Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 5778 przypisów.
Lyk — Lycus, chłopiec, którego urodę i wdzięki opiewał Alkajos. [przypis redakcyjny]
Lykabettos — strome wzgórze w północnej części Aten, w starożytności poza terenem miejskim. [przypis edytorski]
Lykaja — arkadyjskie święto wiosenne na cześć Dzeusa Lykajosa. [przypis tłumacza]
Lykaon, Kallisto, Io, Dafne, Syrinks (mit. gr.) — postacie z mitów greckich zamienione w zwierzęta i rośliny. [przypis edytorski]
Lykaon — król Arkadii, ludożerca. [przypis tłumacza]
Lykaon — w innym przekładzie: Likon. [przypis edytorski]
Lykaoński Orfeusz — W katakumbach pełno było rzeźb i malowideł symbolicznych po ścianach i na sarkofagach. W początkach chrześcijaństwa sztuka była całkiem symboliczną. I tak Orfeusz, pierwszy mędrzec, poeta, założyciel towarzystwa, u pogan wyrażał Chrystusa; postać Noego, Izaaka, Józefa patriarchy, to samo znaczyły. Złoty świecznik o trzech ramionach wyrażał Chrystusa. Latorośl winna to samo. Lira była symbolem krzyża; palma zwycięstwa niebieskiego; krzyż z drogimi kamieńmi, otoczony wieńcami róż, wiszącymi na złotych łańcuszkach, dwiema literami greckimi alfa i omega, znaczył boga, koniec i początek wszystkiego. Paw był symbolem zmartwychwstania, a czasem znowu szatana. Oliwne drzewo było hieroglifem wieczności i pokoju. Cyprys i sosna śmierci; kotwica zbawienia. Ryby ludzi, z powodu słów Chrystusowych do Apostołów: Faciam vos piscatores hominum. Delfin nadziei i umarłych, co z tego świata w lepsze strony się udali. Samson z wyrwanymi bramami na barkach znaczył Chrystusa na tej zasadzie: Tollit portas civitatis est Inferni et removit mortis imperium. Tu civitas raz znaczy czyn Samsona realny, drugi raz oznacza świat starożytny cały, który był tylko składem civitatum, miast ([fr.] cité), czyli egoizmów zamkniętych, w sobie najsrożej uciskających. W rzeczy samej, Chrystus zadał śmierć składowi temu, porządkowi całego świata starożytnego, powołując ludzi do braterstwa i wolności. To dowodzi, że i chrześcijanie pierwszych wieków już czuli swoje powołanie polityczne. Dalej jeleń znaczy apostołów, kogut czujność pasterską, a krzyż zawsze składał się z czterech gatunków drzewa: z cyprysu, cedru, palmy i oliwy. [przypis autorski]
Lykas — wuj i opiekun Antiope, obdarzanej miłością przez Jowisza. [przypis tłumacza]
Lykejon — miejski gimnazjon (zespół budowli do ćwiczeń fizycznych, wraz z łaźnią), położony na wschodnich obrzeżach Aten, w gaju przy świątyni Apollina Likejosa (stąd nazwa), zbudowany w V w. p.n.e. przez Peryklesa; przy tym gimnazjonie uczeń Platona, Arystoteles, założył później szkołę filozoficzno-naukową. [przypis edytorski]
Lykejon — miejski gimnazjon (zespół budowli do ćwiczeń fizycznych, wraz z łaźnią), położony na wschodnich obrzeżach Aten, w gaju przy świątyni Apollina Likejosa (stąd nazwa), zbudowany w V w. p.n.e. przez Peryklesa. Przy tym gimnazjonie Arystoteles założył szkołę filozoficzno-naukową. [przypis edytorski]
Lykofron — tragik grecki z wyspy Eubei. [przypis tłumacza]
