Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 489 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | holenderski | ironicznie | łacina, łacińskie | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8443 przypisów.
czata (daw.) — kryjoma wyprawa. [przypis redakcyjny]
czata (daw.) — straż. [przypis edytorski]
czata — oddział żołnierzy ubezpieczający wojsko w czasie postoju lub dokonujący zwiadu; stać na czatach: stać na straży. [przypis edytorski]
czata (starop., wojsk., z tur. çete a. węg. csata) — gromada; tu wojsk.: oddział żołnierzy ubezpieczający lub dokonujący zwiadu. [przypis edytorski]
czata — tu: straż, posterunek. [przypis edytorski]
czata — tu: straż. [przypis edytorski]
czata — tu: strażnica, posterunek. [przypis edytorski]
czatować — czaić się, tu: czekać. [przypis edytorski]
czatownia (daw.) — strażnica, punkt obserwacyjny. [przypis edytorski]
czatownia — także: starszyźniak: kwatera oficerska, znajdująca się na pokładzie w tyle okrętu. [przypis tłumacza]
czatownia — wartownia. [przypis edytorski]
czatownica — strażniczka. [przypis edytorski]
czatownik (daw.) — wartownik lub zwiadowca. [przypis edytorski]
czatując na tę chwilę, kiedy Ateńczycy z powodu zupełnego braku żywności zgodzą się na wszystko… — Teramenes był wrogiem demokracji, swego czasu należał do Rady Czterystu, ale chytrze się wycofał. Postępowanie jego jest perfidne, tak jak w procesie wodzów (zob. ust. 3). Żądał dla siebie zupełnego zaufania, nie mówił, jakim sposobem chce przejrzeć zamiary Lizandra. Jeżeli otrzymał taki dowód zaufania, świadczyło to, że oligarchowie wzrośli na siłach; skutkiem amnestii szeregi ich pomnożyły się; a jeszcze niedawno Teramenes, wybrany strategiem, przepadł przy dokimazji jako politycznie nieprawomyślny. Podczas nieobecności Teramenesa towarzysze jego usuwają podpory demokracji i wrogów pokoju, mianowicie doprowadzają do skazania Kleofona. Jak w 411 r., wielu demokratów przechodzi do partii przeciwnej, wreszcie przewagę w Radzie zyskują oligarchowie, np. Satyros (zob. o nim ust. 5, koniec). [przypis tłumacza]
czaty — grupy zwiadowców. [przypis edytorski]
czaty — tu: straż. [przypis edytorski]
czaty — tu: straż, strażnicy. [przypis edytorski]
Czatyrdach — własc. Czatyr-Dag, masyw górski na Krymie, ok. 35 km na wschód od Bachczysaraju. [przypis edytorski]
Czatyrdah nie jest najwyższą górą półwyspu krymskiego, lecz wskutek szczęśliwego położenia jest zewsząd widzialny i imponująco się przedstawia. Odosobniony od reszty gór taurydzkich, ciągnących się jednym pasmem wzdłuż morza, od Bałakławy aż do Teodozji, wznosi między Symferopolem a Ałusztą potężny swój trzon granitowo–wapienny w trzech kondygnacjach na wysokość 1661 m. nad p. morza, w kształcie olbrzymiego trapezu, o wierzchołku zupełnie podobnym do rozpiętego namiotu, skąd poszła jego nazwa (czatyr — namiot, dah — góra). Z pieczar, w które obfituje Czatyrdah, wypływa rzeka Salhir, wspomniana w sonecie XIV. Okrzyk »Aa!!« zamykający sonet, wedle wyjaśnienia poety »wyraża tylko zadziwienie pielgrzyma nad śmiałością Mirzy i dziwami, które on oglądał na górze. Orientalnie trzeba by powiedzieć, że pielgrzym na te słowa włożył w usta palec zadziwienia«. [przypis redakcyjny]
czaus murza (z tur.) — urzędnik, posłaniec. [przypis edytorski]
czausz — cesarski goniec. [przypis redakcyjny]
czausz — goniec sułtański. [przypis redakcyjny]
Czawczewadze — popr.: Czawczawadze, nazwisko gruzińskiej rodziny książęcej; trudno jednak ustalić tożsamość wskazanej osoby. [przypis edytorski]
cząber — rodzaj rośliny zielnej, używanej jako przyprawa. [przypis edytorski]
cząber — rodzaj zioła, używanego jako roślina lecznica i przyprawa. [przypis edytorski]
