Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
smoła — tu: ktoś natrętny, od kogo trudno się uwolnić, jak od lepkiej smoły. [przypis edytorski]
smołą — hebr. זֶפֶת (zefet): smoła. „Smołą od zewnątrz a szlamem (błotem) od wewnątrz, aby to sprawiedliwe [dziecko] nie odczuwało przykrego zapachu smoły”, zob. Raszi do 2:3. [przypis tradycyjny]
smołka — własc. smółka, roślina z rodziny goździkowatych. [przypis edytorski]
Smołowicze a. Smolewicze — miasteczko (daw. należące do Radziwiłłów) nad Plissą, na trakcie z Mińska do Smoleńska. Pasek zaznacza, że się nie puścił z Mińska traktem wsch. na Ihumen, lecz płn.-wsch. na Smołowicze. [przypis redakcyjny]
smołowiec — hebr.חֵמָר (chemar): 'asfalt naturalny', występujący w pobliżu złóż ropy naftowej. [przypis edytorski]
smołowiec — prawdopodobnie chodzi o asfalt naturalny, występujący m.in. w okolicach Morza Martwego [przypis edytorski]
smorgońska akademia — żartobliwe określenie sławnego w Europie ośrodka, położonego w miejscowości Smorgonie (ob. w Białorusi), w którym tresowano niedźwiedzie do wykonywania przy dźwiękach instrumentu pokracznego „tańca” na dwóch łapach. [przypis edytorski]
smotri jego (z ros.) — patrzcie go. [przypis edytorski]
Smotrycz — rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru, przepływa przez Kamieniec Podolski, za którym tworzy malownicze jary wyżłobione w skale wapiennej. [przypis edytorski]
smotrytiel (ros. смотритель) — nadzorca, urzędnik służby więziennej. [przypis edytorski]
smółka — kwitnąca na czerwono bylina z rodziny goździkowatych. [przypis edytorski]
smółka (łac. Viscaria) — roślina z rodziny goździkowatych, o czerwonych kwiatach, rosnąca na wilgotnych łąkach. [przypis edytorski]
smółka — młoda żywica. [przypis edytorski]
smółka — niski kwiat z rodziny roślin goździkowatych koloru czerwonego, purpurowego, bordowego i karminowego. [przypis edytorski]
smółka — roślina o czerwonych kwiatach, uprawiana jako ozdobna. [przypis edytorski]
smrek (gw.) — świerk. [przypis autorski]
smrek (gw.) — świerk. [przypis edytorski]
smrek (reg.) — świerk. [przypis edytorski]
smrek (reg.) — świerk; smereków: dziś popr. D. lm: smreków. [przypis edytorski]
smrek — świerk. [przypis edytorski]
smrek — w gwarze góralskiej: świerk. [przypis edytorski]
smrekowy (gw.) — świerkowy. [przypis edytorski]
smrekowy (reg.) — świerkowy. [przypis edytorski]
smug (daw.) — pole, łąka. [przypis edytorski]
smug — dziś popr.: smuga. [przypis edytorski]
smug — dziś r.ż., popr. forma B.: smugę. [przypis edytorski]
smug — dziś w r. ż.: smuga. [przypis edytorski]
smug (gw.) — wąski pas łąki, pola lub lasu. [przypis edytorski]
smug — wąski pas łąki a. pola, położony niżej niż reszta terenu, by spływała do niego woda. [przypis edytorski]
smuga — tu: pas ziemi obok lasu. [przypis edytorski]
smugi (daw.) — łąki. [przypis edytorski]
smugi (starop. forma) — (między) smugami. [przypis edytorski]
smugi — tu: łąki. [przypis edytorski]
smugi — tu zapewne: odrębne pasma poszczególnych pól. [przypis edytorski]
smugi — ze staropolszczyzny: pole uprawne, wyciągnięte w długie niwy. [przypis redakcyjny]
smugłe łanie — raczej: smukłe łanie. [przypis edytorski]
smukierz (daw.) — przyozdabiający suknie. [przypis edytorski]
smuklić się (neol.) — stać, będąc wysokim i wysmukłym. [przypis edytorski]
smulać (gw.) — trzeć jeden przedmiot o drugi. [przypis edytorski]
smurgiel (gw.) — smarkacz. [przypis edytorski]