Lykon — ojciec Autolika; należał później do oskarżycieli Sokratesa, być może rozgoryczony stratą syna, którego zabili Spartanie stanowiący garnizon dla obrony trzydziestu tyranów; przecież najenergiczniejszy z nich Kritias uchodził za ucznia i przyjaciela Sokratesa. [przypis tłumacza]
Lyly, John (1554?–1606) — prócz Euphuesa (w dwóch częściach, 1579–80) napisał szereg komedii. Euphues nie jest utworem oryginalnym, lecz przeróbką dzieła Hiszpana Guevary, którego asonancje Lyly zastąpił zgodniejszą z duchem swego języka aliteracją. [przypis tłumacza]
Lyncestes, obwiniony o spisek przeciw Aleksandrowi (…) — Quintus Curtius, Historiae Alexandri Magni, VII, 1. [przypis tłumacza]
lynch (ang.)— lincz, samosąd, wymierzenie kary przez osobę nieuprawnioną; nazwa utworzona od nazwiska Charlesa Lyncha (1736–1796), amerykańskiego plantatora, który wraz z grupą popleczników sprawował pozaprawne sądy, wymierzając kary osobom, które uznawał za winne. [przypis edytorski]
lynch (ang.) — samosąd. [przypis edytorski]
lynch — lincz, samosąd, wymierzenie kary przez osobę nieuprawnioną; nazwa utworzona od nazwiska (tj. eponim) Charlesa Lyncha, (1736–1796), amer. sędziego ze stanu Wirginia. [przypis edytorski]
lyngam — popr.: lingam a. linga, obiekt kultu hinduskiego boga Śiwy, symbolizujący jego moc twórczą: pionowy kamienny słup z obłym wierzchołkiem, na podstawce odprowadzającej wodę z rytuałów obmywania; przez Europejczyków uznawany za symbol falliczny, organu rozrodczego Śiwy. [przypis edytorski]
lynx (ang.) — ryś. [przypis edytorski]
Lyon — miasto we wsch. Francji, oddalone 391 km od Paryża. [przypis edytorski]
Lyon — miasto we wsch. Francji. [przypis edytorski]
Lysippos, pol. Lizyp (IV w. p.n.e.) — jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy greckich okresu klasycznego, nadworny portrecista Aleksandra Wielkiego. [przypis edytorski]
lytlauža — trikampis tilto įrengimas, saugantis tiltą nuo einančių lyčių, laužiantis jas. [przypis edytorski]
lza (daw.) — można, wolno. [przypis edytorski]
lza (daw.) — wolno, można. [przypis edytorski]
lża a. lza (daw.) — trzeba, wolno, można. [przypis edytorski]
lża (daw.) — wolno. [przypis edytorski]
lżyciel — ten, który lży; rzuca obelgi. [przypis edytorski]
Lżyć będą cnotę, przykrymi mówiąc słowami — z Hezjoda: Erga [tytuł polski: Prace i dnie], 186. [przypis tłumacza]
lżyć (daw.) — obrażać, przeklinać. [przypis edytorski]
lżyć — obrzucać obelgami. [przypis edytorski]
Ł. — Łomża. [przypis edytorski]
Łaba nakt, ponuj! (lit.) — Dobranoc panu! [przypis autorski]
Łaba — rzeka w Niemczech i Czechach o długości 1165 km. [przypis edytorski]
łabaj — oddział szpitalny dla wenerycznie chorych. [przypis edytorski]
Łabanakt, pone! — Dobranoc panu! [przypis edytorski]
łabas (gw.) — cap, chaps. [przypis edytorski]
łabęci — dziś popr.: łabędzi. [przypis redakcyjny]
łabęcim — dziś popr.: łabędzim. [przypis edytorski]
łabęć (daw.) — łabędź. [przypis redakcyjny]
łabęć (starop. forma) — dziś: łabędź. [przypis edytorski]
łabęć (starop. forma ort.) — łabędź. [przypis edytorski]
Łabędź — charakterystyczny, jasny gwiazdozbiór na północnym niebie. [przypis edytorski]
