Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 444 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | łacina, łacińskie | literacki, literatura | matematyka | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | zoologia
Według języka: wszystkie | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 4940 przypisów.
gęstymi włosy — dziś popr. N.lm: (…) włosami. [przypis edytorski]
gęszcz — dziś: gąszcz a. gęstwina. [przypis edytorski]
gęszcz — dziś: gęstwina. [przypis edytorski]
Gebal-Taher, czyli (…) Gibraltar — arab. gebel-al-Tarik: góra Tarika; Tarik (nie: Taher) dowodził wojskami arabskimi, które zdobyły Toledo i Kordobę w VIII w. [przypis edytorski]
gebe a. gabaj — urzędnik gminny, starosta bóżnicy, administrator. [przypis tłumacza]
Gebeńska góra — góry Sewenny (des Cevennes) we Francji. [przypis redakcyjny]
Gebethner i Wolff — właściciele znanego przedwojennego wydawnictwa. [przypis edytorski]
Gebeut — Gebiete. [przypis edytorski]
Gebhardt ogłosił samodzielnie zredagowany przekład „Etyki” — Spinoza. Von den festen undewigen Dingen, übertragen und eingeleitet von C. Gebhardt, 1925. [przypis tłumacza]
Gebrauchsanwajzung (niem.) — fonet. zapisane Gebrauchsanweisung: instrukcja obsługi. [przypis edytorski]
gebrowie, właśc. gwebrowie (z pers. ghebr': niewierny) — dawna nazwa wyznawców zaratusztrianizmu nadana im przez muzułmanów, którzy nazywali ich także czcicielami ognia. Zaratusztrianizm wywodzi się z pierwotnych wierzeń mieszkańców płn. Iranu i stanowił państwową religię w istniejącym na terenie współczesnego Iranu i Iraku perskim imperium Sasanidów. Szczególnym obiektem kultu w tej religii jest stworzony przez najwyższe bóstwo, Ahura Mazdę, oczyszczający, święty ogień. Po podboju arabskim większość Irańczyków zmieniła wiarę, część w VIII–X w. uciekła przed muzułmańskimi prześladowaniami i osiedliła się w Indiach. [przypis edytorski]
Geburah — jedno z imion ducha ciemności występujące w żydowskiej Kabale. [przypis edytorski]
Geburt der Tragödie (niem.) — Narodziny tragedii; tytuł dzieła F. Nietschego. [przypis edytorski]
geckie niwy — ziemie Getów, sąsiadujących przez Dunaj z Trakami. [przypis edytorski]
Gedanum — łacińska nazwa Gdańska. [przypis edytorski]
Gedenktafeln (niem.) — tablice pamiątkowe. [przypis edytorski]
Gedeon — postać biblijna, zwycięski wódz i sędzia izraelski. [przypis edytorski]
Gedeon (XIV w. p.n.e.) — postać biblijna, zwycięski wódz i sędzia izraelski. [przypis redakcyjny]
gedilim właśc. gidilim (hebr.) — frędzel; również cyces a. cicit. [przypis edytorski]
Gedymin a. Giedymin (1275–1341) — wielki książę litewski, dziad Władysława Jagiełły. [przypis edytorski]
Gedymin a. Giedymin, litew. Gediminas (ok. 1275–1341) — wielki książę litewski, ojciec m.in. Olgierda i Kiejstuta, dziadek Witolda i Jagiełły. [przypis edytorski]
[Gedymin] nazwał to miejsce Nowemi Trokami i tam przeniósł swój pobyt — nie możemy z pewnością oznaczyć daty założenia Trok i przeniesienia do nich stolicy państwa. M. Baliński (Star[ożytna] Polska t. III, s. 319) twierdzi za Stryjkowskim, że Gedymin w r. 1321 założył stolicę w starych Trokach, skąd ją przeniósł do Nowych, ale datę tego przeniesienia kładzie wcześniejszą tj. r. 1320. Słup murowany, nie wiémy na zasadzie czego, opiewa, że miasto założone zostało aż w r. 1448. Godząc te daty, wnioskować należy, że pobyt Gedymina w obu trockich stolicach był krótki, że zamek lądowy trocki mógł być założony w 1321, ale osiadłość miasta rozwinęła się już przy Kiejstucie. [przypis autorski]
Gees Gwardafuy — przylądek na krańcu Płw. Somalijskiego, u wejścia do Zatoki Adeńskiej. [przypis edytorski]
Gefangnis (niem.) — więzienie. [przypis edytorski]
