Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 443 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 161037 przypisów.
przeważna część — dziś: przeważająca część. [przypis edytorski]
przeważna dziewica — słynna z przewag (czynów bohaterskich), bohaterska. [przypis redakcyjny]
przeważna ilość (daw.) — przeważająca ilość, większość. [przypis edytorski]
przeważne pole — doniosła bitwa. [przypis edytorski]
przeważne — tu: o bardzo ważnych; o odważnych. [przypis edytorski]
przeważny (daw.) — dziś: przeważający. [przypis edytorski]
przeważny (daw.) — dziś: przeważający; większa część. [przypis edytorski]
przeważny (daw.) — przeważający. [przypis edytorski]
przeważny (daw.) — przeważający, większy, mający przewagę. [przypis edytorski]
przeważny (daw.) — tu: istotny. [przypis edytorski]
przeważny (daw.) — tu: odważny (za słownikiem M. Arcta). [przypis edytorski]
przeważny — dziś: mający przewagę, większy, przeważający. [przypis edytorski]
przeważny — dziś: przeważający. [przypis edytorski]
przeważny — dziś: przeważający; stanowiący większość. [przypis edytorski]
przeważny — dziś: przeważający, stanowiący większość. [przypis edytorski]
przeważny — przeważający, większy, mający przewagę. [przypis edytorski]
przeważny (starop.) — dający przewagą; znaczący. [przypis edytorski]
przeważny (starop.) — odważny. [przypis redakcyjny]
przeważny — tu dziś: przeważający. [przypis edytorski]
przewdziać się — przebrać się. [przypis edytorski]
przewdziawszy — prawdop. powinno być: przewidziawszy. [przypis edytorski]
przewdziewać się — dziś: przebierać się. [przypis edytorski]
przewezbrany — nagromadzony powyżej zwykłego poziomu, gwałtowny. [przypis edytorski]
przewiąsło — powrósło; pasmo słomy rozdzielone na dwie części i skręcone, służące zwykle do przewiązywania snopków zboża. [przypis edytorski]
przewidzialny — dziś popr. forma: przewidywalny. [przypis edytorski]
przewiedzieć (daw.) — obejrzeć. [przypis edytorski]
przewiedzieć się (gw.) — dowiedzieć się. [przypis edytorski]
przewiercień — kapryfolium. [przypis edytorski]
przewiercień, wiciokrzew przewiercień (bot.) — ozdobne pnącze o różowawych kwiatach i pomarańczowych owocach. [przypis edytorski]
przewiercień, wiciokrzew przewiercień (bot.) — ozdobne pnącze o różowawych kwiatach i pomarańczowych owocach. [przypis edytorski]
przewiertka (biol.) — tu: Terebratula, rodzaj ramienionogów morskich, podobnych do małży. [przypis edytorski]
przewierzgnęły — przedzierzgnęły, przemieniły. [przypis edytorski]
przewieść (daw.) — przeprowadzić, postawić na swoim. [przypis edytorski]
przewieść na sobie nie mogła — nie mogła znieść, nie mogła wytrzymać. [przypis edytorski]
przewieść — tu: przeprowadzić. [przypis edytorski]
przewietrzyć (daw.) — wyczuć, zrozumieć. [przypis edytorski]
Przewiezie, gdy zapłacisz dwa obole myta — zapłatą dla Charona była pojedyncza moneta, zwyczajowo w źródłach gr. nazywana obolem (faktycznie jako opłatę dla przewoźnika wkładano w usta zmarłego jakąś miejscową monetę o drobnej wartości). Dwa obole stanowią aluzję do sytuacji widzów: wystawiane widowiska, początkowo bezpłatne jako część obrzędów kultowych, stały się tak popularne, że w czasach Arystofanesa władze miasta pobierały opłatę za wstęp w wysokości dwóch oboli. Najbiedniejsi obywatele mogli otrzymać zasiłek teatralny na pokrycie kosztów biletów. [przypis edytorski]
Przewijają się w nich osnowy bliskie znaczeniem (…) itd. — z nazw tych tylko Witold (forma najmniej „historyczna”!) przyjęła się i u nas; u książąt mazowieckich było i dwu Trojdzienów, po księżniczce litewskiej Gaudemuncie, córce Trojdena. [przypis redakcyjny]
przewina (daw., gw.) — przewinienie. [przypis autorski]
przewinonć się (gw.) — obrócić się. [przypis edytorski]
przewiódłszy (daw.) — przeprowadziwszy. [przypis edytorski]
przewirzgnąć — przedzieżgnąć, przemienić. [przypis edytorski]
przewłoka (daw.) — zwłoka. [przypis edytorski]
