Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 129442 przypisów.
inne miasta o starożytnych nazwach — od końca XVIII do poł. XIX w. popularne było tzw. „odrodzenie greckie” w kulturze i sztuce, dlatego w Stanach Zjednoczonych wielu miastom nadano nazwy związane z klasyczną kulturą grecko-rzymską. [przypis edytorski]
inne świadki — dziś popr. forma B. lm: innych świadków. [przypis edytorski]
[inne światy] mają może zgoła inny kształt i inne ustawy. Epikur wyobraża je sobie albo podobne, albo niepodobne (…) — Epikur wskazywał, że przede wszystkim nasz, ziemski świat może być rozmaity co do swego kształtu i ruchu, por. Diogenes Laertios, Epikur [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, X, 88. [przypis edytorski]
innego jak — dziś popr.: innego niż. [przypis edytorski]
innego — słowo dodane przez Cylkowa, nie ma go w oryginale. [przypis edytorski]
innego — słowo 'innego' dodane przez Cylkowa, nie ma go w oryginale. [przypis edytorski]
innego wielkiego jeziora, zwanego również Balombi lub Mbu — dziś: Barombi Mbo a. Barombi-ma-Mbu, niewielkie jezioro w Kamerunie ok. 30 km na płn.-wsch. od jeziora Barombi Koto; w czasach kolonialnych zwane też Jeziorem Słoniowym. [przypis edytorski]
innej modły — innego sposobu postępowania. [przypis edytorski]
innemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: innymi. [przypis edytorski]
innemi — daw. forma N. i Msc. lm r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: innymi. [przypis edytorski]
innerer Tribunal — Gewissen. [przypis edytorski]
Inni płynąc na statkach po morskiej topieli, w obronie pięknowłosej Heleny zginęli — w wojnie trojańskiej, wielkiej wyprawie wojennej przeciwko zamorskiej Troi, której królewicz, Parys, uprowadził Helenę, żonę Menelaosa. [przypis edytorski]
inni także robią ślinkę — innym także cieknie ślina; inny też mają apetyt (ochotę). [przypis edytorski]
innocencja (z łac.) — niewinność, dziewiczość. [przypis edytorski]
innocencja (z łac.) — niewinność. [przypis edytorski]
innocens credit omni verbo (łac.) — niewinny wierzy każdemu słowu. [przypis edytorski]
Innocenty III, właśc. Lotario de' Conti di Segni (1161–1216) — papież od 1198; jeden z najwybitniejszych i najpotężniejszych pod względem władzy politycznej papieży; znacznie rozszerzył zakres wypraw krzyżowych, ogłaszając krucjaty przeciwko muzułmańskim Maurom na Płw. Iberyjskim oraz przeciwko albigensom (katarom) w ob. płd. Francji; zorganizował czwartą krucjatę, która zakończyła się splądrowaniem Konstantynopola; zatwierdził regułę zakonu franciszkanów; zwołał IV Sobór Laterański. [przypis edytorski]
Innocenty — imię pochodzące od łac. innocens, czyli niewinny. [przypis edytorski]
Innocenty IV, właśc. Sinibaldo Fieschi (ok. 1195–1254) — papież (od 1243); dążył do całkowitej supremacji politycznej papiestwa; w 1245 zwołał I Sobór Lyoński, na którym wytoczono proces cesarzowi Fryderykowi II, zakończony jego detronizacją; nakłonił francuskiego króla Ludwika IX do zorganizowania zakończonej klęską VII wyprawy krzyżowej; w 1252 wydał bullę, w której zezwolił sądom kościelnym na stosowanie tortur wobec osób podejrzanych o herezję, a władze świeckie zobowiązał do przymuszania heretyków za pomocą tortur do składania zeznań obciążających oraz do wydania wszystkich swoich wspólników; kontynuował politykę konfiskat Talmudu. [przypis edytorski]
Innocenty — po łacinie to imię oznacza: niewinny. [przypis edytorski]
