Przypisy

Holsztyn — historyczna kraina w północnych Niemczech. [przypis edytorski]

Holtenau — dzielnica miasta Kilonia, które należy do kraju związkowego Niemiec Szlezwik-Holsztyn i położone jest nad Zatoką Kilońską. [przypis edytorski]

holuturie — rodzaj morskich zwierząt bezkręgowych o miękkim, wydłużonym ciele. [przypis edytorski]

Holz, Arno (1863–1929) — niemiecki poeta i dramaturg naturalista; pochodził z Kętrzyna (Rastenburga w Prusach Wschodnich), w 1875 r. cała rodzina przeniosła się do Berlina, tam nawiązał kontakt z kręgiem niem. naturalistów Naturalistenverein Durch, w którym poznał Gerharda Hauptmanna; debiutował jako poeta wielkiego miasta i mas robotniczych (Buch der Zeit, 1884; nagroda Schillera w 1885); w 1892 wydaje Die Kunst, ihr Wesen und ihre Gesetze (Sztuka, jej istota i jej prawa), stanowiącą „biblię konsekwentnych naturalistów”; przez jakiś czas publikował wspólnie z Johannesem Schlafem (dramaty wyd. w tomie Neue Gleise, 1890; m.in. Die papierene Passion i Familie Selicke, a także drobne utwory prozą); w sztuce z 1896 r. Sozialaristokraten, pisanej już bez towarzysza, przeprowadza krytykę niem. bohemy artystycznej z Friedrichshagen (jednym z bohaterów sztuki jest Przybyszewski, sportretowany jako redaktor Styszinsky); nominowany do literackiej Nagrody Nobla w 1929 r., zmarł przed ogłoszeniem werdyktu, nagrodę przyznano wówczas Thomasowi Mannowi. [przypis edytorski]

Hołd i powagę jednasz niewolnikom — w późn. wyd. zweryfikowano tłumaczenie, znajdując inny sens w tym fragmencie: „Zaś w niewolniku wzmagasz cześć dla pana”. [przypis edytorski]

hołd jak winny od braci przyjmował — przyjmował hołd od braci tak, jakby mu się należał. [przypis edytorski]

hołdownik — lennik. [przypis edytorski]

hołobla — jeden z dwóch dyszli, między które wprzęgano konia w zaprzęgu jednokonnym. [przypis edytorski]

hołobla — każdy z dwóch dyszli, między które zaprzęga się konie. [przypis edytorski]

hołoble — dwa dyszle połączone z chomątem. [przypis edytorski]

hołoble — dyszle poboczne, między które wprzęgano konia w zaprzęgu jednokonnym. [przypis edytorski]

hołociarz — koniokrad. [przypis edytorski]

Hołodomor — Hołodomor — potoczna nazwa ludobójstwa prowadzonego przez władze komunistyczne w latach 1932–1933 poprzez zagłodzenie mieszkańców Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej wchodzącej w skład ZSRR. Według szacunków wskutek niedożywienia zmarło od 6 do 10 milionów ludzi. [przypis edytorski]

hołodraniec (reg., z ukr.) — hultaj, nicpoń. [przypis edytorski]

hołodryga (gw.) — oberwaniec, chłystek. [przypis edytorski]

hołota — biedota. [przypis edytorski]

hołota — gołota; bieda. [przypis edytorski]

hołota — gołota, biedak. [przypis edytorski]

hołota — gołota, biedota. [przypis edytorski]

hołota — koń. [przypis edytorski]

hołota (ukr.) — gołota, biedota. [przypis edytorski]

hołowu Kisielowu (z ukr.) — głowę Kisiela. [przypis edytorski]

hołowu spasajete (ukr.) — własną głowę ratujecie. [przypis edytorski]

hołowuszka (ukr.) — główeczka, głowa. [przypis edytorski]

