Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 129442 przypisów.
kaźń (daw.) — kara. [przypis edytorski]
kaźń (daw.) — męka; kara, zwłaszcza kara śmierci. [przypis edytorski]
kaźń — kara, zwł. śmierci. [przypis edytorski]
kaźń (starop.) — nakaz, rozkaz, wyrok skazujący, kara; przez dzięki kaźnią rozdzielę: wbrew woli rozdzielę nakazem. [przypis edytorski]
kaźń (starop.) — tu: kara. [przypis edytorski]
kaźń — tortury, cierpienia fizyczne, męka; wykonanie wyroku śmierci. [przypis edytorski]
kaźń — tu: kara śmierci. [przypis edytorski]
kaźń — tu: więzienie. [przypis edytorski]
każ (gw.) — gdzież. [przypis edytorski]
Każ więc sobie zawczasu dzwonić — w domyśle: na pogrzeb. [przypis edytorski]
każą im sitem wodę nosić — taką karę pośmiertną miały ponosić córki Danaosa, Danaidy, które zmuszone do zawarcia małżeństwa, w noc poślubną zamordowały swoich mężów. [przypis edytorski]
każąc — głosząc kazania; od: kazać. [przypis edytorski]
każąc — tj. tu: wygłaszając kazania. [przypis edytorski]
każąc — tu imiesłów przysłówkowy współczesny od: kazić, działać niszcząco lub demoralizująco. [przypis edytorski]
każący — tu: wygłaszający kazanie. [przypis edytorski]
Każcie swym niewiastom milczeć na zebraniach wiernych, albowiem nie ma być im dozwolone, by mówiły, lecz by były uległe, jak to też nakazuje prawo — 1 Kor 14, 34. [przypis edytorski]
każcież (daw.) — konstrukcja z partykułą -że skróconą do -ż; znaczenie: każcie zatem, każcie koniecznie. [przypis edytorski]
Każda litera wyrażała się za pomocą kilku symbolów hieroglificznych lub kilku znaków demotycznych — w piśmie hieroglificznym pojedynczy symbol wyrażał całe pojęcie lub wyraz (znaki ideograficzne), uściślał, o jaką klasę pojęcia chodzi (determinatywy) lub reprezentował wartość fonetyczną (szczególnie przy zapisie obcych imion i nazw). Pisma hieroglificznego używano zarówno do inskrypcji rytych w kamieniu, jak i oficjalnych tekstów na zwojach i kartach papirusowych. Do odręcznych zapisków na papirusie lub glinianych skorupkach stosowano uproszczone postacie znaków zwane pismem hieratycznym (gr.: kapłańskim), z którego z kolei w VII w. p.n.e. powstało jeszcze bardziej uproszczone pismo demotyczne (gr.: ludowe). [przypis edytorski]
Każda nowa władza twarda jest i sroga (mit. gr.) — „nową władzą” nazwane są tu rządy bogów olimpijskich pod wodzą Zeusa; Hestia, Demeter, Hera, Hades, Posejdon i Zeus wystąpili przeciw władzy Kronosa (który pożerał swe dzieci spłodzone z Reą, obawiając się, że któreś z nich pozbawi go panowania, podobnie jak on swego ojca, Uranosa) i po dziesięcioletniej wojnie, w której wspierali ich cyklopi i hekatonchejrowie (sturęcy) wydobyci z Tartaru, wypędzili swego boga-ojca i podzielili się sferami rządów: Zeus objął swą władzą niebo i zwierzchnictwo nad innymi bogami, Hestia otoczyła opieką ognisko domowe, Demeter zajęła się urodzajem i płodnością ziemi, Hera została żoną Zeusa, boginią nieba i płodności, małżeństwa i macierzyństwa, Hades przejął rządy w krainie umarłych, a Posejdon stał się panem mórz. [przypis edytorski]
każdą porą ciała — dziś popr.: każdym porem ciała. [przypis edytorski]
każdą razą (daw.) — dziś popr.: każdym razem. [przypis edytorski]
każdą razą — dziś popr.: za każdym razem. [przypis edytorski]
Każde dzieło, skoro się ukazuje w świecie i ma być objęte prawem autorskim, musi zostać posłane w obowiązkowym egzemplarzu do Biblioteki Kongresu — częścią Biblioteki Kongresu jest United States Copyright Office, organ rządowy, który od 1870 prowadzi rejestry dzieł objętych prawami autorskimi w Stanach Zjednoczonych; od roku 1976 autorskie prawa majątkowe (copyright) w USA przysługują od momentu utrwalenia dzieła, podobnie jak w Europie, i rejestracja nie jest konieczna. [przypis edytorski]
każdej chwili — dziś: w każdej chwili. [przypis edytorski]
każdej rzeczy, która jego jest — nieco zmienione wyrażenie biblijne z Dekalogu, por. Wj 20, 17; Pwt 5, 21. [przypis edytorski]