gefrajter — starszy szeregowy w wojsku niemieckim lub austriackim. [przypis edytorski]
gefrajter — stopień wojskowy w armiach państw niemieckojęzycznych, a także w armii rosyjskiej, odpowiednik starszego szeregowego. [przypis edytorski]
gegelė — gegutė. [przypis edytorski]
gegen die üble Laune vom Predigtstuhle gearbeitet — Wir haben nun von Lavatern eine treffliche Predigt hierüber, unter denen über das Buch Jonas. [przypis autorski]
gegzametras — hegzametras. lit. metrinio eiliavimo forma, kur eilutė susideda iš šešių pėdų — daktilių ir spondėjų: K. Donelaičio „Metai” parašyti hegzametru. [przypis edytorski]
gehabt haben (niem.) — miałem. [przypis edytorski]
Gehazes właśc. Gehazi — postać występująca w Biblii, w Księgach Królewskich jako sługa proroka Elizeusza. Kiedy Elizeusz uleczył z trądu dowódcę aramejskiego Naamana i odmówił przyjęcia za to darów, Gehazi postanowił wykorzystać sytuację, wrócił do Naamana i twierdząc, że Elizeusz zmienił zdanie, sam zawłaszczył ofiarowane dobra, a następnie je ukrył, zaś przed swoim panem kłamliwie zataił swoją wyprawę i działania. Za fałsz, chciwość i oszustwo prorok ukarał Elizeusza, zsyłając na niego i jego potomstwo trąd (2Krl 5,20–27). [przypis edytorski]
Geheimrat (niem.) — tajny radca. [przypis edytorski]
gehenna (daw.) — piekło. [przypis edytorski]
Gehenna — dolina pod Jerozolimą, w starożytności wysypisko śmieci i miejsce pochówku przestępców; symbolicznie: miejsce potępienia, piekło. [przypis edytorski]
Gehenna — dolina, znajdująca się pod Jerozolimą, gdzie podobno składano ofiary z dzieci; przenośnie: miejsce potępienia, piekło. [przypis edytorski]
Gehenna — dolina, znajdująca się pod Jerozolimą, gdzie podobno składano ofiary z dzieci; przenośnie: miejsce potępienia, piekło. [przypis edytorski]
gehenna (gehenom) (hebr.) — piekło. [przypis edytorski]
Gehenna (hebr.) — piekło. [przypis edytorski]
gehenna — męki, wielkie cierpienia, piekło. [przypis edytorski]
gehenna — piekło. [przypis edytorski]
Gehenna — tu: piekło, potępieńcze męki. [przypis edytorski]
Gehenna (z hebr. ) — piekło. [przypis redakcyjny]
gehen Sie zum Kuckuck (niem.) — niech pan idzie do diabła. [przypis edytorski]
Geige? Ach so, interessieren Sie sich für Musik (niem.) — Skrzypce? A więc interesuje się pan muzyką? [przypis edytorski]
Geist der Schwere (niem.) — duch ciężkości z Tako rzecze Zaratustra Nietzschego (1883 r.). [przypis edytorski]
Geisterkenner — hier: Kenner der menschlichen Seele. [przypis edytorski]
Geist hab' ich selbst genug (niem.) — ducha mam już osobiście dość. [przypis edytorski]
Geist (niem.) — duch absolutny. [przypis redakcyjny]
geizen — gierig streben. [przypis edytorski]
geizigen — gierigen. [przypis edytorski]
gej (jid.) — idź, idźcie. [przypis edytorski]
gej (jid.) — idź, idźcie; tu: dalej. [przypis edytorski]
gejsza — w Japonii: kobieta zawodowo zajmująca się dotrzymywaniem towarzystwa i zapewnianiem rozrywki mężczyznom na przyjęciach, bawiąca gości rozmową, tańcem, śpiewem i grą na instrumentach. [przypis edytorski]
gejtawy — rodzaj lin. [przypis autorski]
gekos — gekon. [przypis edytorski]
gelateria (wł.) — cukiernia, w której wyłącznie podają lody. [przypis autorski]
gelateria (wł.) — lodziarnia. [przypis edytorski]
gelati (wł.) — lody. [przypis edytorski]
gelda — iš vieno medžio išskobtas pailgas indas, niekotė. [przypis edytorski]
Geldhab — postać z komedii Aleksandra Fredry z 1818 roku: Pan Geldhab. [przypis edytorski]
geld (niem. das Geld) — pieniądze. [przypis edytorski]
geld (niem.) — pieniądze. [przypis edytorski]
Geldria — prowincja Holandii położona pomiędzy rzekami IJssel, Moza i Ren. [przypis edytorski]