Hołówki — wieś w pow. białostockim, w gm. Juchnowiec Kościelny; istnieją dwie wsie o tej nazwie: Hołówki Duże i Hołówki Małe. [przypis edytorski]

hołubczyk (ukr. голубчик) — gołąbek. [przypis edytorski]

hołubczyka miłego (z ukr.) — miłego gołąbka. [przypis edytorski]

hołubić (daw.) — tulić, pieścić, niańczyć, otaczać troskliwą opieką. [przypis edytorski]

hołubić — tulić, otaczać opieką, troskliwie wychowywać. [przypis edytorski]

hołubić — wyjątkowo dbać, troszczyć się o kogoś; pieścić kogoś, zabiegać o czyjeś względy. [przypis edytorski]

hołubić (z ukr.) — otaczać opieką. [przypis edytorski]

hołubiec — figura w tańcach ludowych: uderzenie obcasem o obcas z jednoczesnym podskokiem. [przypis edytorski]

hołubiec — figura w tańcu polegająca na uderzeniu obcasem o obcas podczas podskoku. [przypis edytorski]

hołubiony — chowany (hodowany) z troską; otaczany opieką. [przypis edytorski]

hołubka (ukr.) — gołąbeczka. [przypis edytorski]

Hołuj, Tadeusz (1916–1985) — przed wojną poeta, później przede wszystkim prozaik. [przypis edytorski]

hołupce — dziś popr.: hołubce; hołubiec: figura w tańcu polegająca na uderzeniu obcasem o obcas podczas podskoku. [przypis edytorski]

hołupiec, hołubiec — figura taneczna w tańcach ludowych. [przypis edytorski]

hołys (gw.) a. hołysz (daw.) — biedak. [przypis edytorski]

hołysz (daw.) — biedak. [przypis edytorski]

hołysz (daw.) — biedak, zwł. stanu szlacheckiego. [przypis edytorski]

hołysz (daw., reg.) — biedak. [przypis edytorski]

hołysz — dosł.: golec; biedak. [przypis edytorski]

hołysz — golec, biedak. [przypis edytorski]

hołysz (rus.) — biedak. [przypis edytorski]

hołysz (z ukr.) — biedak. [przypis edytorski]

hołysz (z ukr.) — golec, biedak. [przypis edytorski]

hołysz (z ukr.) — golec, nędzarz. [przypis edytorski]

hołysz (z ukr., pogard.) — biedak. [przypis edytorski]

homa (mit.) — tu: haoma, sok z rośliny o tej samej nazwie, utożsamiany z wedyjską somą, mający własności oszałamiające, uważany za źródło siły i poznania. [przypis edytorski]

homagium (daw., z łac.) — hołd. [przypis edytorski]

homar — morski skorupiak, podobny do raka. [przypis edytorski]

hombre (hiszp.) — człowieku. [przypis edytorski]

hombres finos (hiszp.) — szlachetni panowie. [przypis edytorski]

Homburg — kurort w Niemczech, znany ze swoich wód mineralnych, odkrytych w 1834, ob. Bad Homburg vor der Höhe. [przypis edytorski]

home (ang.) — dom rodzinny; miejsce zamieszkania w znaczeniu ogniska domowego, a nie budynku. [przypis edytorski]

Home, Sweet Home (ang.) — Dom, słodki dom, popularna angielska piosenka, pochodząca z operetki Clari, or the Maid of Milan z 1823 r., z muzyką do libretta Johna Howarda Payne'a (1791–1852) autorstwa Henry'ego Bishopa (1786–1855). [przypis edytorski]

home, sweet home (ang.) — dom, słodki dom. [przypis edytorski]

homeopata — lekarz stosujący homeopatię, czyli metodę leczenia opierającą się na założeniu, że ten sam czynnik, który szkodzi organizmowi, może być lekiem, jeśli używa się go w minimalnych dawkach. [przypis edytorski]

homeopatyczna pigułka — sporządzona według zasad homeopatii, czyli metody leczenia opartej na założeniu, że czynnik, który szkodzi organizmowi, może być lekiem w chorobach o podobnych symptomach, jeśli używa się go w minimalnej dawce, w bardzo dużym rozcieńczeniu. [przypis edytorski]

homeopatyczny — tu: drobny, nikły. [przypis edytorski]