przewłoka — dziś: zwłoka. [przypis edytorski]
przewłoka — zwłoka, opóźnienie. [przypis edytorski]
przewlec się — przebrać się. [przypis edytorski]
przewlec — tu: opóźnić. [przypis edytorski]
Przewleczoną przez kamień już odjęto linę — mowa o prymitywnej kotwicy. [przypis edytorski]
przewódca — „ten, który przewodzi innym”; dziś raczej: przywódca. [przypis edytorski]
przewodnia (daw.) — konszachty, porozumienie. [przypis edytorski]
przewodniczące jej położenie — jej zwierzchnia pozycja. [przypis edytorski]
Przewodniczenie na sejmie, w senacie i we wszystkich ciałach, surowy nadzór nad postępowaniem wszystkich urzędników, wielka troska o utrzymanie sprawiedliwości i prawności we wszystkich trybunałach (…) dowództwo armią w czasie wojny… — pozostawiając królowi własną, niezależną od senatu sferę działania, przede wszystkim sądownictwo i dowództwo na wojnie, trzyma się Russo zasady wyrażonej w Umowie społecznej III, 7: „Rząd prosty jest sam w sobie najlepszy, dlatego właśnie, że jest prosty. Ale gdy władza wykonawcza nie jest w dostatecznej mierze zależna od władzy prawodawczej, tzn. gdy zachodzą liczniejsze stosunki między księciem a zwierzchnikiem niż między narodem a księciem, trzeba zaradzić tej wadliwej proporcji przez podzielenie rządu; wówczas bowiem wszystkie jego części nie mają mniejszej władzy nad poddanymi, a podział ich sprawia, że wszystkie razem mają mniej siły przeciwko zwierzchnikowi. [przypis redakcyjny]
przewodnik (fiz.) — substancja lub ciało fizyczne mające zdolność przewodzenia prądu lub ciepła. [przypis edytorski]
Przewodni Tydzień — tydzień po Niedzieli Przewodniej, tj. pierwszej po Wielkiejnocy. [przypis redakcyjny]
Przewody a. Niedziela przewodnia — pierwsza niedziela po Wielkanocy. [przypis edytorski]
przewodził Persom w tańcu według ojczystych zwyczajów — prawdopodobnie przenosi Ksenofont na Persów zwyczaj grecki; np. znane u Spartan „chóry” (taniec po grecku: chorós) nagiej młodzieży podczas uroczystości Gymnopedia lub trzy chóry: starców, mężczyzn i młodzieńców, albo chór w święto Hiakintiów (por. Ageilaos). [przypis tłumacza]
przeworyna — zagroda w stajni dla jednego konia. [przypis edytorski]
Przewoski, Edward (1849–1925) — profesor anatomii na Uniwersytecie Warszawskim, patolog. [przypis edytorski]
przewotować (daw.) — przegłosować. [przypis edytorski]
przewoznik — dziś popr. pisownia: przewoźnik. [przypis edytorski]
przewróci mózgi — rusycyzm (po ros. mózgi — w lm.). [przypis redakcyjny]
przewrót majowy — zbrojny zamach stanu w Polsce dokonany w dniach 12–15 maja 1926 r. w Warszawie przez oddziały dowodzone przez marszałka Józefa Piłsudskiego. W wyniku konfliktu zginęło łącznie 379 osób, a około 1000 osób zostało rannych. Efektem puczu było podanie się do dymisji rządu Wincentego Witosa, złożenie urzędu przez prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, ograniczenie prerogatyw parlamentu i swobód demokratycznych oraz przejęcie władzy przez obóz sanacyjny. [przypis edytorski]
przewrót — rewolucja listopadowa w 1918 r., w czasie której zdetronizowano cesarza Wilhelma II Hohenzollerna. [przypis edytorski]
Przewroty we wszechświecie — polskie tłumaczenie książki Rudolfa Falba: Przewroty we wszechświecie, z 3 wyd. niem. przeł. W. P., Warszawa 1890. [przypis edytorski]
przewyżka (daw.) — nadwyżka. [przypis edytorski]
Przewyższa ona, zdaniem turystów, wszystkie widoki krymskie pod względem czarodziejskiego uroku, słynie z urozmaicenia motywów, obfitości wód i bogatej roślinności; ze wszystkich stron otoczona pasmem gór, spośród których wypływają liczne strumienie (Klaczko, str. 163; Rzętkowski, str. 174). [przypis redakcyjny]
przeyźrzeć (starop. forma) — przejrzeć; tu: zajrzeć. [przypis edytorski]
przeźrały (daw.) — przejrzały; nadmiernie dojrzały. [przypis edytorski]
przeźrały (daw.) — przejrzały. [przypis edytorski]
przeźre — dziś popr. forma: przeżre. [przypis edytorski]
przeźrocza (daw.) — przezroczysta. [przypis edytorski]
