Przypisy

Zygmunt Nowakowski (1891–1963) — aktor. [przypis edytorski]

Zygmunta Augusta — [przypis edytorski]

Zygmuntowic — syn Zygmunta. [przypis edytorski]

zygmuntowskie czasy — okres panowania dwóch ostatnich dziedzicznych królów Polski z dynastii Jagiellonów: Zygmunta I Starego (1467–1548), koronowanego w 1507 r. i jego syna, Zygmunta II Augusta (1520–1572) od 1530 koregenta (panującego wraz z ojcem), od 1548 króla Polski. [przypis edytorski]

zygmuntówka — szabla z wytrawionym, ozdobionym złotem portretem Zygmunta III Wazy oraz łacińskim napisem: imieniem króla, jego monogramem lub sentencją Sigismundus III Rex Poloniae (Zygmunt III król Polski); cechami samej broni (takimi jak szerokość klingi, krzywizna) poszczególne egzemplarze różniły się między sobą znacznie. [przypis edytorski]

zygmuntówka — szabla zdobiona portretem króla Zygmunta III Wazy. [przypis edytorski]

Zygmunty — polscy królowie Zygmunt Stary (1467–1548) i Zygmunt August (1520–1572). [przypis edytorski]

zygorek (gw.) — zegarek. [przypis edytorski]

zygrywać — bawić się. [przypis edytorski]

Zyndram z Maszkowic (zm. ok. 1414) — polski rycerz niemieckiego pochodzenia. [przypis edytorski]

zyrkać (gw.) — zerkać. [przypis edytorski]

zyskować — dziś popr.: zyskać. [przypis edytorski]

zyszcze (daw.) — dzisiejsza forma: zyska. [przypis edytorski]

zyszcze (daw.) — zyska, pozyska. [przypis edytorski]

zyszcze — dziś popr. forma 3.os.lp: zyska. [przypis edytorski]

zyszcze — dziś popr. forma: zyska. [przypis edytorski]

zyszcze — dziś popr.: zyska. [przypis edytorski]

zyszczecie — dziś popr. forma: zyskacie. [przypis edytorski]

zyszczem — dziś popr. forma: zyskamy. [przypis edytorski]

zyszczesz (daw.) — dziś: zyskasz. [przypis edytorski]

zyszczę (daw.) — dziś: zyskam. [przypis edytorski]

zyszczę (daw. forma) — dziś: zyskam. [przypis edytorski]

zyszczę (daw.) — zyskam, pozyskam. [przypis edytorski]

zyszczę (starop.) — zyskam, pozyskam. [przypis edytorski]

zyszczy nam, spuści nam (starop.) — zdobądź dla nas, ześlij nam. [przypis edytorski]

zyszczyć — zyskać. [przypis edytorski]

zyść (starop.) — uzyskać, ziścić; tu: udać się. [przypis edytorski]

zyz (daw.) — dziś popr. forma: zez. [przypis edytorski]

zyz (daw.) — zez. [przypis edytorski]

zyz — dziś popr. forma: zez. [przypis edytorski]

zyz — dziś popr.: zez. [przypis edytorski]

zyz — dziś popr.: zezem, zezując. [przypis edytorski]

zyz — zezowaty. [przypis edytorski]

zyzem — dziś popr.: zezem. [przypis edytorski]

zza kordonu — tu: z innych zaborów. [przypis edytorski]

zza kordonu — tu: zza granicy zaborów. [przypis edytorski]

zza węgła — zza rogu, narożnika. [przypis edytorski]

zziajać się — bardzo się zmęczyć; objawem takiego zmęczenia jest dyszenie (ziajanie) z wysiłku. [przypis edytorski]

zziejany — dziś popr.: zziajany. [przypis edytorski]

zzuć (daw.) — zdjąć buty. [przypis edytorski]

zzuć — zdjąć. [przypis edytorski]

zżec (daw.) — spalić. [przypis edytorski]

zżegłaś (daw.) — spaliłaś. [przypis edytorski]

zżęty — ścięty. [przypis edytorski]

zżółkłymi łony — zżółkłymi łonami. [przypis edytorski]

zżymać się (daw.) — oburzać się, gniewać. [przypis edytorski]

zżymać się — denerwować się, niecierpliwić się. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się, niecierpliwić się. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się, niecierpliwić się z jakiegoś powodu. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się, oburzać, niecierpliwić. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się, oburzać się; reagować niecierpliwie. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się, okazywać zniecierpliwienie. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się; wzdragać się z niecierpliwością. [przypis edytorski]

zżymać się — gniewać się, złościć się. [przypis edytorski]

zżymać się — niecierpliwić się, denerwować się, gniewać się. [przypis edytorski]

zżymać się — niecierpliwić się; denerwować, złościć się. [przypis edytorski]

zżymać się — niecierpliwić się, gniewać się. [przypis edytorski]

