Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | celtycki | chemiczny | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | łacina, łacińskie | literacki, literatura | matematyka | medyczne | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rzadki | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | français | Deutsch | polski
Znaleziono 10198 przypisów.
wziąć w cugle — zapanować nad kimś a. czymś, ograniczając swobodę i zaprowadzając rygor, dyscyplinę; cugle: lejce, wodze do kierowania koniem. [przypis edytorski]
wziąć w kluby (daw.) — zdyscyplinować, skłonić do posłuszeństwa. [przypis edytorski]
wziąć w kluby — zdyscyplinować. [przypis edytorski]
wziąć w róg (daw.) — utrzeć rogów, upokorzyć. [przypis edytorski]
wziąć zbroi — zbroja poległego wojownika traktowana była jako łup wojenny. [przypis edytorski]
wziąć z mańki (pot.) — oszukać, wywieść w pole; wyrażenie wzięte z języka wojskowego. [przypis edytorski]
wziął był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana czasem przeszłym lub też niezrealizowaną możliwość. [przypis edytorski]
wziął dwakroć za dom — tj. dwieście tysięcy rubli. [przypis redakcyjny]
wziąłem był — forma daw. czasu zaprzeszłego: wziąłem (wcześniej, dawniej). [przypis edytorski]
wziąłem kartę (…) do zrozumienia — w wydaniu źródłowym opisowi temu towarzyszy rysunek. [przypis edytorski]
wziąłem przed się — dziś: przedsięwziąłem, postanowiłem. [przypis edytorski]
Wziąłem wszystko złoto, którem w jej casinie znalazł — O tempora, o mores! [łac.: O czasy, o obyczaje!]. [przypis tłumacza]
wziął go na swoje skrzydła — wersja biblijna mówi, że anioł przeniósł Habakuka trzymając go za włosy (Dn 14,34–37). Ikonografia często odwołuje się do tej sceny. [przypis edytorski]
wziął przed się — dziś: przedsięwziął, postanowił. [przypis edytorski]
wziął świeży kołnierzyk — dawniej bardzo popularne były kołnierzyki przypinane do koszuli. [przypis edytorski]
wziął słowo (daw.) — zabrał głos (por. np. Heinrich Heine, Dysputa, w. 341, tłum. Maria Konopnicka). [przypis edytorski]
wziął słuchawkę i wymienił jakiś numer — przed upowszechnieniem się automatycznych centrali telefonicznych połączenie dwóch użytkowników było realizowane ręcznie przez operatorkę firmy telekomunikacyjnej, która łączyła ze sobą dwie linie za pomocą wtyczki i gniazda; chcąc przeprowadzić rozmowę telefoniczną, należało ze swojego aparatu ustnie zgłosić telefonistce numer, z którym powinna połączyć. [przypis edytorski]
wziął słuchawkę telefonu i wymienił numer Alicji — przed upowszechnieniem się automatycznych centrali telefonicznych połączenie dwóch użytkowników było realizowane ręcznie przez operatorkę firmy telekomunikacyjnej, która łączyła ze sobą dwie linie za pomocą wtyczki i gniazda; chcąc przeprowadzić rozmowę telefoniczną, należało ze swojego aparatu ustnie zgłosić telefonistce numer, z którym powinna połączyć. [przypis edytorski]
wziął — tu: dostał. [przypis edytorski]
wziął więc (…) kawałek spróchniałego drzewa i szedł naprzód, oświecając im (…) drogę — drewno w procesie rozkładu (próchnienia) wytwarza fosfor, dlatego w ciemności próchno świeci zielonkawo-niebieskawym promieniowaniem. [przypis edytorski]
wziął w oków (daw.) — zakuł w kajdany. [przypis edytorski]
wziął w ręce telleskop i przysunąwszy go do oka, gdy obrócił do Ziemi naszey (…) — może mię kto zagadnąć, iak ten astronom mógł dzień czynić obserwacye? A ia się pytam, iak ie można czynić w nocy bez omyłki? Jeżeli w ten czas zamiast karła widziemy olbrzyma, zamiast niziny przepaść, iakież olbrzymy i przepaści widziemy w ciałach niebieskich? Ale doktorowie i astronomowie nigdy się nie mylą. Pierwsi, bo iak mówi Mollier, żaden z umarłych nie przyszedł się skarzyć na ich nieumieiętność. Drudzy, bo nikt tam nie był, o czym oni piszą. [przypis autorski]
