Blackout

Od 12 lat Wolne Lektury udostępniają książki nieodpłatnie i bez reklam
Jesteśmy najpopularniejszą biblioteką w Polsce: w 2019 roku 5,9 miliona unikalnych użytkowników odwiedziło nas 21 milionów razy. Wszyscy zasługujemy na bibliotekę, która gwarantuje dostęp do najwyższej jakości wydań cyfrowych.

Stoi przed nami realna groźba zamknięcia
Niestety, z milionów czytelników wspiera nas jedynie niewiele 190 osób. Środki, jakie do tej pory pozyskiwaliśmy ze źródeł publicznych, są coraz mniejsze.

Potrzebujemy pomocy Przyjaciół
Nie uda się utrzymać tej niezwykłej biblioteki bez Twojego wsparcia. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, zacznij wspierać nas regularnie. Potrzeba minimum 1000 Przyjaciół, żeby Wolne Lektury dalej istniały.

Zostań naszym Przyjacielem!

Tak, chcę pomóc Wolnym Lekturom!
Nie chcę pomagać, chcę tylko czytać
Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

Spis treści

    1. Grzech: 1
    2. Ksiądz: 1
    3. Literat: 1
    4. Poezja: 1
    5. Spowiedź: 1
    6. Zabawa: 1
    7. Żart: 1

    Uwspółcześnienie:

    Interpunkcji: raz ciepło a drugi raz chłodno > raz ciepło, a drugi raz chłodno; Sławnym wierszem z żabami Homer wojny mysze/ Nikczemnego komara Wirgilijusz pisze. > Sławnym wierszem z żabami Homer wojny mysze, / Nikczemnego komara Wirgilijusz pisze; Nie czyń tego Wacławie! > Nie czyń tego, Wacławie!

    Wacław PotockiO fraszkach

    1

    Poezja, Grzech, Ksiądz, SpowiedźSpowiedałem[1] się księdzu na jubileuszu

    Fraszek swoich. Ledwo to dójdzie jego uszu,

    Upewnił mię[2] po śmierci za nie czyścem długim.

    Skrupulat to. Znowu się spowiedam przed drugim.

    5

    Aż ten baje[3] o piekle. Tam do kata, rzekę,

    Wolę, że się oczyszczę, niżeli upiekę.

    Więc wróciwszy do domu na onę[4] pokutę,

    Każę sobie założyć na kominie hutę[5].

    Jeszcze się z nimi żegnam, ba, i nie bez żalu,

    10

    Nim je na swoje miejsce wyprawię do palu[6].

    Aż mój stary przyjaciel we drzwi zakołace.

    Do takiejli zniewagi twoje przyszły prace?

    Nie czyń tego, Wacławie! o Muzy gra chodzi.

    Wierzcie mi, żeć to u nich na potym zaszkodzi.

    15

    Żart, ZabawaZ początku świata były fraszki, były żarty,

    Byle w nich Bóg miał pokój. Czyli twoje karty

    Treny tylko a wojny? Wiesz, że raz pogodno,

    Drugi dżdżysto; raz ciepło, a drugi raz chłodno;

    Raz dniem, drugi raz nocą niebo świat przeplata.

    20

    Podobała się Bogu taka alternata[7].

    W twych księgach (bodaj ten mnich i z swoją przestrogą!)

    Przy poważniejszych rzeczach fraszki ujść nie mogą?

    Sławnym wierszem z żabami Homer[8] wojny mysze,

    Nikczemnego komara Wirgiljusz[9] pisze.

    25

    Czytałeś Klaudjusza w uczonym Senece[10]?

    Synezjusz[11] łysinę, Plutarch[12] tak dalece

    Świerczka chwali, Heinsius[13], niżeli ci[14] zdrowszy

    W rozumie chrześcijanin, księgę pisał o wszy;

    Wielką Naso[15] miłości część swych rymów święci.[16]

    30

    LiteratCzytają i ludzie to oddają pamięci,

    Co my żartem piszemy; chociaż nas stąd winią,

    Toż sami księża, prawda, że nie wszyscy, czynią.

    Źdźbła nam wyjmują, sami w oku mając kłody,

    Bez małaby nie lepiej sobie radzić wprzódy.

