Przypisy

lewki — monety z wizerunkiem lwa, bite w wielu krajach (dziś nazwę lew, лев, nosi waluta Bułgarii). [przypis edytorski]

lewkonia — ozdobna roślina o silnie pachnących kwiatach. [przypis edytorski]

lewkonia — roślina ozdobna z rodziny kapustowatych, o kwiatach w kolorze białym lub różnych odcieniach różu i fioletu, wydzielających silny, odurzający zapach; jej odmianą jest maciejka ogrodowa. [przypis edytorski]

lewkonia — roślina ozdobna z rodziny kapustowatych, o kwiatach w kolorze białym lub różnych odcieniach różu i fioletu, wydzielających silny, odurzający zapach; jej odmianą jest maciejka ogrodowa. [przypis edytorski]

lex (łac.) — prawo. [przypis edytorski]

lex (łac., r.ż.) — prawo, postanowienie prawne. [przypis edytorski]

Ley, Robert (1890–1945) — gauleiter okręgu Południowa Nadrenia, w latach 1933–1945 przywódca Niemieckiego Frontu Pracy. [przypis edytorski]

Leysin — górska gmina w zach. Szwajcarii, dawniej kurort uzdrowiskowy leczący gruźlicę, z klinikami, sanatoriami i pensjonatami. [przypis edytorski]

lezesztyki (z niem. Lesestück) — czytanki. [przypis edytorski]

Lezgini — kaukaska grupa etniczna żyjąca w płd.-wsch. Dagestanie; w XIX w. podbici przez Rosję. [przypis edytorski]

lezginka — tradycyjny taniec kaukaski. [przypis edytorski]

leziwo — przyrząd pomagający w chodzeniu po drzewach. [przypis edytorski]

leziwo — przyrząd służący do wspinania się do wysokich barci. [przypis edytorski]

lezja — obraza. [przypis edytorski]

Lezjusz (z łac.: Leonardus Lessius), właśc. Lenaert Leys (1554–1623) — jezuita, profesor uniwersytetu w Leuven, zajmujący się teologią moralną, szczególnie w odniesieniu do kwestii ekonomicznych i finansowych. [przypis edytorski]

leżałem był (daw.) — forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: leżałem wcześniej, uprzednio (przed wydarzeniami a. czynnościami wyrażonymi formą zwykłego czasu przeszłego). [przypis edytorski]

leżało trzech trupa (daw.) — dziś popr.: leżały trzy trupy. [przypis edytorski]

leżały tylko gruzy murów — w oryg. niem. waren nur noch Reste von Umfassungsmauern (zostały jeszcze tylko resztki murów zewnętrznych); red. WL. [przypis edytorski]

leżą na progu u Zeusa pełne losów człowieka… — Iliada XXIV 527–528. [przypis edytorski]

Leżą tutaj na środku dwa złota szczerego talenty… — żartobliwa przeróbka wersów Iliady XVIII, 507–508 (scena sądu z tarczy wykutej przez Hefajstosa dla Achillesa). [przypis edytorski]

leżącem — daw. forma N. i Msc. lp przymiotników i imiesłowów przym. r.n.; dziś tożsama z r.m.: leżącym. [przypis edytorski]

leżący — dziś popr.: leżąc. [przypis edytorski]

leże — legowisko, schronienie. [przypis edytorski]

leże — miejsce odpoczynku; kwatera. [przypis edytorski]

leże — posłanie; miejsce odpoczynku. [przypis edytorski]

Leży na ziemi po ulicach dziecię i starzec… — cytat Jr 2:21 wg Biblii Gdańskiej. [przypis edytorski]

leży u nas nasza dawna uchwała, że żaden tłum nie potrafi osiągnąć żadnej umiejętności — mowa o wcześniejszych ustaleniach w tej rozmowie. [przypis edytorski]

leżym (gw.) — leżymy. [przypis edytorski]