Smutek (…) pochodzący stąd, że człowiek ma o czymś innym gorsze zdanie, niż słuszność wymaga — W oryginale „illa” wskazuje na „radość”. Meijer (przekł. holend.) uważa tekst za skażony i proponuje „smutek”, wskazując na Okr. 22 w końcu Cz. III. Zgadza się z tym Leopold (Ad Sp., Op. Posth. 1902). Sprzeciwia się Baensch (przekł. niem.), twierdząc, że w Okr. 22 jest mowa tylko o powstawaniu niedoceniania z nienawiści, która jest smutkiem, jednak może według Tw. 20 wzbudzać radość. Tegoż zdania jest Appuhn (przekł. fr.), który wskazuje nadto na Okr. 11. Gebhardt podziela ten pogląd. Atoli niepodobna się na to zgodzić, aczkolwiek Nag. Schr. mają wyraźnie „radość”. Czyżby niedocenianie miało być tak samo radością, jak przecenianie? Niedocenianie jest wyraźnie określone jako nienawiść w Okr. 22. Nie jest ono radością analogicznie do szyderstwa, pozostającego w stosunku do lekceważenia, gdyż byłaby nią w stosunku do niedoceniania złośliwość. [przypis redakcyjny]
smutek zabił kota — przysłowie ang. z czasów elżbietańskich, od którego pochodzi współczesne: ciekawość zabiła kota. [przypis edytorski]
smutek — Zob. Przyp. do Tw. 11. [przypis redakcyjny]
smutna (brus., lenk.) — liūdna. [przypis edytorski]
Smutna wdowa śpi samotnie (…) Zmilkłyby skargi niebogi — Auto-parafraza fragmentu Il Marescalco, autorstwa Pietro Aretino: „La vedovella quando dorme sola, lamentarsi di me non ha ragione (…)” (Wdowa, gdy śpi sama, narzekać na mnie nie ma powodu). W Żywotach kurtyzan w oryginale: „La vedovella quando donne sola: lamentasi di sè lamentarsi di me non ha ragione” (Wdowa, gdy śpi sama, ma żal do siebie, narzekać na mnie nie ma powodu). [przypis edytorski]
smutną po sobie zostawiam pamiątkę — Ten świerk dotąd cieni tę starożytną budowlę. [przypis autorski]
Smutne proroctwo ktoś im wypsalmował (…) — aluzja do Psalmu Miłości. [przypis redakcyjny]
smutnem — daw. (XIX w.) forma N. i Msc. przymiotników r.ż. i r.n.; dziś ujednolicone: smutnym. [przypis edytorski]
smutnie — dziś: smutno. [przypis edytorski]
smutniéj — daw. forma z é (tzw. e pochylonym), tu: wymawianym jak i. [przypis edytorski]
smutnim byli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: byliśmy smutni. [przypis edytorski]
„Smutno mi Boże” — Juliusz Słowacki, Hymn o zachodzie słońca na morzu. [przypis edytorski]
Smutno mi Boże — to krótkie zdanie podkreśla zaraz na wstępie, jakie uczucia będą dominowały w utworze. Uczucie głębokiego smutku wygnańca, które przewija się w Pieśniach Podróży na Wschód, tu się potęguje jeszcze pod wpływem widoku tarczy słonecznej, nurzającej się w bezbrzeżną przestrzeń wód. Na genezę Hymnu i na jego nastrój religijny wywarł niewątpliwie wpływ zwyczaj panujący na statkach śródziemnomorskich zbiorowego odmawiania modlitw wieczornych po zachodzie słońca. [przypis redakcyjny]
smutnoje wriemia (ros. смутное время) — dosł. czasy smuty; przen. czas zamętu, burzliwy czas; pierwotnie: okres głębokiego kryzysu Cesarstwa Rosyjskiego w l. 1598–1613, tj. od śmierci ostatniego cara z dynastii Rurykowiczów do objęcia tronu przez dynastię Romanowów. [przypis edytorski]
smutnych pod względem następstw wypadków grudniowych w 1825 r. — mowa o nieudanym powstaniu wszczętym w grudniu 1825 przez tzw. dekabrystów, rewolucjonistów szlacheckich dążących do obalenia jedynowładztwa i zmiany ustroju. [przypis edytorski]
Smuts, Jan Christiaan (1870–1950) — południowoafrykański polityk i wojskowy; interesował się przyrodoznawstwem, napisał poczytną książkę Holism and Evolution (Holizm i ewolucja, 1927). [przypis edytorski]
Smuts, Jan Christian (1870–1950) — południowoafrykański polityk, filozof i wojskowy; premier Związku Południowej Afryki w latach 1919–1924 oraz 1939–1948. [przypis edytorski]
Smuts, Jan Christian (1870–1950) — południowoafrykański polityk i wojskowy; interesował się przyrodoznawstwem, napisał poczytną książkę Holism and Evolution (Holizm i ewolucja, 1927). [przypis edytorski]
