Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Szacowany czas do końca: -
Bolesław Leśmian, Łąka (tom), Pieśni kalekujące (cykl), Żołnierz
[Co w mgłach czyni żagiel na głębinie?...] → ← Ręka

Spis treści

    1. Bezdomność: 1
    2. Błądzenie: 1
    3. Bóg: 1
    4. Cierpienie: 1 2
    5. Droga: 1
    6. Fałsz: 1
    7. Ironia: 1 2
    8. Kaleka: 1 2
    9. Los: 1
    10. Modlitwa: 1
    11. Przemijanie: 1
    12. Wygnanie: 1
    13. Zbawienie: 1
    14. Żołnierz: 1

    Uwspółcześnienia:

    Pisownia łączna/rozdzielna: nawskroś > na wskroś; nie marny > niemarny; niewiadomo > nie wiadomo.

    Fleksja: sosnowemi > sosnowymi.

    Interpunkcja, np.: Śmieszył ludzi tym bólem, co, tak skacząc, boli > Śmieszył ludzi tym bólem, co tak skacząc, boli; Idźże sobie gdziekolwiek i nie klnij i nie łaj! > Idźże sobie gdziekolwiek i nie klnij, i nie łaj!

    Inne zmiany: idź-że > idźże.

    Bolesław LeśmianŁąkaPieśni kalekująceŻołnierz

    1
    ŻołnierzKaleka, IroniaWrócił żołnierz na wiosnę z wojennej wyprawy,
    Ale bardzo niemrawy i bardzo koślawy.
    Kula go tak schłostała po nogach i bokach,
    Że nie mógł iść inaczej, jak tylko w poskokach[1].
    5
    Stał się smutku wesołkiem, skoczkiem swej niedoli,
    Śmieszył ludzi tym bólem, co tak skacząc, boli.
    Śmieszył skargi hołubcem[2] i żalu wyrwasem[3],
    I żmudnego cierpienia nagłym wywijasem.
    BezdomnośćZwlókł się do swej chałupy: «Idź precz popod[4] płoty,
    10
    Niepotrzebny nam skoczek w polu do roboty!»
    FałszPobiegł do swego kuma, co w kościele dzwonił,
    Lecz ten nie chciał go poznać i kijem postronił[5].
    Wygnanie, IroniaPodreptał do kochanki, a ta się zaśmiała
    Ramionami, biodrami, wszystką mocą ciała[6]!
    15
    «Z takim w łożu drygałą[7] mam tańczyć do śmierci?
    Ciała ledwo ćwierć miary, a skoków — trzy ćwierci!
    Ani myślę ci dotrwać w takim niedopląsie[8]!
    Ani myślę wargami sypiać na twym wąsie!
    Zanadtoś mi wyskoczny do nieba na przełaj[9]!
    20
    Idźże sobie gdziekolwiek i nie klnij, i nie łaj!»
    ModlitwaWięc poszedł do figury, co stała przy drodze:
    «Chryste, na wskroś sosnowy, a zamyśl się srodze!
    Nie wiem, czyja cię ręka ciosała wyśmiewna[10],
    Lecz to wiem, że skąpiła urody i drewna.
    25
    KalekaMasz kalekie kolana i kalekie nogi,
    Pewno skaczesz, miast[11] chodzić, unikając drogi?
    Taki z ciebie chudzina, takie nic z obłoków,
    Że mi będziesz dobranym towarzyszem skoków».
    Chrystus, słysząc te słowa, zsunął się na ziemię,
    30
    Ów, co Boga wyciosał, bity bywał w ciemię[12]!
    Obie ręce miał lewe, obie nogi — prawe,
    Sosnowymi stopami podziurawił trawę.
    «Marna ze mnie sośnina, lecz piechur niemarny,
    Przejdę wieczność piechtami[13], chociażem[14] niezdarny.
    35
    Pójdziemy nierozłącznie, bo wspólna nam droga,
    Będzie nieco człowieka, będzie nieco Boga.
    CierpieniePodzielimy się męką — podzielnać jest męka! —
    Wszak ta sama nas ludzka skoślawiła ręka.
    Tobie trocha[15] śmieszności, mnie śmieszności trocha,
    40
    Kto się pierwszy zaśmieje — ten pierwszy pokocha.
    Ty podeprzesz mię[16] ciałem, ja ciebie sośniną,
    A co ma się nam zdarzyć, niech się zdarzy ino[17]!»
    Błądzenie, DrogaI wzięli się za ręce, i poszli niezwłocznie,
    Wadząc nogą o nogę śmiesznie i poskocznie.
    45
    I szli godzin wieczystych nie wiadomo ile,
    Gdzież bo owe zegary, co wybrzmią te chwile?
    PrzemijanieMijały dnie i noce, którym mijać chce się,
    I mijało bezpole, bezkrzewie, bezlesie[18].
    I nastała wichura, i ciemność bez końca,
    50
    I straszna nieobecność wszelakiego słońca.
    Kto tam z nocy na północ w burzę i zawieję
    Tak bardzo człowieczeje i tak bożyścieje?
    Bóg, Cierpienie, Zbawienie, LosTo dwa boże kulawce[19], dwa rzewne cudaki
    Kuleją byle jako w świat nie byle jaki!
    55
    Jeden idzie w weselu, drugi w bezżałobie[20],
    A obydwaj nawzajem zakochani w sobie.
    Kulał Bóg, kulał człowiek, a żaden — za mało,
    Nikt się nigdy nie dowie, co w nich tak kulało?
    Skakali jako trzeba i jako nie trzeba,
    60
    Aż wreszcie doskoczyli do samego nieba!

