Przypisy

pozierać (gw.) — spoglądać. [przypis edytorski]

pozierać — spoglądać. [przypis edytorski]

poziewać — ziewać. [przypis edytorski]

poziomo (przen.) — przyziemnie, pospolicie. [przypis edytorski]

poziomość (daw.) — przyziemność, pospolitość. [przypis edytorski]

poziomość (tu daw.) — przyziemność, małostkowość, bezideowość, brak wyższych aspiracji. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — niski. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — niski, przyziemny, pospolity. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — o zwierzętach: trzymający się ziemi, nielatający; przyziemny. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — przyziemny, pospolity. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — przyziemny. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — trzymający się ziemi; przyziemny. [przypis edytorski]

poziomy (daw.) — tu: błahy. [przypis edytorski]

poziomy — pospolity. [przypis edytorski]

poziomy — tu: niski. [przypis edytorski]

poziomy — tu: niski, zwyczajny. [przypis edytorski]

poziomy — tu: przyziemny, prostacki. [przypis edytorski]

poziomy — tu: przyziemny. [przypis edytorski]

poziomy — tu: przyziemny (w przeciwieństwie do wzniosłego). [przypis edytorski]

poziomy — tu: przyziemy. [przypis edytorski]

Poziraa (gw) — spoglądała. Uproszczenie wymowy cząstki -ała. [przypis edytorski]

poziro (gw.) — patrzy. [przypis edytorski]

poziwo (gw.) — poziewa. [przypis edytorski]

pozłocić świętego Michała — walczący ze smokiem archanioł Michał często występował na szyldach niemieckich aptek. [przypis edytorski]

pozłocina (neol.) — coś złocistego, złocisty blask. [przypis edytorski]

pozłocina (neol. od czas. pozłocić) — coś złocistego, złocisty blask. [przypis edytorski]

pozłótka — dziś raczej: pozłotka; cienka warstwa złota, którą powleczono inny materiał. [przypis edytorski]

pozna się niebawem z jej osłem, kiedy pan corregidor zaprowadzi ją na przechadzkę… — dawniej jedną z upokarzających kar za rozwiązłość było sadzanie na ośle, twarzą do jego zadu, i publiczne obwożenie po mieście. [przypis edytorski]

poznać (daw.) — dziś: dowiedzieć się. [przypis edytorski]

poznaj samego siebie — gr. aforyzm, który miał być wyryty na świątyni Apollona w Delfach; różnie interpretowany przez filozofów starożytnych i późniejszych, jednak w najszerszym znaczeniu uznaje się go za wezwanie do poznania własnych granic. [przypis edytorski]

poznaj siebie — tu: zdaj sobie sprawę ze swego położenia i możliwości. [przypis edytorski]

poznaje się później — tu: daje się poznać. [przypis edytorski]

poznajeszli — czy nie poznajesz. [przypis edytorski]

poznajeszże — daw. forma z partykułą -że; inaczej: czy poznajesz. [przypis edytorski]

poznał Josef braci swoich — «Gdy znaleźli się w jego władzy, [Josef] rozpoznał w nich braci i zmiłował się nad nimi, podczas gdy oni, kiedy to [Josef] był w ich rękach ‘nie rozpoznali go’, [czyli] nie potraktowali jak brata», zob. Raszi do 42:8. [przypis edytorski]

Poznałem był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana zwykłym czasem przeszłym lub niezrealizowaną możliwość. [przypis edytorski]

Poznałem go czternastoletnim chłopcem — poznałem go jako czternastoletniego chłopca. [przypis edytorski]

poznałem go — tu forma grzecznościowa: poznałem pana. [przypis edytorski]

Poznań — miasto na prawach powiatu w zach. Polsce, stolica województwa wielkopolskiego. [przypis edytorski]

Poznań ostoją myśli polskiej — zbiór rozważań Stanisława Przybyszewskiego, wyd. Poznań 1917 r. [przypis edytorski]

Poznań — polskie miasto powiatowe, stolica województwa wielkopolskiego. [przypis edytorski]

Poznańczyk — aluzja do Karola Libelta, autora krytycznego artykułu o dramacie Słowackiego Mazepa. [przypis edytorski]

poznawa (starop. forma) — poznaje; rozpoznaje. [przypis edytorski]

poznawają — dziś popr.: poznają. [przypis edytorski]

pozorną — tłumacz zaproponował zamiennie określenie: ułudną. [przypis edytorski]

pozorny (daw.) — efektowny. [przypis edytorski]

pozostać się — dziś: pozostać, zostać. [przypis edytorski]

pozostał ciemnym i milczącym — dziś: pozostał ciemny i milczący. [przypis edytorski]

pozostał niedościgłym — dziś raczej: pozostał niedościgły. [przypis edytorski]

pozostała letnią — dziś popr. forma: (…) letnia. [przypis edytorski]

pozostałą — midrasz uczy, że Jakub dostał od Labana do wypasu najsłabsze, chorowite i bezpłodne zwierzęta, zob. Raszi do 30:36. [przypis edytorski]

pozostałą — słowo pozostałą dodane przez Cylkowa. [przypis edytorski]

pozostałą — słowo pozostałą dodane przez Cylkowa, zgodnie z komentarzem Rasziego. [przypis edytorski]

pozostało pustym — dziś: pozostało puste. [przypis edytorski]

pozostałość — słowo pozostałość dodane przez Cylkowa. [przypis edytorski]