    35

    Szkoda palić, lecz, wedle najpierwszej spowiedzi,

    Niech przeczyści i niechaj autor je przecedzi.

    Precz plugawe paskwile[17], precz przymówki głupie…

    Acz[18] dziś ludzie na słowa połykają ślinki;

    Pewnieć ich nie zawstydzą najgorsze uczynki.

    40

    Dałem sobie rozradzić; czemubyśmy radzi,

    Wskok słuchamy; próżno się na racyje sadzi[19].

    Przypisy

    [1]

    spowiedałem (daw.) — dziś popr.: spowiadałem. [przypis edytorski]

    [2]

    mię (starop.) — dziś popr.: mnie. [przypis edytorski]

    [3]

    bajać — opowiadać niestworzone historie, fantazjować. [przypis edytorski]

    [4]

    onę (starop.) — dziś: tę. [przypis edytorski]

    [5]

    huta — stos drzewa na opał. [przypis redakcyjny]

    [6]

    pal — spalenie. [przypis redakcyjny]

    [7]

    aiternata — odmiana. [przypis redakcyjny]

    [8]

    Homer — najstarszy grecki poeta, wędrowny śpiewak, twórca dwóch ważnych dzieł: Iliady i Odysei. Ponadto uważa się go za autora poematu heroikomiczego Batrachomyomachii, czyli „wojny żabio-mysiej”. [przypis edytorski]

    [9]

    Wirgiliusz — Wergiliusz (Publius Vergilius Maro, 70–19 p.n.e.) był jednym z najwybitniejszych twórców rzymskich, napisał Eneidę. Uznawany jest również za twórcę poematu Komar. [przypis edytorski]

    [10]

    Seneka — Seneka Młodszy (Lucjusz Anneusz Seneka, 4 p.n.e.–65 n.e.) był rzymskim pisarzem, poetą, retorem oraz przede wszystkim filozofem — wyznawcą stoicyzmu. Napisał satyrę Udynienie boskiego Klaudiusza. [przypis edytorski]

    [11]

    Synezjusz — Synesius z Cyreny (ok. 373–413) był filozofem, poetą, ojcem Kościoła, biskupem. Napisał m.in. Pochwałę łysiny. [przypis edytorski]

    [12]

    Plutarch — Plutarch z Cheronei (ok. 50–125) był greckim filozofem, historykiem, moralistą. Najbardziej znany z autorstwa żywotów sławnych ludzi starożytnej Grecji i Rzymu. [przypis edytorski]

    [13]

    Heinsius — Daniel Heinsius (1580–1655) był holenderskim filologiem, poetą, profesorem uniwersytetu w Lejdzie. Pisał po łacinie oraz w języku ojczystym. Napisał żartobliwą Pochwałę wszy. [przypis edytorski]

    [14]

    niżeli ci — autorzy wymienieni wcześniej (Homer, Wergiliusz, Seneka, Plutarch), którzy byli poganami. [przypis edytorski]

    [15]

    Naso — Owidiusz (Publius Ovidius Naso, 43 p.n.e.–18 n.e.) był jednym z najwybitniejszych, ale też ostatnich wielkich rzymskich poetów. Znany głównie z twórczości o tematyce miłosnej. Napisał Sztukę kochania oraz Pieśni miłosne, a także poemat epicki Metamorfozy. [przypis edytorski]

    [16]

    Sławnym wierszem z żabami… — Potocki wymienia błahe wiersze znanych autorów: Wojnę żab i myszy Homera; Komara Wirgiliusza; Klaudiusza Seneki (satyrę na cesarza Klaudiusza); Pochwałę łysiny biskupa Synezjusza; Świerczka Plutarcha (co było pomyłką Potockiego); Pochwałę wszy skierowaną do ojców żebraków filologa holenderskiego Heinsiusza; wiersze o miłości Owidiusza. [przypis redakcyjny]

    [17]

    paskwil — dziś popr.: paszkwil; utwór literacki mający na celu zniesławienie kogoś. [przypis edytorski]

    [18]

    acz (starop.) — chociaż. [przypis edytorski]

    [19]

    sadzić (starop.) — opierać się. [przypis edytorski]

    Close
    Please wait...