„Łabędź i Leda” Leonarda — Leda z łabędziem, obraz Leonarda da Vinci ilustrujący mitologiczną opowieść o żonie króla Sparty uwiedzionej przez Zeusa, który przybrał postać łabędzia; dzieło zaginione w XVII w., znane ze szkiców i kopii. [przypis edytorski]
łabuź (reg.) — tatarak. [przypis edytorski]
Łac. Mowa opublikowana jest rzeczą wolną. Por. krytyczną na temat recepcji tej sentencji w literaturze przedmiotu wypowiedź Leonarda Górnickiego. Jego zdaniem sentencja ta została wyrwana z kontekstu, a przez to częściowo zafałszowana. „Publiczność może co prawda powielać utwór, bo autorzy tracą nad nim kontrolę, skoro tylko on ich opuści […] ale musi jednocześnie stać na straży własnościowych, jakkolwiek mających charakter niematerialny, roszczeń autora do działa, jego dobrej sławy związanej ze stworzonym przez niego utworem. Tekst jest więc wolny (libera) na jednej płaszczyźnie, lecz stanowi własność (possessa) na innej”. L. Górnicki, Rozwój idei praw autorskich……, s. 73. [przypis autorski]
Łacha ił Ałła — Allah jest jedynym bogiem. [przypis edytorski]
łachmanda — wędrowny szmaciarz. [przypis autorski]
łachmytki — nędzarze. [przypis edytorski]
łachy (gw.) — szaty. [przypis autorski]
łaciarz (daw.) — tu: szewc, zajmujący się naprawami i przeróbkami. [przypis edytorski]
Łaciarz — utwór został opublikowany w zbiorze Z jednego strumienia: szesnaście nowel przez dziesięciu autorów z przedmową Elizy Orzeszkowej. Przedmowa autorstwa Elizy Orzeszkowej dostępna jest w bibliotece Wolne Lektury — Red.WL. [przypis edytorski]
łaciasto — w łatach. [przypis redakcyjny]
łaciasty — łaciaty. [przypis edytorski]
łaciaty byk z Memfis — święty byk Apis, czczony przez Egipcjan w sanktuarium w Memfis, symbol siły i męstwa, uważany za wcielenie boga Ptaha lub Ozyrysa; po śmierci świętego zwierzęcia kapłani wybierali kolejne, kierując się szczególnymi znakami, jakie musiały występować na jego ciele. [przypis edytorski]
łacinką (…) niczyje oczy nie wytrzymają (…) czytania tak długo, jak czytania gotyku — obecnie nawet w Niemczech zapatrywania na tę sprawę już się zmieniły. Coraz częściej słychać skargi na szkodliwość gotyku. Coraz częściej też drukuje się dzieła niemieckie łacinką. Por. uwagę wydawcy 9. [przypis tłumacza]
Łacinnik — Włoch. [przypis redakcyjny]
łacinników — rzymsko-katolików. [przypis redakcyjny]
łaciński — tu: katolicki. [przypis edytorski]
łacińskiemi — dziś popr. łacińskimi. [przypis edytorski]
łacnie (daw.) — łatwo; pomyślnie, skutecznie. [przypis edytorski]
łacnie (daw.) — łatwo. [przypis edytorski]
łacniej (daw., gw.) — łatwiej. [przypis edytorski]
łacniej (daw.) — łatwiej. [przypis edytorski]
łacniej (daw.) — łatwiej. [przypis edytorski]
łacniej — dziś: łatwiej. [przypis edytorski]
łacniej — łatwiej. [przypis edytorski]
łacniej rzec — łatwiej mówić. [przypis redakcyjny]
łacniejszy (daw.) — łatwiejszy. [przypis edytorski]
łacniuczki (starop.) — łatwiutki. [przypis edytorski]
łacno (daw.) — bez trudu, łatwo. [przypis edytorski]
łacno (daw., gw.) — łatwo. [przypis edytorski]
łacno (daw., gw.) — łatwo. [przypis edytorski]
łacno (daw.) — łatwo, bez trudu. [przypis edytorski]