Pozostań niewinna (…) przyklaśniesz — fragm. tekstu dramatu Makbet Shakespeare'a w tłum. Krystyny Berwińskiej (wyd. Warszawa 1959). [przypis edytorski]

pozostańmyż (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; znaczenie: pozostańmy koniecznie, pozostańmy przecież itp. [przypis edytorski]

pozostawcie mnie co mojego — pozostawcie mnie to, co do mnie należy. [przypis edytorski]

pozować na Alcesta, postępując jak Filint — Alcest i Filint to postacie z Mizantropa Moliera. [przypis edytorski]

pozować na Katona — starać się zachować honor, pozostać niezłomnym, na wzór Katona Starszego (234–149 p.n.e.), rzymskiego wojskowego i polityka, nieprzejednanego orędownika wojny z Kartaginą i ograniczania wpływów greckich, nieufnego wobec nie-Rzymian, piewcy cnót obywatelskich i republiki. [przypis edytorski]

pozową — dziś forma 3.os.lm: pozwą, przyzwą. [przypis edytorski]

pozowie (starop.) — pozwie do sądu. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — tu: pretekst. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — tu: wygląd. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd; postawa ciała. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd; straszny pozorem: straszny z wyglądu. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — wygląd zewnętrzny. [przypis edytorski]

pozór (daw.) — zewnętrzna świetność. [przypis edytorski]

pozór (tu daw.) — wygląd. [przypis edytorski]

pozór — tu: uwaga, baczenie. [przypis edytorski]

pozór — tu: wygląd. [przypis edytorski]

pozór — zewnętrzny wygląd, często nieodpowiadający stanowi faktycznemu. [przypis edytorski]

pozrzeć — dziś popr.: pożreć. [przypis edytorski]

pozwala (…) ochrzcić swego syna (…) — patrz zwrotka pieśni XXIII: „Uzyskała Krymhilda (…) radowano”. [przypis edytorski]

pozwolenie iść — pozwolenie, aby iść. [przypis edytorski]

pozwoleństwo (daw.) — pozwolenie. [przypis edytorski]

pozwolony na co (starop.) — do jakiego użycia pozwolono ci go (gniew) mieć (żywić w sobie). [przypis edytorski]

pozwolony (starop. forma) — tu: ten, którego pozwolono [wódz pozwolił] wziąć ze sobą. [przypis edytorski]

pozwy — dziś popr. forma N.lm: pozwami. [przypis edytorski]

pozycja — tu: położenie, sytuacja. [przypis edytorski]

pozyszcze — dziś: pozyska. [przypis edytorski]

pozytywa (daw.) — urządzenie mechaniczne, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych dziurkowanych kartach, które sterują piszczałkami. [przypis edytorski]

pozytywek — katarynka. [przypis edytorski]

pozytywizm, determinizm — charakterystyczne dla 2 poł. XIX w. kierunki myślenia, uznające za jedyny przedmiot badania naukowego realne, konkretne fakty oraz zasadę przyczynowego związku rzeczy za podstawowe prawo rozwoju naturalnego i społecznego. [przypis edytorski]

pozytywizm (filoz.) — kierunek filozoficzny głoszący, że jedyną pewną wiedzą jest wiedza naukowa, zdobywana tylko dzięki pozytywnej weryfikacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej. [przypis edytorski]

pozytywizm (filoz.) — kierunek filozoficzny głoszący, że jedyną pewną wiedzą jest wiedza naukowa, zdobywana tylko dzięki pozytywnej weryfikacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej; jeden z głównych nurtów filozofii w XIX i XX w. [przypis edytorski]

pozytywka (daw.) — „instrument muzyczny na kształt małych organów” (słownik Lindego 1858), dziś: rodzaj małej katarynki, samogrającej po nakręceniu; w oryginale σῦριγξ, syringa, czyli fletnia Pana, instrument muzyczny złożony z rzędu trzcinowych lub drewnianych piszczałek. [przypis edytorski]

pozytywka (daw.) — „instrument muzyczny na kształt małych organów” (słownik Lindego 1858), dziś: rodzaj małej katarynki, samogrającej po nakręceniu; w oryginale u Platona: σῦριγξ, syringa, czyli fletnia Pana, instrument muzyczny złożony z rzędu trzcinowych lub drewnianych piszczałek. [przypis edytorski]

pozytywny — tu: o poglądach pozytywistycznych. [przypis edytorski]

pozytywny (z łac. positivus: oparty na faktach, uzasadniony) — tu: pewny, konkretny. [przypis edytorski]

pozytywny (z łac. positivus: oparty, uzasadniony) — tu zapewne: ustalony, pewny. [przypis edytorski]

Pozzi (wł.) — studnie. [przypis edytorski]

Pozzuoli — miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol. [przypis edytorski]

poźgany — podźgany. [przypis edytorski]

poźną — dziś popr. pisownia: późną. [przypis edytorski]

poźniejszy — dziś popr. pisownia: późniejszy. [przypis edytorski]

poźniéj — dziś popr. pisownia: później. [przypis edytorski]

poźny — dziś popr.: późny. [przypis edytorski]

poźreć (gw.) — spojrzeć. [przypis edytorski]