każdem — daw. forma N. i Msc. lp przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: każdym. [przypis edytorski]
każdem — daw. forma N. i Msc. przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: każdym. [przypis edytorski]
każdem — dziś popr.: każdym. [przypis edytorski]
każden (daw., dziś gw.) — dziś popr.: każdy. [przypis edytorski]
każden (daw. forma) — dziś: każdy. [przypis edytorski]
każden (daw.) — każdy. [przypis edytorski]
każden — dziś: każdy. [przypis edytorski]
Każden — dziś: każdy. [przypis edytorski]
każden — dziś popr.: każdy. [przypis edytorski]
każden (reg.) — każdy. [przypis edytorski]
każdom (gw.) — każdą. [przypis edytorski]
każdy dla pozostających w namiocie swoim zbierze — dosł. każdy weźmie dla tych, co w namiocie jego. W oryginale nie ma słowa pozostających oraz jest użyty czasownik תִּקָּחוּ (tikachu): weźmiecie. [przypis edytorski]
każdy [innego] znaczenia sen — «[Każdy z nas śnił] sen, pasujący do wyjaśnienia, które zostało nam dane, [a wyjaśnienie było] spójne ze snem», zob. Raszi do 41:11. [przypis edytorski]
każdy, kto ma sprawiedliwą — każdy, kto ma słuszność. [przypis edytorski]
każdy na swe skrzydło goni (daw.) — każdy pilnuje własnej korzyści. [przypis edytorski]
każdy robotnik godzien jest zapłaty swej — Mt 30, 10. [przypis edytorski]
Każdy się mu poświęcić swe włosy wyściga — obcinanie włosów to jeden z obrzędów pogrzebowych obowiązujących w starożytnej Grecji. [przypis edytorski]
każdy u bliźniego swego i każda u przyjaciółki swojej — hebr. רֵעֵהוּ (reehu), rodz. żeński רְעוּתָהּ (reuta), posiada szerokie znaczenie: jego przyjaciel, bliźni, sąsiad, towarzysz. Cylkow oddał tą wieloznaczność raz tłumacząc je jako bliźni, a raz jako przyjaciółka. [przypis edytorski]
Każdy ze świętych żuków toczył przed sobą glinianą kulkę — skarabeusze odżywiają się nawozem, a w utoczonej z niego kulce samica składa jajo, z którego rozwija się młode. [przypis edytorski]
każdyże — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że; znaczenie: czyż każdy, każdy przecież. [przypis edytorski]
każe mi się zapatrywać na lilie polne — wg biblijnych słów Jezusa, który nakazując swoim uczniom zajmować się zbawieniem, a nie troszczyć się o jedzenie ani odzienie, wskazywał na lilie polne, które nie pracują ani nie przędą, a mimo to są przez Boga wspaniale „przyodziane” (Mt 6, 25–34; Łk 12, 22–31). [przypis edytorski]
każe, rozserdywsia (ukr.) — mówi, że się rozgniewał. [przypis edytorski]
każe — słowo każe dodane przez Cylkowa. [przypis edytorski]
każęć — każę ci. [przypis edytorski]
każolować (daw., z fr.) — pieścić, schlebiać, ujmować pochlebstwem. [przypis edytorski]
każy (ukr.) — powiedz, nakaż. [przypis edytorski]
Każy, że szczo ty wytarszczył na meni oczy i glianysz (z gw. ukr.) — mów, czego wytrzeszczasz na mnie oczy i się gapisz. [przypis edytorski]
każyż (starop. forma) — konstrukcja formy trybu rozk. z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż, dziś: każże (tzn. każ zatem, każ więc). [przypis edytorski]
ką mačija — ką padeda, gelbsti. [przypis edytorski]
kądziel (daw.) — linia żeńska rodziny. [przypis edytorski]
kądziel — pęk lnu, konopi albo wełny przygotowanej do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — pęk lnu, konopi albo wełny przygotowanej do przędzenia, umocowany na przęślicy lub kołowrotku; dawniej symbol płci żeńskiej. [przypis edytorski]
kądziel — pęk lnu, konopi albo wełny przygotowanej do przędzenia, umocowany na przęślicy lub kołowrotku. [przypis edytorski]