Lébre, Adolphe (1814–1844) — szwajcarski pisarz i filozof. [przypis edytorski]

lędźwie (daw.) — biodra i uda. [przypis edytorski]

lędźwie (daw.) — biodra i uda; wywiódł ze swoich lędźwi (o mężczyźnie): stał się czyimś rodzicem, przen.: przodkiem. [przypis edytorski]

lędźwie (daw.) — w tłumaczeniach Biblii: dolna część brzucha, okolice bioder, razem z pachwinami, część ciała zawierająca narządy rozrodcze; słowo używane często w kontekście płodzenia potomstwa przez mężczyzn. [przypis edytorski]

lędźwie — tu daw.: uda. [przypis edytorski]

lęg — ptasie potomstwo. [przypis edytorski]

lęgą (starop. forma) — lęgną; rodzą się. [przypis edytorski]

lęgę (starop. forma) — legnę; położę się. [przypis edytorski]

lęgowisko — przypuszczalnie powinno być: legowisko. [przypis edytorski]

lękać — dziś popr.: lękać się. [przypis edytorski]

Lękaj się panie, lękaj, że cię może twarde nieba dość nienawidzą… — Racine, Fedra, akt V, scena 3 (Arycja do Tezeusza). [przypis edytorski]

Léo Taxil (pseud.), właśc. Marie Joseph Gabriel Antoine Jogand-Pagès (1854–1907) — francuski pisarz i dziennikarz, znany z poglądów z antykatolickich i antyklerykalnych oraz z szeroko zakrojonej, trwającej kilka lat mistyfikacji: w napisanej od pseudonimem książce Le Diable au XIXe siècle (Diabeł w XIX wieku, 1892) fikcyjnymi zeznaniami naocznych świadków rzekomo demaskował masonerię jako ruch czcicieli szatana oraz przedstawił postać zaangażowanej w ten ruch Diany Vaughan, potomkini różokrzyżowca i alchemika, spotykającej się z z wcielonymi demonami, z których jeden miał ogonem wypisać na jej plecach przepowiednie, a inny pod postacią krokodyla grać na fortepianie; Diana Vaughan miała zostać odkupiona, kiedy pewnego dnia wyznała swój podziw dla Joanny d'Arc, na której imię demony zostały zmuszone do ucieczki; 19 kwietnia 1897 Léo Taxil zwołał konferencję prasową, na której, jak twierdził, przedstawi prasie Dianę Vaughan; zamiast tego na konferencji ogłosił, że jego rewelacje są zmyślone, i podziękował duchowieństwu katolickiemu za pomoc w nagłośnieniu jego groteskowych twierdzeń. [przypis edytorski]

Léon Gambetta (1838–1882) — fr. polityk, przywódca partii republikańskiej. [przypis edytorski]

Léopoldville — obecnie Kinszasa, stolica i największe miasto Demokratycznej Republiki Konga. [przypis edytorski]

lépero (hiszp.) — łobuz, drań. [przypis edytorski]

lęże (daw., gw.) — legnie, polegnie, położy się. [przypis edytorski]

lęże — dziś: lęgnie; wylęga. [przypis edytorski]

lęże — dziś popr. forma 3 os.lp: lęgnie. [przypis edytorski]

lężny (daw.) — lęgnący się; por.: lęg. [przypis edytorski]

lgnies (gw.) — lgniesz. [przypis edytorski]

lgniwo — neol. od czas. lgnąć, tj. przytulać się. [przypis edytorski]

Lhasa — miasto we wschodnich Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. [przypis edytorski]

li — czy. [przypis edytorski]

li (daw.) — czy. [przypis edytorski]

li (daw.) — czy też; czy może. [przypis edytorski]

li (daw.) — jak. [przypis edytorski]

li (daw.) — jedynie, tylko; czy. [przypis edytorski]

li (daw.; książk.) — tylko; jedynie. [przypis edytorski]

li (daw.) — tu: tylko, jedynie. [przypis edytorski]

li (daw.) — tu: tylko. [przypis edytorski]

li (daw.) — tylko, jedyne. [przypis edytorski]

li (daw.) — tylko, jedynie. [przypis edytorski]

li (daw.) — tylko. [przypis edytorski]

li jeno (daw.) — li tylko; jedynie. [przypis edytorski]

li — konstrukcja z partykułą li w funkcji wzmacniającej wymowę zdania; znaczenie: tylko, sam (sama itd.), wyłącznie. [przypis edytorski]

li-moje — tylko moje. [przypis edytorski]

li mu nie dostawało — tylko mu brakowało; nie dostać (daw.): brakować. [przypis edytorski]

