Przypisy

wazonek — dziś popr.: wazonik. [przypis edytorski]

ważą się rozlicznych złości (daw.) — ważą się (czynić) rozliczne złości. [przypis edytorski]

ważki, łątki i panny — różnego rodzaju ważki; łątki to ważki równoskrzydłe, które w spoczynku trzymają skrzydła złożone wzdłuż ciała lub uniesione do góry, w odróżnieniu od tzw. dawniej ważek właściwych, różnoskrzydłych, które mają cały czas rozpostarte skrzydła; pannami nazywano żyjące nad wodami płynącymi równoskrzydłe ważki świtezianki, o dużych, gęsto użyłkowanych, metalicznie lśniących skrzydłach, zwykle zielonych lub granatowych. [przypis edytorski]

ważki — mający duży ciężar fizyczny. [przypis edytorski]

ważna to — konstrukcja gram. analogiczna do „mniejsza o”; dziś raczej: ważne jest. [przypis edytorski]

ważnem — daw. forma N. i Msc. przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: ważnym. [przypis edytorski]

ważnie — tu: poważnie. [przypis edytorski]

ważny (gw.) — tu: poważny, uroczysty. [przypis edytorski]

ważnym ostrzeżeniem, jakie otrzymaliśmy świeżo od pana Vincent (…) Było to w czasie, kiedy książę Lobkowitz ciągnął na Neapol, hrabia zaś de Gages dokonał owego pamiętnego odwrotu — w zachowanej korespondencji dyplomatycznej list z Wenecji do Neapolu powołujący się na informacje od Vincenta z 26 października 1743 nosi datę 2 listopada 1743, natomiast ofensywa austriacka i strategiczny odwrót armii hiszpańsko-neapolitańskiej pod Velletri miały miejsce dopiero wiosną 1744. [przypis edytorski]

ważyć kogo (starop.) — poważać kogo; szanować. [przypis edytorski]

ważyć lekce — lekceważyć. [przypis edytorski]

ważyć się na dwoje — wahać się. [przypis edytorski]

ważyć się — tu: mieć odwagę coś uczynić. [przypis edytorski]

ważyć (starop.) — poważać, obdarzać szacunkiem. [przypis edytorski]

ważyć — tu: rozważać. [przypis edytorski]

ważyć — tu: ryzykować. [przypis edytorski]

ważyć — tu: rzucać na szalę, narażać (szyję, tj. życie). [przypis edytorski]

Ważyk, Adam (1905–1982) — poeta, prozaik pochodzenia żydowskiego, w latach 1945–1948 współpracujący z „Kuźnicą”. [przypis edytorski]

Ważyk, Adam — właśc. Adam Wagman (1905–1982) poeta tłumacz i eseista, przedstawiciel Awangardy Krakowskiej, po wojnie socrealista, a następnie autor krytycznego wobec stalinizmu Poematu dla dorosłych (1955). [przypis edytorski]

wądolec — forma augmentatywna (zgrubienie) od: wądół; niewielka dolinka, zagłębienie terenu. [przypis edytorski]

wądół — dolina o podmokłym dnie. [przypis edytorski]

wądół — dolinka z płaskim dnem i stromymi zboczami. [przypis edytorski]

wądół — dół, zwłaszcza na drodze. [przypis edytorski]

wądół — głęboka i wąska forma podmokłego terenu. [przypis edytorski]

wądół — podmokła dolina. [przypis edytorski]

wądół — rozpadlina, niewielki wąwóz. [przypis edytorski]

wądół — wąska głęboka dolina. [przypis edytorski]

wądół — wąska, głęboka dolina; wąwóz. [przypis edytorski]

wądół — wąska podmokła dolina, dół. [przypis edytorski]

wądół — wąwóz, parów. [przypis edytorski]

wąs augustowski — wąs zgodny z modą z czasów saskich, dokładnie czasów panowania drugiego z zasiadających na tronie Polski królów z saskiej dynastii Wettynów, Augusta III, którego rządy przypadają na lata 1733–1763. [przypis edytorski]

wąsonogi (biol.) — gromada skorupiaków morskich, jedyna grupa obejmująca stawonogi prowadzące osiadły tryb życia. [przypis edytorski]

wąsonogi — gromada skorupiaków wyłącznie morskich, zamieszkujących przeważnie płytkie, przybrzeżne wody. [przypis edytorski]