kądziel — pęk lnu, konopi lub wełny przygotowany do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien do przędzenia; najczęściej włókna lnu, konopii lub wełny, które następnie przędzie się, skręcając z nich nić. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien do przędzenia nici. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien do przędzenia nici.. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien lnu, konopi albo wełny przygotowany do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien przygotowanych do przędzenia, daw. symbol płci żeńskiej. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien przygotowanych do przędzenia, dawniej symbol płci żeńskiej; zaczęła rządzić dłoń, której przystoi kądziel: tj. Maria Medycejska (1573–1642), toskańska księżniczka, królowa Francji jako żona Henryka IV, od 1610 regentka w okresie małoletniości syna, Ludwika XIII. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókien z lnu, konopi lub wełny przygotowany do przędzenia nici. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókna do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — pęk włókna, przygotowany do przędzenia. [przypis edytorski]
kądziel — tu: pęk włókna, umocowany na kołowrotku. [przypis edytorski]
kądzielnik a. prządki — wiejskie spotkanie w jednym domu, podczas którego kobiety przędły, wyszywały, robiły na drutach itp.; młode dziewczyny zwykle zbierały się osobno, przychodzili tam także młodzi kawalerowie, korzystając z okazji do rozmów, żartów i zalotów. [przypis edytorski]
kądzielniki — dziś: kądziołki przędne, wyrostki w tylnej części ciała pająków, złożone z setek ujść gruczołów przędnych, wydzielających płynną, lepką substancję, krzepnącą w zetknięciu z powietrzem do postaci nici przędnej, wykorzystywanej do budowy pajęczyny. [przypis edytorski]
kądziołka a. kondziołka — kłąb włókna lnianego lub runa zwierzęcego. [przypis edytorski]
kądziołka — zdr. od kądziel: pęk włókien przygotowanych do przędzenia. [przypis edytorski]
kąkol — chwast zbożowy o purpurowych kwiatach i trujących nasionach. [przypis edytorski]
kąkol polny — jednoroczny chwast (z rodziny goździkowatych) o czerwonych kwiatach i trujących nasionach, rosnący głównie w zbożach. [przypis edytorski]
kąkole — chwast zbożowy o purpurowych kwiatach i trujących nasionach. [przypis edytorski]
Kálmán, Imre (1882–1953) — węgierski kompozytor operetkowy, przedstawiciel II operetki wiedeńskiej. [przypis edytorski]
Kâma — Kāmadeva, bóstwo hinduskie będące uosobieniem pożądania, szczególnie miłosnego; pojmowane, podobnie jak Eros w mit. gr., jako pierwotna, boska i stwórcza siła kosmosu. [przypis edytorski]
kąpają się — dziś popr. forma: kąpią się. [przypis edytorski]
kąpiele Drużbak — znajdują się tutaj znane źródła cieplicowe (wapienne, szczawy alkaliczne i alkaliczno-żelaziste). [przypis edytorski]
Kąpielowy Przewodnik — książka Christophera Ansteya (1724–1802). [przypis edytorski]
kąpielówka — dziś: kąpielówki, strój do pływania. [przypis edytorski]
kąpiołka (zdr.) — kąpiel. [przypis edytorski]
kąpiołka — zdrob. od kąpiel. [przypis edytorski]
kąsawce (Staphylinidae) — obecnie: kusakowate. [przypis edytorski]
kąsze (starop. forma) — kąsa. [przypis edytorski]
KB — (z niem.) Krankenbau; szpital, rewir. [przypis edytorski]
KC — Komitet Centralny (w domyśle: Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej). [przypis edytorski]
KC PZPR — Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. [przypis edytorski]
kces (gw.) — chcesz. [przypis edytorski]
kcęć (starop.) — konstrukcja z wzmacniającą partykułą -ci, skróconą do -ć; inaczej: chcę ci. [przypis edytorski]
kcęć wam skorżyć krwawą głowę (starop.) — chcę się wam poskarżyć, [jaką mam] znękaną głowę (jak bardzo jestem stroskana). [przypis edytorski]
kcieć (gw.) — chcieć. [przypis edytorski]
kcioł (gw.) — chciał. [przypis edytorski]
kczemu (daw.) — dlaczego. [przypis edytorski]
kczortumatiery — przekleństwo, dosł.: do matki diabła. [przypis edytorski]
Kean, Edmund (1787–1833) — angielski aktor teatralny, popularny także w Stanach Zjednoczonych. [przypis edytorski]
Kean. Geniusz i Szaleństwo — dramat Aleksandra Dumasa (ojca), oparty na wydarzeniach z życia brytyjskiego aktora Edmunda Keana (1787–1833). [przypis edytorski]