Gelon — członek staroż. ludu Gelonów, zamieszkującego północno-zachodnią Scytię, tereny dzisiejszej centralnej Ukrainy. [przypis edytorski]
Geloni — może Ukraińcy, nazwani tu tak od wspomnianego przez Herodota miasta Gelon, utożsamianego z Grodziskiem Bielskim (Bielskiem), największym starożytnym osiedlem obronnym wschodniej Europy z okr. scytyjskiego, obejmującym powierzchnię 4400 ha, a położonym na prawym brzegu rz. Worskły, w jej środkowym biegu, 35 km na płn. od Połtawy, na granicy obwodów połtawskiego i sumskiego Ukrainy. [przypis edytorski]
Gelonowie — szczep scytyjski zamieszkały nad Donem. [przypis edytorski]
gelsemin — jaśmin. [przypis redakcyjny]
gelumbė — fabriko gamybos apystoris vilnonis audimas. [przypis edytorski]
gelungen (niem.) — udany, zakończony powodzeniem. [przypis edytorski]
Gelwy — dziś: Dżerba, miasto w Tunezji. [przypis edytorski]
gelžis — geležis. [przypis edytorski]
gelžkelis — geležinkelis. [przypis edytorski]
gema — čia: gimsta. [przypis edytorski]
gemacht? (niem.) — zrobione? [przypis edytorski]
gemacht (niem.) — zrobione. [przypis edytorski]
gema — dab. gimsta. [przypis edytorski]
gema — gimsta. [przypis edytorski]
gemajna (daw., z niem. gemein: zwykły) — częściej: gemajn, szeregowiec w wojsku polskim cudzoziemskiego autoramentu. [przypis redakcyjny]
gemajn (daw., z niem. gemein: zwykły) — szeregowiec. [przypis edytorski]
gemajn (daw., z niem. gemein: zwykły) — szeregowiec w wojsku polskim cudzoziemskiego autoramentu. [przypis edytorski]
gemajn (daw., z niem. gemein: zwykły) — szeregowiec w wojsku polskim cudzoziemskiego autoramentu; tu pogard.: żołnierz. [przypis edytorski]
gemajn (daw., z niem. gemein: zwykły) — szeregowiec, zwykły żołnierz. [przypis edytorski]
Gemara a. Gemore — część Talmudu, dzieła stanowiącego podsumowanie doktrynalno-religijne pobiblijnego judaizmu, zawierająca komentarze. [przypis tłumacza]
Gemara — dosłownie: zakończenie; nazwa części Talmudu, zawierająca komentarze do Miszny. [przypis tłumacza]
Gemara — dosł. zakończenie; druga część Talmudu; zawiera komentarze i objaśnienia 63 traktatów z Miszny. [przypis tłumacza]
Gemara — dosł.: „zakończenie”; nazwa części Talmudu, zawierająca komentarze do Miszny. [przypis tłumacza]
Gemara — dosł. „zakończenie”; nazwa drugiej części Talmudu, zawierającej komentarze do Miszny. [przypis edytorski]
Gemara — druga część Talmudu, który składa się z Miszny i Gemary. [przypis tłumacza]
Gemara (Gemore) — część Talmudu spisana po aramejsku i hebrajsku, zawierająca komentarze do Miszny. [przypis tłumacza]
Gemara — zbiór prac uczonych żyd. zwanych amoraitami, kontynuatorów tannaitów; amoraici działali między 219 a 500 r. n.e., zajmując się objaśnianiem Miszny w dwóch ośrodkach: w Erec Jisrael i Babilonii; powstała zatem wersja Gemary babilońska i jerozolimska; dziś obowiązujący jest Talmud babiloński. [przypis edytorski]
Gemara — zbiór rabinicznych objaśnień kodeksu prawa obyczajowego. [przypis edytorski]
gemein (daw., z niem.) — szeregowiec. [przypis edytorski]
Gemeinde Wien (niem.) — Gmina Wiedeń. [przypis edytorski]
gemeine — einfache. [przypis edytorski]
gemejn (z niem.) — szeregowiec. [przypis redakcyjny]
gemerka, gamerka a. magierka — wysoka czapka chłopska z płaskim denkiem, pochodzenia węgierskiego. [przypis edytorski]
Gemma — bohaterka noweli Wiedźma z korsa, zawartej w tomie Wesele na Capri. Nowele włoskie. [przypis edytorski]
gemma — kamień półszlachetny lub szlachetny o owalnym kształcie, ozdobiony reliefem. [przypis edytorski]
gemma — kamień szlachetny lub półszlachetny zdobiony reliefem, używany jako ozdoba lub pieczęć. [przypis edytorski]
gemma — kamień szlachetny udekorowany reliefem. [przypis edytorski]