łacno (daw.) — łatwo. [przypis edytorski]
łacno (daw.) — łatwo. [przypis edytorski]
François-René de Chateaubriand, Przygody ostatniego z Abenserażów
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Wojciech Dembołęcki, Pamiętniki o Lisowczykach czyli przewagi Elearów polskich
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
łacno (daw.) — łatwo. [przypis redakcyjny]
łacno (daw.) — szybko, łatwo. [przypis edytorski]
łacno — dawniej: łatwo, nietrudno. [przypis redakcyjny]
łacno (gw.) — łatwo. [przypis edytorski]
łacno — łatwo. [przypis edytorski]
łacno — łatwo. [przypis redakcyjny]
Łacno naleść mądrość tym, którzy ją miłują: ona uprzedza tych, którzy jej pragną, i ona się im pierwej ukazuje; i kto rano wstawa, najduje ją u drzwi swoich — Mdr 6, 13–15 wg Wulgaty (w BT: Mdr 6, 12–14). [przypis edytorski]
łacno (starop.) — bez trudu, łatwo. [przypis redakcyjny]
łacno (starop.) — łatwo. [przypis redakcyjny]
łacnom (…) usłuchał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: łacno usłuchałem. [przypis edytorski]
łacny (daw.) — łatwy. [przypis edytorski]
łacny (starop. forma) — łatwy. [przypis edytorski]
ład waszych żywiołów — To jest: ziemię. [przypis redakcyjny]
Łada, Kazimierz (1824–1871) — skrzypek i kompozytor polski, pochodzący z rodziny muzyków spod Kalisza; autor ok. 40 utworów: fantazji, mazurków, kujawiaków i tańców ludowych, które publikował w Warszawie; na łamach „Gazety Muzycznej i Teatralnej” opublikował 1866 r. cykl artykułów pt. Materiały do historii muzyki w Polsce; używał także nazwisk: Ładowski, Ładewski. [przypis edytorski]
łada-młódka — tu: dziewczyna. Łada była rzekomą słowiańską boginią małżeństwa, życia i wiosny. Po raz pierwszy była wspomniana w XV wieku, utożsamiona wówczas z rzymskim bogiem wojny, Marsem. Istnienie Łady do tej pory pozostaje dyskusyjne, jednak pieśni i podania pochodzące z Bułgarii i Chorwacji wskazują na to, że faktycznie była czczona. [przypis edytorski]
łada — tu: dziewczyna, piękność. [przypis edytorski]
Łada — w mitologii słowiańskiej bogini miłości, płodności, wiosny i wegetacji, a także zgody (tj. ładu; stąd nazwa); u Jana Długosza miała być boginią wojny, odpowiadającą Marsowi w mit. rzym. [przypis edytorski]
ładan a. ladanum (labdanum) — żywica o balsamicznym zapachu otrzymywana z niektórych gatunków roślin należących do rodzaju czystek (Cistus), znana od starożytności, używana jako kadzidło. [przypis edytorski]
ładan — mirra. [przypis edytorski]
ładan — rodzaj żywicy stosowanej w kadzidłach. [przypis edytorski]
ładną jedną Abisynkę, za którą dawano już 1000 fr. — pod wpływem księcia-podróżnika Pückler-Muskau, który w czasie podróży na Wschód kupił sobie Abisynkę Machhubah i z nią się ożenił, Słowacki nosił się również z zamiarem kupienia niewolnicy abisyńskiej. [przypis redakcyjny]
Ładne też dzieci urodziłaś, Latono, Zeusowi — Artemidę i Apollina. [przypis edytorski]
ładnemi — dziś popr.: ładnymi. [przypis edytorski]
Ładniem się zasypał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: ładnie się zasypałem (tj. wsypałem się, wpadłem). [przypis edytorski]