Wziął Żydka i za domem rzucił do kanału — sytuacja żydowskich dzieci w Warszawie podczas Zagłady była wyjątkowo tragiczna. Po utworzenia getta były zmuszone do przebywania w zamkniętej dzielnicy, w której panowały głód i choroby. W związku z blokadą dostaw żywności i lekarstw, mimo wielu działań społeczności żydowskiej, dzieci w getcie warszawskim znosiły niewyobrażalne cierpienie. Wiele było sierotami lub zostało oddzielonych od swoich rodzin z powodu deportacji. Stale odczuwały strach, były codziennie świadkami przemocy, prześladowań i śmierci. W tych ekstremalnych warunkach głodu i braku zasobów walczyły o przetrwanie, starając się na różne sposoby zdobyć jedzenie dla siebie i swoich rodzin po tzw. aryjskiej stronie. Niektóre, ze względu na swoje mniejsze rozmiary, angażowały się w szmuglowanie żywności i innych potrzebnych przedmiotów do getta, korzystając z nielegalnych kontaktów z ludnością polską, i w ten sposób zdobywały jedzenie i pieniądze na jej zakup. Innym sposobem było poszukiwanie resztek jedzenia poza granicami getta lub proszenie o jedzenie i pieniądze (żebranie). Były to niezwykle ryzykowne sposoby zdobywania żywności, przyłapane dzieci były bite i mordowane. [przypis edytorski]
wziąn — dziś popr.: wziął. [przypis edytorski]
wziąść (daw.) — dziś popr.: wziąć. [przypis edytorski]
wziąść (daw. forma) — dziś popr.: wziąć. [przypis edytorski]
wziąść — dziś popr. forma bezokolicznika: wziąć. [przypis redakcyjny]
wziąść — dziś popr.: wziąć. [przypis edytorski]
wziąść — dziś popr.: wziąć. [przypis redakcyjny]
wziąść — wspiąć. [przypis edytorski]
wziątek a. wziątko — dar; tu: łapówka, zysk. [przypis edytorski]
wziątek (daw.) — tu: bagaże. [przypis edytorski]
wziątek — tu: dar, łapówka. [przypis edytorski]
wziątek — tu: łup, zdobycz wojenna. [przypis edytorski]
wziątek — tu: zapłata. [przypis redakcyjny]
wziąwszy lutnią Orfeowę (…) nawiedził podziemne (…) kraje — fragment nawiązuje do mitu gr. o Orfeuszu, poecie trackim (symbolem poezji jest tu lutnia), który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki najbardziej nieubłagane bóstwa, a nawet rzeczy nieożywione. Po śmierci swej żony, Eurydyki, udał się do Hadesu i tak oczarował Plutona, że władca podziemi zgodził się uwolnić Eurydykę ze świata umarłych. Motyw został wykorzystany przez Kochanowskiego również w Trenie XIV i Pieśni XXI, Ks.1. [przypis redakcyjny]
wziąwszy od woźnicy lejce — przed bitwą kieruje końmi woźnica, podczas bitwy sam wojownik. Inaczej u Homera, który umieszcza na rydwanie dwóch bohaterów: jeden walczy z nieprzyjacielem, drugi ma pieczę nad końmi. [przypis tłumacza]
wziąwszy serce (starop.) — odzyskawszy odwagę. [przypis edytorski]
wziąwszy ze sobą tysiąc jeźdźców — licznym orszakiem okazuje swą cześć zmarłemu. [przypis tłumacza]
wziąwszy z sobą 500 rycerstwa (…) z wolna całą Polskę (…) oswobodził — powrót Kazimierza Odnowiciela, scalenie kraju przy pomocy króla niemieckiego i Węgrów oraz odzyskanie władzy miało miejsce w l. 1039–1040. Na swą siedzibę władca wybrał Kraków; w roku 1041 pojął za żonę Dobroniegę Marię, córkę Włodzimierza I Wielkiego, wielkiego księcia kijowskiego. [przypis edytorski]
Wziat' jewo (ros.) — zabrać go. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — postać i sposób poruszania się. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — sposób bycia. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — sposób bycia, zachowanie, maniery. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — sposób bycia, zachowanie, postępowanie. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — sposób bycia, zachowanie. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — sposób zachowania. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — styl bycia, sposób zachowania. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — sylwetka i sposób poruszania się. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — zachowanie. [przypis edytorski]
wzięcie (daw.) — zachowanie, sposób bycia. [przypis edytorski]
wzięcie się — tu: zachowanie, maniery. [przypis edytorski]
wzięcie — sposób bycia, zachowanie. [przypis edytorski]
wzięcie — sposób bycia, zachowanie. [przypis edytorski]
wzięcie — sposób zachowania. [przypis edytorski]
wzięcie — sposób zachowania, też: sposób poruszania się. [przypis edytorski]
wzięcie — tu: dobre stosunki ze znajomymi, pozycja towarzyska. [przypis edytorski]
wzięcie — tu: sposób zachowania. [przypis edytorski]
wzięcie — tu: sposób zachowania się. [przypis edytorski]