    Przypisy

    [1]

    poskok (daw.) — podskok. [przypis edytorski]

    [2]

    hołubiec — figura w tańcu polegająca na uderzeniu obcasem o obcas podczas podskoku. [przypis edytorski]

    [3]

    wyrwas — ludowy taniec mazowiecki z przyśpiewkami. [przypis edytorski]

    [4]

    popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

    [5]

    postronić (neol.) — czas. utworzony od stronić (unikać czyjegoś towarzystwa); wygnać kogoś, nie chcąc przebywać w jego towarzystwie. [przypis edytorski]

    [6]

    wszystką mocą ciała — dziś popr.: całą siłą ciała. [przypis edytorski]

    [7]

    drygała (neol.) — rzecz. utworzony od czas. drygać: podskakiwać, drgać. [przypis edytorski]

    [8]

    niedopląs (neol.) — niezdarny sposób poruszania się. [przypis edytorski]

    [9]

    na przełaj — najkrótszą drogą. [przypis edytorski]

    [10]

    wyśmiewny (przestarz.) — szyderczy. [przypis edytorski]

    [11]

    miast — zamiast. [przypis edytorski]

    [12]

    bity bywał w ciemię — nawiązanie do związku frazeologicznego nie w ciemię bity, oznaczającego kogoś sprytnego, umiejącego sobie radzić w każdej sytuacji; tutaj w znaczeniu przeciwnym. [przypis edytorski]

    [13]

    piechtą (pot.) — pieszo. [przypis edytorski]

    [14]

    chociażem — popr.: chociaż jestem. [przypis edytorski]

    [15]

    trocha — dziś popr.: trochę. [przypis edytorski]

    [16]

    mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]

    [17]

    ino (gw.) — tylko. [przypis edytorski]

    [18]

    bezpole, bezkrzewie, bezlesie — neologizmy oznaczające w kolejności przestrzeń bez pól, krzewów i lasów. [przypis edytorski]

    [19]

    kulawiec (obelż.) — człowiek kulawy. [przypis edytorski]

    [20]

    bezżałoba (neol.) — brak żałoby. [przypis edytorski]

    Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

    Dane do przelewu tradycyjnego:

    nazwa odbiorcy

    Fundacja Wolne Lektury

    adres odbiorcy

    ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

    numer konta

    75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

    tytuł przelewu

    Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

    wpłaty w EUR

    PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

    Wpłaty w USD

    PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

    SWIFT

    WBKPPLPP

    Skopiuj link Skopiuj cytat
    Zakładka Istniejąca zakładka Notka
    Słuchaj od tego miejsca