Wąsowicz, Stanisław Dunin (1785–1864) — polski oficer walczący w wojnach napoleońskich oraz w powstaniu listopadowym, od 1811 w pułku szwoleżerów gwardii; podczas kampanii moskiewskiej 1812 osobisty adiutant Napoleona, towarzyszył mu w ucieczce spod Moskwy; odbył kampanię saską i francuską; generał brygady powstania listopadowego. [przypis edytorski]

wątek — tu: sens, konsekwencja. [przypis edytorski]

wątka — dziś popr. forma D.lp: wątku. [przypis edytorski]

wątlić (daw.) — czynić wątłym, osłabiać. [przypis edytorski]

wątlić — osłabiać. [przypis edytorski]

wątor (daw.) — tu: przejście. [przypis edytorski]

wątor — rowek pozwalający na osadzenie dna beczki. [przypis edytorski]

wątpia (daw., gw.) — wnętrzności; mieć coś na wątpiach — pot.: mieć coś na wątrobie; martwić się czymś, nie ujawniając. [przypis edytorski]

wątpia (daw., gw.) — wnętrzności. [przypis edytorski]

wątpia (daw.) — wnętrzności. [przypis edytorski]

wątpia (starop.) — trzewia, wnętrzności. [przypis edytorski]

wątpiciel (daw.) — człowiek wątpiący, sceptyk. [przypis edytorski]

wątpliwe twierdził (starop. konstrukcja) — utwierdzał wątpiących. [przypis edytorski]

wątpliwe zamysły (starop.) — wątpliwości. [przypis edytorski]

wątpliwej kości — niepewnego losu. [przypis edytorski]

wątpliwie — tu raczej: z powątpiewaniem. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop. forma) — tu: pełen wątpliwości. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — niepewny, pełen wątpliwości. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — pełen zwątpienia, wątpliwości. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — tu: błędny. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — tu: pełen wątpliwości, pełen zwątpienia. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — tu: wątpiący, pełen wątpliwości; myśl wątpliwa: myśl pełna wahania. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — wątpiący, pełen wątpliwości. [przypis edytorski]

wątpliwy (starop.) — wątpiący, pełen zwątpienia, pełen wątpliwości. [przypis edytorski]

wątrobiarz — mężczyzna z chorą wątrobą. [przypis edytorski]

wątrobowce, Jungermannia (biol.) — gromada drobnych roślin, daw. uznawana za klasę w gromadzie mszaków. [przypis edytorski]

Wąwóz Darialski — wąwóz rzeki Terek na granicy Rosji i Gruzji, przez jego część przechodzi Gruzińska Droga Wojenna. [przypis edytorski]

wązki — dziś popr. pisownia: wąski. [przypis edytorski]

wąż diamentowy, Morelia spilota (biol.) — średniej wielkości pyton z płd.-wsch. Australii, mający na ciemnym ciele liczne żółtawe plamki, stąd nazwa. [przypis edytorski]

wąż egipski, który wkładając ogon do ust, jest symbolem wieczności — uroboros, starożytny egipski i grecki symbol przedstawiający węża pożerającego własny ogon, interpretowany jako symbol wieczności, nieustającego cyklu ciągłej przemiany i odradzania się. [przypis edytorski]