wzięcie — tu: styl bycia, sposób zachowania. [przypis edytorski]
Wzięłaby dużo młodszych — przegoniłaby wiele młodszych. [przypis edytorski]
Wzięła ją ona na ręce — niem.: die sie an die Brust nahm, tj. raczej: przygarnęła ją do piersi. [przypis edytorski]
wzięłam cię w obronę — znów przesadnie, przedrzeźniając Arsenę. [przypis tłumacza]
wzięłaś na się postawę i piórka słowicze — takie przemiany są często opisywane w antycznej poezji i mit.; zdarzyło się to Filomeli, żonie Tereusa, króla Tracji. [przypis redakcyjny]
wzięli jaką szkolną książkę — dziś raczej: wzięli jakąś szkolną książkę. [przypis edytorski]
wzięlim — forma skrócona od: wzięliśmy. [przypis edytorski]
Wzięliśmy chłostę (…) jutro umiłuje — dwuwiersz z Psałterza Kochanowskiego, podany z pamięci, a więc niezupełnie wiernie powtórzony: „Kogo wieczór zafrasuje,/ Tego rano umiłuje”. (Psalm XXX). [przypis redakcyjny]
wzięli szlachectwo — przed wykonaniem wyroku odbierano skazańcowi tytuł szlachecki, aby uniknąć w ten sposób pohańbienia godności szlacheckiej; skazany był zrównywany w ten sposób z chłopstwem. [przypis edytorski]
wzięt — dziś popr.: wzięty. [przypis edytorski]
wzięte w kleszcze bolszewickiej Rosji z jednej strony… — ibid. [przypis autorski]
wzięto Beatrix Cenci na tortury, wieszając ją za włosy — zobacz traktat De suppliciis sławnego Farinacci, współczesnego znawcy prawa. Są w nim okropne szczegóły, których nie zniesie w czytaniu nasza dziewiętnastowieczna wrażliwość, ale które świetnie znosiła młoda szesnastoletnia rzymianka, porzucona przez kochanka. [przypis autorski]
wzięto czterech najcnotliwszych senatorów — biskupi Sołtyk i Załuski, hetman polny kor. Rzewuski i syn jego, poseł, wywiezieni d. 11 paźdz. 1767 do Rosji. [przypis redakcyjny]
wziętość (daw.) — popularność. [przypis edytorski]
wziętość (daw.) — powodzenie. [przypis edytorski]
wziętość (daw.) — uznanie, popularność. [przypis edytorski]
Wziętość — popularność. [przypis edytorski]
wziętość — popularność. [przypis edytorski]
wziętość — popularność, sława; też: wzięcie. [przypis edytorski]
wziętość — powodzenie, popularność. [przypis edytorski]
wzięty był Poniński do sądu — uchwała Sejmu o stawieniu Ponińskiego przed sąd i uwięzieniu go 8 czerwca, tegoż dnia postawienie warty w jego mieszkaniu; utworzenie stałego sądu sejmowego na zaprzedańców, zdrajców itd., z prawem stosowania kary gardłowej 15 czerwca 1789 r. [przypis redakcyjny]
wzięty — tu: popularny; por. wyrażenie: mieć wzięcie. [przypis redakcyjny]
wzięty z błonia — tzn. młody (źrebaki do lat trzech lub pięciu przebywały swobodnie w stadninie, na błoniu), jeszcze nieujeżdżony, dziki. [przypis redakcyjny]
w ziem (daw. forma) — w ziemię. [przypis edytorski]
w ziem — dziś popr. forma: w ziemię. [przypis edytorski]
W ziemi sandeckiej, wyższej, jest między górami źródło, które ma tę własność, że jak kto z niego wody nabierze, to zaraz niebo się chmurzyć zaczyna — Benedykt Chmielowski, Nowe Ateny, t I, s. 470 [przypis edytorski]
wziena (gw.) — wzięła. [przypis edytorski]
wzienam (gw.) — wzięłam. [przypis edytorski]
Wzienić (gw.) — wziąć. [przypis edytorski]
wzieni (gw.) — wzięli. [przypis edytorski]
wzieni (reg.) — wzięli. [przypis edytorski]
wzierać (daw.) — patrzeć, spoglądać (wgłąb), wglądać. [przypis edytorski]
W zimnych strefach Azji rodzi się, jak w Europie, więcej chłopców niż dziewcząt. Oto, powiadają Lamowie, źródło prawa, które u nich pozwala jednej kobiecie mieć większą ilość mężów — Albuzeir-el-Hassen, jeden z dwóch Arabów mahometan, który udał się do Chin i Indii w IX w., bierze ten zwyczaj za prostytucję. Bo też nic bardziej nie obrażało pojęć mahometańskich. [przypis autorski]
wzionem (gw.) — wziąłem. [przypis edytorski]
wzion (gw.) — wziął. [przypis edytorski]
wzion (gw.) — wziął; tu: zaczął. [przypis edytorski]
wzion (gw.) — wziął; wzion przez łeb: dostał w łeb; został uderzony w głowę. [przypis edytorski]
wzjawić (starop.) — objawić, ukazać. [przypis edytorski]
wzjawić (starop.) — wyjawić. [przypis edytorski]
wzjawiono będzie (starop.) — będzie wyjawione; będzie ujawnione. [przypis edytorski]
wzjeroszeny (z ros.) — wzburzone. [przypis redakcyjny]