw.) — przewodnik. [przypis edytorski]
cicerona (wł.) — przewodnik. [przypis edytorski]
ciceron (daw., z wł.) — przewodnik. [przypis edytorski]
cicerone (daw.) — przewodnik. [przypis edytorski]
cicerone (daw.) — przewodnik. [przypis edytorski]
cicerone (daw., z wł.) — przewodnik. [przypis edytorski]
cicerone — tu: przewodnik. [przypis edytorski]
cicerone (wł.) — przewodnik. [przypis edytorski]
Ciceron — Marcus Tullius Cicero (106–43 p.n.e.), polityk i mówca rzymski, zamordowany z powodu mów (tzw. Filipik) wygłoszonych przeciw Markowi Antoniuszowi. [przypis edytorski]
ciceron (z wł. cicerone: żart. mały Cyceron) — przewodnik oprowadzający turystów. [przypis edytorski]
Cicero powiedział — Rethorica ad Herennium, ks. I; obecnie tego dzieła nie przypisuje się jednak Cyceronowi. [przypis edytorski]
cichaczem — niepostrzeżenie. [przypis edytorski]
cichajta (gw.) — bądźcie cicho. [przypis edytorski]
cicha msza (rel.) — skromna msza czytana, bez muzyki. [przypis edytorski]
cichego (…) doktora — chodzi o doktora Fausta. Jest to bohater fikcyjny, postać stanowiąca sama w sobie niezwykle płodny motyw w sztuce. Faust to uczony (zarazem filozof, alchemik, przyrodnik), który, zgłębiwszy dostępną człowiekowi wiedzę, doznał rozczarowania, niedosytu i goryczy, co z kolei doprowadziło go do podpisania cyrografu z diabłem. W zamian za diabelską pomoc i usługi zapisał diabłu (występującemu pod imieniem Mefistofelesa) swą duszę. Najbardziej znanym opracowaniem tematu jest dramat Faust Johanna Wolfganga Goethego, cieszący się niebywałą popularnością w okresie romantyzmu. W romantyzmie poza ujęciami literackimi powstały również np. utwory muzyczne inspirowane historią Fausta, jak Symfonia Faustowska Liszta, kantata Berlioza Potępienie Fausta, czy opera Gounoda Faust. Wcześniej motyw podjął Christopher Marlowe (Tragiczna historia doktora Fausta 1588), a później m.in. Thomas Mann (Doktor Faustus 1947). Na wątkach faustowskich oparta jest również powieść Michaiła Bułhakowa Mistrz i Małgorzata. W polskiej literaturze motyw ten, nieco strywializowany, pojawia się w legendzie o panu Twardowskim oraz w balladzie Mickiewicza Pani Twardowska. [przypis edytorski]
cichej wsi litewskiej, kiedy reszta świata we łzach i krwi tonęła — Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, ks. I. [przypis edytorski]
Cicho, bo każdy się bał dowódcy — Iliada IV 431. [przypis edytorski]
cichocie (gw.) — bądźcie cicho. [przypis edytorski]
cichocie (gw.) — uciszcie się. [przypis edytorski]
cichojcie (gw.) — bądźcie cicho, milczcie. [przypis edytorski]
cichom tonąć począł — począłem cicho tonąć. [przypis edytorski]
cichoście (daw., gw.) — cichości (M.lm); cisze. [przypis edytorski]
cicho — tyla, tylėkite. [przypis edytorski]
cichymi kroki (daw.) — dziś popr. N.lm: cichymi krokami. [przypis edytorski]
cichymi kroki — dziś popr. forma N. lm: cichymi krokami. [przypis edytorski]
cicilikas — niekinamai apie socialistą. [przypis edytorski]
cicisbej (wł. cicisbeo, cavaliere servente) — przyjaciel domu adorujący panią domu. [przypis edytorski]
cicisbeo (wł.) — kawaler usługujący i towarzyszący pani domu z pozwoleniem jej męża. [przypis edytorski]
cicisbeo (z wł.) — kawaler wyznający miłość kobiecie zamężnej. [przypis edytorski]