zżymać się — obruszać się, oburzać się na kogoś, na coś, gniewać się, niecierpliwić. [przypis edytorski]

zżymać się — oburzać się, gniewać się. [przypis edytorski]

zżymać się — oburzać się, niecierpliwie reagować, gniewać. [przypis edytorski]

zżymać się — oburzać się, reagować niecierpliwie, gniewnie. [przypis edytorski]

zżymać się — oburzać się, wzdrygać się, reagować gniewnie. [przypis edytorski]

zżymać się — reagować gniewnie, niecierpliwie; oburzać się. [przypis edytorski]

zżymać się — tu: niecierpliwie się poruszać, wzdragać się gniewnie. [przypis edytorski]

zżymać się — tu: wzdragać się. [przypis edytorski]

zżymać się — zachowywać się gniewnie, niecierpliwie; oburzać się. [przypis edytorski]

zżymać się — złościć się, gniewać się, niecierpliwić się. [przypis edytorski]

zżymnać — tu: niecierpliwie się poruszać, wzdragać się gniewnie. [przypis edytorski]

zżymnęła się — rozgniewała się. [przypis edytorski]

źdrzejemy (starop.) — dojrzewamy. [przypis edytorski]

ździebko a. zdziebko — trochę, nieco. [przypis edytorski]

ździebko (gw.) — trochę. [przypis edytorski]

ździebko (pot.) — trochę. [przypis edytorski]

ździebko — trochę, nieco. [przypis edytorski]

ździebła — częstsza jest forma „źdźbła”. [przypis edytorski]

ździebło — dziś częściej: źdźbło; ani ździebło mniej: ani trochę mniej, tak samo. [przypis edytorski]

źdźblić się (neol. od rzecz. źdźbło) — pojawiać się w drobnych fragmentach, w smużkach, źdźbłach. [przypis edytorski]

źdźbło — tu: okruch, odrobina. [przypis edytorski]

źgać — dźgać; kłuć. [przypis edytorski]

Źle jest człowiekowi być samemu — słowa z biblijnej Księgi Rodzaju (Rdz 2, 18), którymi Bóg po stworzeniu mężczyzny w rajskim ogrodzie Eden tłumaczy stworzenie kobiety. [przypis edytorski]

Źle jest człowiekowi-mężczyźnie być na świecie samemu — słowa z biblijnej Księgi Rodzaju (Rdz 2, 18), którymi Bóg po stworzeniu mężczyzny w rajskim ogrodzie Eden tłumaczy stworzenie kobiety. [przypis edytorski]

źle mu być tak samemu, trzeba mu jakiego podpomożenia — Rdz 2, 18. [przypis edytorski]

Źle, o, źle się bawicie, wam to zabawa, nam idzie o ży­cie — nawiązanie do bajki Józefa Ignacego Krasickiego Dzieci i żaby, w której chłopców rzucających w żaby kamieniami dla zabawy jedna z nich powstrzymuje słowami „Chłopcy, przestańcie, bo się źle bawicie! Dla was to jest igraszką, nam idzie o życie”. [przypis edytorski]

źle się uiścił z (…) obowiązku — dziś popr.: źle się wywiązał z obowiązku. [przypis edytorski]

źle uprzedzony do kogo — z góry źle nastawiony do kogo. [przypis edytorski]

źlejszy — dziś popr.: gorszy. [przypis edytorski]

źleś zrozumiał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: źle zrozumiałeś. [przypis edytorski]

źli i grzeszni wielce, przed Wiekuistym — «A jednak nie powstrzymało to Lota przed osiedleniem się wśród nich […]. Byli oni „źli” osobiście, „grzeszni” w sprawach majątkowych, „przed Wiekuistym”: znali Boga i świadomie buntowali się przeciw Niemu», zob. Raszi do 13:13. [przypis edytorski]

źlić się (daw.) — złościć się, gniewać. [przypis edytorski]

ζωή αιώνιος (gr.) — życie wieczne. [przypis edytorski]

ζῷον πολιτικόν (gr.) — zwierzę polityczne; określenie człowieka podane przez Arystotelesa, wskazujące, że ludzie z natury realizują się dzięki uczestnictwu w życiu wspólnoty ludzkiej. [przypis edytorski]

źrał a. źrały (daw.) — dojrzały. [przypis edytorski]

źrałe — dojrzałe. [przypis edytorski]

źrałość (daw.) — dojrzałość, dorosłość. [przypis edytorski]

źrałość — dojrzałość. [przypis edytorski]

źrałość — dziś popr.: dojrzałość. [przypis edytorski]

źrały a. źrzały (starop.) — dojrzały. [przypis edytorski]

źrały (daw.) — dojrzały, dorosły. [przypis edytorski]

źrały (daw.) — dojrzały. [przypis edytorski]