Homer — autor fundamentalnych dla kultury europejskiej eposów greckich: Iliada i Odyseja; żył w VIII w. n. e. [przypis edytorski]

Homer — autor fundamentalnych dla kultury europejskiej eposów greckich: Iliady i Odysei; żył w VIII w. n. e. [przypis edytorski]

Homer — autor Iliady i Odysei, żyjący prawdopodobnie ok. VIII w. p.n.e. [przypis edytorski]

Homer czasem drzemie! — sens: nawet Homer czasem nie zauważy, że pisze coś głupiego. [przypis edytorski]

Homer gdzieś tam chwali konie Eneasza, co to szybko to tędy, to tędy, powiada, i gonić umieją, i zmykać — Homer, Iliada VIII 107–108 (Diomedes podczas bitwy, zapraszając Nestora do swego rydwanu, o koniach, które zabrał Eneaszowi) oraz V 222–223 (Eneasz do Pandara, przekonując do wspólnego ataku na Diomedesa). [przypis edytorski]

Homer — grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator, żyjący w VIII wiek p.n.e. [przypis edytorski]

Homer — grecki poeta z VII w. p.n.e., autor dwóch poematów epickich, Iliady i Odysei. [przypis edytorski]

Homer — grecki wędrowny pieśniarz (aojda) i recytator. Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. [przypis edytorski]

Homer — grecki wędrowny pieśniarz i recytator, autor Iliady i Odysei, uważany za ojca poezji epickiej. [przypis edytorski]

Homer — legendarny autor Iliady oraz Odysei, gr. wędrowny pieśniarz i recytator. [przypis edytorski]

Homer — legendarny autor Iliady oraz Odysei, grecki wędrowny pieśniarz i recytator. [przypis edytorski]

Homer mówił o tym, co w ludziach mieszka, że to jest boskie i do bogów podobne — używał określenia „do bogów podobny”, zob. Iliada I 131, Odyseja III 416. [przypis edytorski]

Homer — na poły legendarny, genialny poeta grecki, twórca fundamentalnych dla kultury europejskiej eposów, Iliady i Odysei. Miał urodzić się w Smyrnie w Azji Mniejszej, w VIII lub IX w. p.n.e.; według tradycji na starość był ubogim ślepym, wędrownym śpiewakiem. [przypis edytorski]

Homer — najstarszy grecki poeta, wędrowny śpiewak, twórca dwóch ważnych dzieł: Iliady i Odysei. Ponadto uważa się go za autora poematu heroikomiczego Batrachomyomachii, czyli „wojny żabio-mysiej”. [przypis edytorski]

Homer niosący swojego przewodnika — wg tradycji Homer był ślepy, dlatego w podróży pomagał mu przewodnik (w sztuce przedstawiany zwykle jako młody chłopak). [przypis edytorski]

Homer o Terezjaszu mówi pośród umarłych… — w Odysei X 495; wieszczkowi Terezjaszowi władczyni zmarłych Persefona jako jedynemu pozostawiła rozum, świadomość po śmierci. [przypis edytorski]

Homer (…) ową złotą linę — Homer, Iliada VIII 18–27 (Zeus na radzie bogów o swojej potędze, przekonując, że nawet wszyscy bogowie i boginie razem nie mogliby, ciągnąc za złoty łańcuch przywiązany na szczycie Olimpu, ściągnąć go na ziemię, podczas gdy on sam pociągnąłby ich wraz z morzami i ziemią, a następnie związałby łańcuch wokół szczytu i wszystko zawisłoby w przestrzeni). [przypis edytorski]

Homer — starogrecki pieśniarz wędrowny, śpiewak i recytator, uważany za ojca poezji epickiej. [przypis edytorski]