Innocenty VIII (łac.: innocentius: niewinny, prawy, nieposzlakowany) — właśc. Giovanni Battista Cibo (1432–1492), papież od 1484; wydał bullę Summis desiderantes affectibus, która potępiała plagę czarów, szerzącą się rzekomo w dolinie Renu, oraz zawierała pełnomocnictwa dla inkwizytorów Jakoba Sprengera i Heinricha Kramera do podejmowania działań inkwizycyjnych w celu wykorzenienia czarownic w Niemczech. Heinrich Kramer napisał później traktat Młot na czarownice, znany jako podręcznik łowców czarownic. [przypis edytorski]
Innocenty VIII — właśc. Giovanni Battista Cibo (1432–1492), papież od 1484; zatwierdził Tomasa Torquemadę na stanowisku Wielkiego Inkwizytora. [przypis edytorski]
Innocenty VIII, właśc. Giovanni Battista Cibo (1432–1492) — papież od 1484; zatwierdził Tomasa Torquemadę na stanowisku Wielkiego Inkwizytora Hiszpanii; wydał bullę Summis desiderantes affectibus (1484), która potępiała plagę czarów, szerzącą się rzekomo w dolinie Renu, oraz zawierała pełnomocnictwa dla inkwizytorów Jakoba Sprengera i Heinricha Kramera do podejmowania działań inkwizycyjnych w celu wykorzenienia czarownic w Niemczech. Heinrich Kramer napisał później traktat Młot na czarownice, znany jako podręcznik łowców czarownic. [przypis edytorski]
innotescencja (z łac.) — zawiadomienie, wezwanie. [przypis edytorski]
innowacje — zmiany; tu: wprowadzenie zakazu gry w teatrach londyńskich. [przypis edytorski]
innoxia corpora (łac.) — niewinne ciała. [przypis edytorski]
Innsbruck — miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol. [przypis edytorski]
inny król — Odyseusz uważa, że został oszukany przez Alkinoosa. [przypis edytorski]
inny — mowa o Konstantym Ildefonsie Gałczyńskim. [przypis edytorski]
inny powiedział, że istnieją dwie rzeczy: wilgotność i suchość, albo ciepło i zimno, więc on je ściąga do jednego domu i żeni — Anaksymander z Miletu (ok. 610–546 p.n.e.), przedstawiciel tzw. jońskiej filozofii przyrody, twierdził, że początkiem, prazasadą (arché) wszechświata, determinującą całą rzeczywistość, jest nieokreślony i nieskończony bezkres (apeiron), z którego wyłaniają się przeciwieństwa (np. ciepło i zimno, suchość i wilgotność), powodując powstawanie rzeczy. [przypis edytorski]
inny ton wyśpiewają. — w późn. wyd. uzupełniono tłumaczenie, dodając po tym wersie kwestię Księżniczki: „Stań z boku, dobry Pompejuszu”. [przypis edytorski]
Innym dziś niźli indziej — Jestem dziś inny niż kiedy indziej. [przypis edytorski]
Innym razem Atanazy mnie wezwał, abym mu dopomógł przeciw arianom — do Aleksandrii, w 338. [przypis edytorski]
ino (daw. a. gw.) — tylko. [przypis edytorski]
ino (daw., gw.) — tylko, jedynie. [przypis edytorski]
ino (daw., gwar.) — tylko. [przypis edytorski]
ino (daw. reg.) — tylko. [przypis edytorski]
ino (daw.) — tylko. [przypis edytorski]
ino (gw.) — jedynie; tylko. [przypis edytorski]
ino (gw.) — tylko, jedynie. [przypis edytorski]
ino (gw.) — tylko (partykuła przeciwstawna lub ograniczająca). [przypis edytorski]
ino (gw.) — tylko. [przypis edytorski]
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, Chłopi, Część czwarta - Lato
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
ino (gw.) — tylko. [przypis edytorski]
Ino (mit. gr.) — bóstwo morskie, córka Kadmosa. [przypis edytorski]
Ino (mit. gr.) — córka Kadmosa i Harmonii, na skutek zesłanego na nią przez Herę szału zabiła własne dzieci. [przypis edytorski]
ino (reg.) — tylko. [przypis edytorski]
ino — tylko. [przypis edytorski]
ino waryty, koby buło szczo! (daw. ukr.) — tylko gotować, gdyby było co (gdyby się coś znalazło). [przypis edytorski]