przeźroczność — przezroczystość. [przypis edytorski]
przeźroczy — dziś popr.: przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — dziś: przezroczysty a. przeźroczysty. [przypis edytorski]
przeźroczy — przezroczysty, przejrzysty. [przypis edytorski]
przeźrzane (od źrzeć: widzieć) — tu: przeznaczone. [przypis redakcyjny]
przeźrzeniec boży (starop.) — przez Boga przejrzany [tj. przewidziany]. [przypis redakcyjny]
przeźrzoczyste (starop. forma) — przeźroczyste. [przypis edytorski]
przeżeń — daw. forma od: gonić; znaczenie: przegoń, przepędź. [przypis edytorski]
przeżuwa — w oryginale jest ruminirend. [przypis tłumacza]
przeżyć bezradosne radości bolszewika — por. [Fülöp Miller], Geist und Gesicht des Bolschevismus, Amalthea Verlag. [przypis autorski]
przeżycia i momenty wychowawcze pozwalają się wybić pewnym typom (…) Kierowniczy typ (…) Typ wtórny (…) Wreszcie typ uciśniony — J. Petersen, Die Wesensbestimmung der deutschen Romantik, Leipzig, 1926, s. 146–147. [przypis autorski]
przeżył był — daw. forma czasu zaprzeszłego; dziś: przeżyłem (wcześniej, dawniej). [przypis edytorski]
przeżyliżeście (daw.) — konstrukcja z partykułą -że między tematem a końcówką czasownika; znaczenie: czyż nie przeżyliście. [przypis edytorski]
Przeżyte, ale nieśmiertelne kierunki Nicolaia, Hubera, Schütza — W. Dilthey, Das Erlebnis…, s. 294. [przypis autorski]
przeżywienie — dziś: wyżywienie. [przypis edytorski]
przeżywienie — tu zapewne: żywienie oraz wykonywanie wszelkich czynności potrzebnych do przeżycia. [przypis edytorski]
przezacny — bardzo zacny; bardzo cenny, wielce szanowny. [przypis edytorski]
przez Arabię (…) robi pięć dziennych pochodów przez pustkowia — w sierpniu. [przypis tłumacza]
przez — bez. [przypis edytorski]
przez Boga (daw.) — dziś: na Boga (wykrzyknienie). [przypis edytorski]
przez całą lekcją (daw.) — dziś: przez całą lekcję. [przypis edytorski]
przez cały ów Post Wielki — od 19 lutego do 5 kwietnia 1113 r. [przypis edytorski]
przez cię — dziś popr.: przez ciebie. [przypis edytorski]
Przez ciernie żywota — przeżycia osobiste i wspomnienia od lat najmłodszych aż po wybuch Wielkiej Wojny 1914 r.: taki jest pełny tytuł książki Ferdynanda Kurasia. Wyszła ona w r. 1925 w Częstochowie jako VII tom redagowanej przez p. St. Pazurkiewicza Książnicy Narodowej. [przypis redakcyjny]
Przez czarne getta mury — z informacji z archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego wynika, że autorka przebywała w getcie w Będzinie, a wcześniej być może w getcie w Oświęcimiu. Getto w Będzinie podlegało innym zasadom niż tego typu żydowskie dzielnice zamknięte znajdujące się na terenie Generalnej Guberni. W gettach utworzonych na terenach wcielonych do III Rzeszy początkowo panowały znacznie lepsze warunki, nie było głodu, deportacje były rzadsze i mniej liczne. Getto będzińskie przez dłuższy czas nie było nawet ogrodzone. Na jego terenie działały różne organizacje samopomocowe, a więźniowie pracowali w tzw. szopach. Dopiero 1 sierpnia 1943 (czyli rok później niż w Warszawie) rozpoczęła się akcja likwidacyjna, znana jako Akcja Będzińska. Członkowie ruchu oporu w getcie będzińskim w porozumieniu z bojownikami z pobliskiego getta w Sosnowcu wzniecili wówczas bunt. Organizatorami obu zrywów byli Józef i Bolesław Kożuchowie (związani z organizacją Hanoar Hacijoni), Frumka Płotnicka (łączniczka ŻOB na terenie kraju) oraz Cwi Brandes (z Haszomer Hacair, członek kierownictwa ŻOB-u w Będzinie). Przez trzy dni powstańcy bronili się w przygotowanych wcześniej bunkrach, ostatecznie zostali jednak pokonani i zamordowani. Niemal wszyscy Żydzi z Będzina zostali wywiezieni do Auschwitz. [przypis edytorski]
przez czterdzieści pięć lat — 476–431, od wojen perskich do wojny peloponeskiej. [przypis tłumacza]
przez (daw.) — bez. [przypis edytorski]
przez (daw.) — bez. [przypis redakcyjny]
przez (daw., gw.) — tu: bez. [przypis edytorski]