Homer tak tajemniczo serce i wosk podobnymi wyrazami nazywa — Homer, nazywając serce, zawsze zamiast formy κέαρ (kéar) używa słowa κῆρ (kēr), które przypomina słowo κηρός (kērós), oznaczające wosk. [przypis edytorski]

Homer (VIII w. p.n.e) — epik grecki; jak głoszą podania, był ślepym śpiewakiem wędrownym, twórcą Iliady i Odysei. [przypis edytorski]

Homer (VIII w. p.n.e) — epik grecki; jak głoszą podania, był ślepym śpiewakiem wędrownym, twórcą Iliady i Odysei. [przypis edytorski]

Homer (VIII w. p.n.e.) — grecki wędrowny pieśniarz i recytator, autor Iliady i Odysei. [przypis edytorski]

Homer (VIII w. p.n.e.) — grecki wędrowny pieśniarz i recytator, twórca najstarszych greckich poematów epickich, Iliady i Odysei. [przypis edytorski]

Homer (VIII wiek p.n.e.) — grecki wędrowny pieśniarz i recytator, autor Iliady i Odysei, uważany za ojca poezji epickiej. [przypis edytorski]

Homer, Wergili, Tasso — twórcy wielkich poematów epickich: Homer (VIII w. p.n.e.): grecki wędrowny pieśniarz i recytator, twórca najstarszych greckich poematów epickich, Iliady i Odysei; Wergiliusz, właśc. Publiusz Wergiliusz Maro (70–19 p.n.e.): rzymski poeta, autor Eneidy, uznawanej za narodowy epos rzymski; Torquato Tasso (1544–1595): włoski poeta renesansowy, autor sławnego eposu rycerskiego Jerozolima wyzwolona. [przypis edytorski]

Homer — żyjący prawdopodobnie w VIII wiek p.n.e. grecki pieśniarz wędrowny, epik i recytator. [przypis edytorski]

Homera, który powiada, że męska uroda najmilsza wtedy, kiedy się broda puszcza — Homer, Iliada XXIV 348. [przypis edytorski]

homerowski — taki jak w utworach Homera, tu: w Iliadzie, opisującej walki wojowników podczas wojny trojańskiej. [przypis edytorski]

Homerowy — dotyczący Homera, żyjącego w VIII wieku p.n.e. greckiego pieśniarza wędrownego, epika, śpiewaka i rapsoda, któremu przypisywane jest autorstwo Iliady i Odysei. [przypis edytorski]

Homery, Wirgile — metonimia: dzieła Homera i Wergiliusza, dzieła literatury starożytnej. [przypis edytorski]

homerycki śmiech — niepohamowany, głośny, szczery, serdeczny śmiech; Homer w Iliadzie wspomina o „nieugaszonym śmiechu” bogów. [przypis edytorski]

homeryczny śmiech — głośny i szczery. [przypis edytorski]

homeryczny śmiech — niepohamowany, głośny, szczery, serdeczny śmiech; Homer w Iliadzie wspomina o „nieugaszonym śmiechu” bogów. [przypis edytorski]

homeryczny śmiech — niepohamowany, głośny, szczery śmiech, jakim śmieją się bogowie w Iliadzie Homera. [przypis edytorski]

Homerydzi — ród śpiewaków z wyspy Chios, wywodzących się rzekomo od Homera i wygłaszających publicznie jego utwory; później nazwa wszystkich śpiewaków wykonujących poezje Homera i rozwijających ich wątki. [przypis edytorski]

homesickness (ang.) — tęsknota za ojczyzną. [przypis edytorski]

homeward bound (ang. żegl.) — zmierzający do domu, płynący do portu macierzystego. [przypis edytorski]

homileta a. homiletyk — osoba zajmująca się układaniem i wygłaszaniem kazań. [przypis edytorski]

homines religiosi (łac.) — ludzie religijni (bogobojni). [przypis edytorski]