cząber — rodzaj zioła, używanego również jako przyprawa. [przypis edytorski]
cząbry i ślazy — nazwy ziół. [przypis edytorski]
cząstka — tu: część, która się komuś należy w wyniku dziedziczenia. [przypis redakcyjny]
cząstki zasymilowane — asymilować znaczy: przerobić pożywienie na cząstki organizmu. [przypis tłumacza]
cząty (daw.) — czerwony złoty. [przypis edytorski]
cząty — dukat; dawny pieniądz złoty, także: czerwieniec, cząty, czerwony złoty; o wartości równej 18 złp., stanowiący również wagę handlową stosowaną daw. przez jubilerów. [przypis edytorski]
czci Febowa — chlubo Feba-Apollina, opiekuna muz, grającego też na lutni. [przypis redakcyjny]
czci — [forma M.lm]; [będący] na czczo, bez jedzenia. [przypis redakcyjny]
czcią (daw.) — czytają. [przypis edytorski]
czcią (starop. forma) — daw. 3.os.lm: czczą. [przypis edytorski]
czcicie (daw.) — tryb rozkazujący: czytajcie. [przypis edytorski]
czciciele ognia — muzułmańskie określenie wyznawców zaratusztranizmu, religii irańskiej panującej niegdyś w Persji (ob. Iran i Irak). Szczególnym obiektem kultu jest w niej stworzony przez najwyższe bóstwo, Ahura Mazdę, oczyszczający, święty ogień. Po podboju Persji przez muzułmanów większość świątyń ognia uległa zniszczeniu lub została przekształcona w meczety. [przypis edytorski]
Czcicielem rozumu jestem i tych szkiełek mędrca (…) — nawiązanie do utworu Romantyczność z tomu Ballady i romanse Adama Mickiewicza: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie/ Niż mędrca szkiełko i oko”. [przypis edytorski]
czcicielów — dziś popr. forma D. lm: czcicieli. [przypis edytorski]
czcić (daw.) — uczcić, ugościć. [przypis edytorski]
czcie (daw.) — czyta; od czyść: czytać. [przypis edytorski]
czciecie (daw.) — czytacie; od czyść: czytać. [przypis edytorski]
czciesz (daw.) — czytasz; od czyść: czytać. [przypis edytorski]
czcigodne — innym oprac. tegoż tłumaczenia: poważane. [przypis edytorski]
Czcij ojca twego i matkę twoją — werset 20:12 to piąte z Dziesięciu Oświadczeń. [przypis edytorski]
Czcij więc pamięć jego i módl się za nim — ojciec poety, jener[ał] Wincenty Krasiński, zmarł 24 listopada 1858 r. [przypis redakcyjny]
czciła go jak fetysza — dziś popr. z B.: jak fetysz. [przypis edytorski]
czcionka — rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego, podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. [przypis edytorski]
czcionkami (…) które by chyba lepiej odpowiadały niemieckiej nazwie „Buchstaben” — gra wyrazów niedająca się przełożyć: „die ihrem Namen Buchstaben (gleichsam bücherne Stäbe zum Feststehen) besser entsprechen würden”. [przypis tłumacza]
czcionki cycero — dużymi literami; cycero w typografii to jednostka długości, wynosząca 12 punktów typograficznych, czyli ok. 4,5 mm. Nazwa pochodzi od rozmiaru czcionek użytych w wydaniu listów Cycerona z 1468 r. [przypis edytorski]
Czcionki rozsadzone oznaczają własne Andrzeja Zamojskiego wyrazy. [przypis autorski]
Czczenia upartej panny są mi obojętne — Diana, równie jak Minerwa, była wiecznie dziewicą. Kupido więc mało dbał o „czczenia upartej panny”, nieuznającej jego władzy. [przypis redakcyjny]
czczony w Niemczech panteista — Johann Wolfgang Goethe (1749–1832), wybitny poeta i pisarz niemiecki. [przypis edytorski]
czczość (daw.) — marność. [przypis edytorski]
czczość (daw.) — pustka. [przypis edytorski]
czczość — głód, pustka. [przypis edytorski]
czczość — głód, pustkę. [przypis edytorski]
czczość — nicość, pustka wewnętrzna. [przypis redakcyjny]
czczość — odczucie pustki i jałowości. [przypis edytorski]
czczość — pustka, coś nieznaczącego. [przypis edytorski]
czczość — uczucie głodu, pustki w żołądku. [przypis edytorski]