li panu — tylko panu. [przypis edytorski]

li — partykuła pytająca; czyż. [przypis edytorski]

li — partykuła pytająca, znaczenie: czy, czyż (wymusza charakterystyczny szyk, występując po rzeczowniku, do którego się odnosi). [przypis edytorski]

li — partykuła pytajna (czy). [przypis edytorski]

li — partykuła pytajna. [przypis edytorski]

li — partykuła użyta tu w funkcji wzmacniającej wymowę zdania; znaczenie: tylko, wyłącznie. [przypis edytorski]

li — tu: partykuła pytajna (czy). [przypis edytorski]

li — tu: tylko. [przypis edytorski]

li tylko (daw.) — tylko, wyłącznie. [przypis edytorski]

li tylko (daw.) — wyłącznie. [przypis edytorski]

li tylko — konstrukcja z partykułą li, pełniącą funkcję wzmacniającą. [przypis edytorski]

li tylko — konstrukcja z partykułą wzmacniającą li; znaczenie: wyłącznie. [przypis edytorski]

li tylko — wyłącznie, jedynie. [przypis edytorski]

liaison dangereuse (fr., r.ż.) — niebezpieczny związek; nawiązanie do powieści Pierre'a Choderlosa de Laclos Niebezpieczne związki (Les Liaisons dangereuses, 1782) o parze wyrafinowanych uwodzicieli. [przypis edytorski]

liaison (fr.) — więzy, powiązanie; współpraca. [przypis edytorski]

Liakura (a. Liakoura) — góra w centralnej Grecji; nowożytna nazwa Parnasu, szczytu, który w mit. gr. była siedzibą Muz. [przypis edytorski]

liana — roślina o bardzo długich i cienkich łodygach, wijąca się lub czepiająca innych roślin, rosnąca w dżunglach tropikalnych. [przypis edytorski]

Liancourt, François Alexandre Frédéric a. François Alexandre Frédéric de La Rochefoucauld, książę Liancourt (1747–1827) — francuski żołnierz, polityk, naukowiec i filantrop. [przypis edytorski]

lianosy — dziś: liany. [przypis edytorski]

lianów — dziś popr. forma D. lm: lian. [przypis edytorski]

lianów — dziś popr.: lian. [przypis edytorski]

Liaotung — półwysep leżący w północno-wschodnich Chinach. [przypis edytorski]

Liaoyang — prefektura miejska w północnej części Chin, blisko granicy z Koreą Północną. [przypis edytorski]

liard — drobna miedziana moneta francuska. Wprowadzona w 1654, stanowiła najdrobniejszy nominał w czasach królestwa, była emitowana do 1792, istniejące monety jedno- i dwuliardowe wycofano z obiegu w 1856. Jeden liard miał wartość 1/4 sou, zaś wprowadzony w czasach Republiki centym był wart 1/5 sou; dwa liardy to 2,5 centyma. [przypis edytorski]

lias (daw. geol.) — wczesna jura (epoka ery mezozoicznej), ok. 200–175 mln lat temu. [przypis edytorski]

libacja — ofiara z wina składana bogom przed ucztą. [przypis edytorski]

libacja — płynna ofiara. [przypis edytorski]

libacja — płynna ofiara, składana bóstwu przez wylewanie na ziemię cennych płynów. [przypis edytorski]

libacja — spotkanie towarzyskie, w trakcie którego spożywa się duże ilości alkoholu. [przypis edytorski]

libacja — w religiach staroż.: płynna ofiara. [przypis edytorski]

libacja — w religiach staroż.: płynna ofiara, składana bóstwu przez wylewanie na ziemię cennych płynów. [przypis edytorski]

libacja — wylanie części wina z kielicha w ofierze dla bóstw. [przypis edytorski]

libacja (z łac. libatio) — początkowo: w religiach staroż. ofiara składana bóstwu przez wylewania na ziemię cennych płynów; dziś pot.: uczta, której towarzyszy obfite spożycie alkoholu; pijatyka. [przypis edytorski]

libacyje — dziś popr.: libacje. [przypis edytorski]

Liban — tu: pasmo górskie rozciągające się wzdłuż zach. wybrzeża M. Śródziemnego, położone w państwie o tej samej nazwie. [przypis edytorski]