Wąż Laokoński (mit. gr.) — Laokoon, kapłan Apollina w Troi, rzucił włócznią w konia trojańskiego, aby pokazać rodakom, że koń jest pusty w środku. Z morza wyszły wielkie węże, które zabiły Laokoona i jego synów. Była to kara za złamanie przez Laokoona celibatu, ale Trojańczycy odczytali to jako wolę bogów i wprowadzili drewnianego konia do miasta, co stało się przyczyną ich klęski. [przypis edytorski]

wąż latający — wężolot (Chrysopelea ornata), gatunek węży z płd. Azji, które potrafią rzucić się z drzewa i szybować lotem ślizgowym, szeroko rozszerzając żebra, dzięki czemu powierzchnia brzucha staje się wklęsła; jad wężolotów jest niegroźny dla ludzi. [przypis edytorski]

wąż miedziany — być może odniesienie biblijne: podczas wędrówki Izraelitów przez pustynię Mojżesz na polecenie Boga wykonał miedzianego węża i umieścił go na drzewcu, a każdy ukąszony Izraelita, który spojrzał na niego, nie umierał od jadu (Lb 21, 8–9). [przypis edytorski]

wąż morski z „Constitutionnel” — w dziewiętnastowiecznym fr. dziennikarstwie popularny był żart o pojawieniu się w oceanie ogromnego węża morskiego; za gazetę, która pierwsza o tym doniosła, uważa się „Le Constitutionnel”. [przypis edytorski]

wąż to jest ten sam, który nakłonił Ewę, aby zjadła jabłko i dała zjeść mężowi — w biblijnej Księdze Rodzaju wąż był „najprzemyślniejszym ze zwierząt polnych” w rajskim ogrodzie Eden; skusił pierwszą kobietę, Ewę, do zerwania i zjedzenia zakazanego przez Boga owocu z drzewa poznania dobra i zła, który następnie dała mężowi; z obawy, że ludzie zjedzą także owoce z drzewa wiecznego życia, Bóg wygnał ich z Edenu, węża zaś skazał na czołganie się na brzuchu i karmienie się „prochem”; w późniejszej teologii uznano, że postać węża przyjął wówczas Szatan, przywódca zbuntowanych przeciw Bogu aniołów, główny sprawca zła na świecie; ponieważ łacińskie słowa oznaczające „jabłko” oraz „zło” mają identyczną pisownię, w tradycji, literaturze i sztuce europejskiej nieokreślonym bliżej owocem zerwanym przez Ewę stało się jabłko. [przypis edytorski]

wąż z Genezy — Szatan pod postacią węża, który kusił Ewę w Raju, co opisane jest w Księdze Rodzaju (Genesis). [przypis edytorski]

wbić sobie do głowy ćwieka — mieć manię, bzika na punkcie czegoś. [przypis edytorski]

wbijały się [tumany kurzu] — dziś: wzbijały się tumany kurzu. [przypis edytorski]

wbitym w próżnią (daw. forma) — dziś: (…) w próżnię. [przypis edytorski]

wbrew — przeciw. [przypis edytorski]

wbrew przeciwnych — dziś popr.: wprost przeciwnych. [przypis edytorski]

wbrew zwyczaju — dziś popr.: wbrew zwyczajowi. [przypis edytorski]

wcale — całkiem. [przypis edytorski]

wcale — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem, całkowicie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem, całkowicie, w całości. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkowicie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — dość, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — tu: całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — tu: w całości, całkowicie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — tu: w całości, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — tu: zupełnie; całkiem, całkiem. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — tu: zupełnie, całkiem. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — tu: zupełnie. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — w całości, całkiem. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — w całości, całkowicie, zupełnie. [przypis edytorski]

Wcale mu tego nie chwalił Atreusów syn w głębi duszy — Iliada I 24 (Agamemnon po słowach kapłana Chryzesa). [przypis edytorski]

wcale (starop.) — w całości. [przypis edytorski]

wcale — tu: całkiem, dość. [przypis edytorski]

wcale — tu: całkiem. [przypis edytorski]

wcale — tu: całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale — tu: w całości, całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

wcale — tu: zupełnie, całkowicie. [przypis edytorski]

wcale — tu: zupełnie. [przypis edytorski]