czczy (daw.) — jałowy, nic nieznaczący. [przypis edytorski]
czczy (daw.) — nic nieznaczący. [przypis edytorski]
czczy (daw.) — pusty, jałowy, nic nieznaczący. [przypis edytorski]
czczy (daw.) — pusty. [przypis edytorski]
czczy — głodny, wygłodzony. [przypis redakcyjny]
czczy — jałowy, nic nieznaczący. [przypis edytorski]
czczy — marny, nic nieznaczący. [przypis edytorski]
czczy — nic nie znaczący, bezcelowy. [przypis edytorski]
czczy — nic nieznaczący, bezcelowy, płonny; czczość: próżnia, pustka, jałowość. [przypis edytorski]
czczy — nic nieznaczący, jałowy. [przypis edytorski]
czczy — nic nieznaczący, nie mający potwierdzenia. [przypis edytorski]
czczy — nic nieznaczący. [przypis edytorski]
czczy — płonny, bez znaczenia. [przypis edytorski]
czczy — płonny, pusty, bez znaczenia. [przypis edytorski]
czczy polor — zewnętrzna, pozorna ogłada, elegancja. [przypis redakcyjny]
czczy — próżny, bezużyteczny. [przypis edytorski]
czczy — pusty, jałowy. [przypis edytorski]
czczy — pusty. [przypis edytorski]
czczy — tu: głodny, wygłodzony. [przypis redakcyjny]
czczyca — czczość. [przypis autorski]
czczyca — wstręt. [przypis redakcyjny]
czczych tytułów, a nie tytułów owych podstawy — οὐ τῶν πραγμάτων ἀλλὰ τῶν ὀνομάτων. [przypis tłumacza]
Czeboksary — miasto w Rosji, stolica Republiki Czuwaskiej, położone na trasie pomiędzy Kazaniem a Niżnym Nowogrodem. [przypis edytorski]
Czecha i Hiszpana — Wacław i Alfons. [przypis redakcyjny]
czecheł — szata pośmiertna. [przypis autorski]
czechło a. czecheł (daw., gw.) — gzło, giezło, koszula; także: płócienny kitel, prześcieradło. [przypis edytorski]
czechło — prześcieradło, koszula śmiertelna. [przypis autorski]
czechło, właśc. czecheł (daw.) — tkanina służąca do okrywania ciał zmarłych, całun. [przypis edytorski]
czechman a. czekman (z tur.) — rodzaj sukni wierzchniej z zaszytymi rękawami; kontusz tatarskim krojem. [przypis redakcyjny]
Czechow, Anton (1860–1904) — rosyjski nowelista i dramatopisarz, mistrz małych form literackich, klasyk literatury rosyjskiej; autor m.in. jednoaktowej komedii Niedźwiedź. (1888). [przypis edytorski]
Czechowicz, Józef (1903–1939) — poeta, przedstawiciel tzw. II awangardy, reprezentant katastrofizmu, redaktor pisma literackiego „Reflektor” oraz pism dla dzieci „Płomyk” i „Płomyczek”. [przypis edytorski]
Czechowie zburzyli Poznań i Gniezno i zwłoki św. Wojciecha z sobą unieśli — w wyniku najazdu księcia czeskiego Brzetysława latem 1038 r. została spustoszona Wielkopolska (Gniezno, Poznań, Giecz) i wywiezione relikwie św. Wojciecha, arcybiskupa Radzima Gaudentego i Pięciu Braci Męczenników do Czech. [przypis edytorski]
Czechowski, Leon (1797–1888) — żołnierz, kawaler orderu Virtuti Militari za bitwę pod Olszynką Grochowską. [przypis edytorski]
Czeczeniec, Kabardyniec, Osetyniec, Ingusz — przedstawiciele ludów kaukaskich. [przypis edytorski]
Czeczot, Jan (1796–1847) — polski poeta, etnograf i tłumacz, przyjaciel Adama Mickiewicza, sekretarz Towarzystwa Filomatów; w 1825 za działalność konspiracyjną skazany na zesłanie, zwolniony w 1841; zbierał i tłumaczył ludową poezję białoruską. [przypis edytorski]
czeczota a. czeczotka — drewno, najczęściej brzozy, powstałe wskutek obrzęku pnia, o zmienionym układzie włókien i rysunku słojów, z plamkami i spiralnymi deseniami; cenione ze względu na swoją dekoracyjność. [przypis edytorski]
czeczota a. czeczotka — drewno o złocistym kolorze i wielu słojach. [przypis edytorski]
czeczotka a. czeczota — drewno brzozy a. topoli o splątanym układzie włókien, drewno kędzierzawe. [przypis edytorski]
czeczotka — ptak z rodziny wróblowatych, o charakterystycznej czerwonej plamie na głowie. [przypis edytorski]