smużyć się — zostawiać za sobą smugę. [przypis edytorski]
smycz psów — para chartów. [przypis redakcyjny]
smyczem — dziś popr. forma N. lp: smyczą (r.ż.). [przypis edytorski]
smyczę — dziś popr. forma B.lp: smycz. [przypis edytorski]
smyję (starop.) — zmyję; tu przen.: usunę, zabiję. [przypis edytorski]
smyk — malec. [przypis edytorski]
smyknąć — zemknąć, tu: spaść. [przypis edytorski]
Smyrna — duże miasto portowe u wsch. wybrzeży Morza Egejskiego; dziś: Izmir w zach. Turcji nad Zatoką Izmirską. [przypis edytorski]
Smyrna — dziś: Izmir, miasto w płd.-zach. Turcji. [przypis redakcyjny]
Smyrna — dziś: Izmir, wielkie miasto portowe w zachodniej Turcji. [przypis edytorski]
Smyrna — miasto portowe (dziś Izmir w zach. Turcji) położone w Zatoce Smyrneńskiej (Izmirskiej) nad Morzem Egejskim; powstało na terenach zamieszkałych już 3 tys. lat p.n.e., w czasach staroż. Grecji włączone do Jonii, od IV w. p.n.e. stało się gł. miastem handlowym w Azji Mniejszej, po trzęsieniu ziemi w 178 r. n.e. zostało odbudowane staraniem cesarza Marka Aureliusza; w pierwszych wiekach n.e. stanowiło ważny ośrodek chrześcijaństwa. [przypis edytorski]
Smyrna — port turecki nad Morzem Egejskim [dziś: Izmir]. [przypis redakcyjny]
Smyrna, Rhodos, Colophon, Salamis, Chios, Argos, Athenae — Aulus Gellius, III, 2. [przypis tłumacza]
smyrneński dywan — pochodzący ze Smyrny (ob. Izmir), tureckiego miasta portowego na wybrzeżu Azji Mniejszej, od końca XVI w. międzynarodowego ośrodka handlu, szczególnie bawełną. [przypis edytorski]
smysł (starop.) — zmysł. [przypis edytorski]
smysły — zmysły. [przypis edytorski]
smyśny (gw.) — tu: zręczny, zmyślny, sprytny. [przypis edytorski]
Smytnia — prawdopodobnie chodzi o Halę Smytnią. [przypis edytorski]
Sna — Esna, eg. Junet, gr. Latonpolis, miasto na południu Egiptu na zachodnim brzegu Nilu, ok. 50 km na południe od Teb, stolica 3. nomu Górnego Egiptu, centrum kultu bogini Neith i boga Chnuma. [przypis edytorski]
snać a. sna (starop.) — także: snadź; widocznie, prawdopodobnie, widocznie, chyba. [przypis edytorski]
snać a. snać (daw.) — widocznie, najwyraźniej. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw., gw.) — widocznie, najwyraźniej. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw., starop.) — może, podobno, przecież, widocznie, zapewne. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw., starop.) — może, podobno, przecież, widocznie, zapewne. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widać, widocznie. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widocznie, najwyraźniej [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widocznie, najwyraźniej. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widocznie, prawdopodobnie, najwyraźniej. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski]
snać a snadź (daw.) — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widocznie. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — widocznie, zapewne. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — wszak, przecież. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — wszakże, przecież. [przypis edytorski]
snać a. snadź (daw.) — zapewne, widocznie. [przypis edytorski]
snać a. snadź (przestarz.) — widocznie. [przypis edytorski]
snać a. snadź (starop.) — widocznie. [przypis edytorski]
snać a. snadź (starop.) — widocznie, zapewne; wszakże, przecież. [przypis edytorski]
snać a. snadź — widocznie, najwyraźniej. [przypis edytorski]
snać a snadź — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski]
snać a. snadź — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski]
snać a. snadź — widocznie. [przypis edytorski]