ino wrócił z Brazylei — tu: „jak tylko wrócił z Brazylii”. Pod koniec XIX w. miała miejsce masowa emigracja chłopów do Brazylii. Do wyjazdu nakłaniali ich pośrednicy, obiecując własny grunt i szansę dorobienia się. W rzeczywistości docierający do Brazylii chłopi musieli mierzyć się z nędznymi warunkami życia i licznymi chorobami wynikającymi z nieprzystosowania do tamtejszego klimatu. [przypis edytorski]
inochodniczek (daw.) — koń stępak. [przypis edytorski]
inochód — przemieszczanie się zwierząt czworonożnych, polegające na stawianiu jednocześnie obu nóg lewych następnie prawych. [przypis edytorski]
inom (…) wieko przytłukła — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: ino (gw.: tylko) wieko przytłukłam. [przypis edytorski]
inom (…) wszed (gw.) — (jak) tylko wszedłem (konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski]
inom (…) zapomniała — tylko zapomniałam. [przypis edytorski]
inondacja — popr.: inundacja (z łac. inundatio: zalanie), zalanie przez wylewającą rzekę pewnego obszaru. [przypis edytorski]
inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te (łac.) — niespokojne jest nasze serce, póki nie spocznie w tobie. [przypis edytorski]
ins große praktiziert — im Großen mit List ausführt. [przypis edytorski]
insania (łac.) — szaleństwo. [przypis edytorski]
insatiabilis (łac.) — nienasycony; tu forma lm insatiabiles: nienasyceni. [przypis edytorski]
inseparable (ang.) — nieodłączne. [przypis edytorski]
inserat (daw.) — ogłoszenie. [przypis edytorski]
insi (daw.) — inni. [przypis edytorski]
insi — dziś: inni. [przypis edytorski]
insi — inni. [przypis edytorski]
insi (starop.) — inni. [przypis edytorski]
inso (gw.) — inna. [przypis edytorski]
insouciance (fr.) — niefrasobliwość, brak zobowiązań. [przypis edytorski]
inspekt — płytka skrzynia, oszklona z góry, służąca do uprawy roślin. [przypis edytorski]
inspektor — nadzorca. [przypis edytorski]
inspekty — skrzynie z oknem u góry, służące uprawie roślin, działające na podobnej zasadzie co szklarnia. [przypis edytorski]
inspicjent — pracownik teatru odpowiedzialny za organizacyjną oraz techniczną stronę spektaklu. [przypis edytorski]
instancja (daw.) — wstawienie się za kimś. [przypis edytorski]
instancja (daw., z łac.) — tu: wstawienie się za kimś, wstawiennictwo. [przypis edytorski]
instancja (daw., z łac.) — wstawiennictwo, poparcie. [przypis edytorski]
instancja — tu: skrócenie terminu instantia in contrarium (łac.): przypadek przeciwieństwa (zaprzeczający jakiemuś ogólnemu twierdzeniu, a zatem obalający je). [przypis edytorski]
instancja — tu: wstawienie się za kimś. [przypis edytorski]
instancja (z łac.) — tu: wstawiennictwo, usilna prośba. [przypis edytorski]
instantia in contrarium (łac., r.ż.) — istniejący przypadek zaprzeczający (jakiemuś ogólnemu twierdzeniu, a zatem obalający je). [przypis edytorski]
instar (łac.) — na wzór. [przypis edytorski]
instar (łac.) — nie mniej od; na kształt, na podobieństwo. [przypis edytorski]
instigator (łac.) — prokurator. [przypis edytorski]
institutricza (z ros.) — pensjonarka (w Rosji panny z dobrych domów uczyły się nie na pensjach, ale w instytutach, stąd utworzona nazwa uczennicy takiego instytutu). [przypis edytorski]
instructiones militares (łac.) — instrukcje wojskowe. [przypis edytorski]
instrukcje poselskie — w Rzeczypospolitej szlacheckiej sejmiki ziemskie dawały posłom na sejm walny instrukcje w sprawach przewidzianych jako punkty obrad, wymagając ich ścisłego przestrzegania. [przypis edytorski]
instrument — tu: broń; miecz, szablę, rapier itp. [przypis edytorski]
instrumenta (daw.) — dokumenty. [przypis edytorski]
instrumenta — daw. forma M.lm, dziś: instrumenty. [przypis edytorski]
instrumenta — daw. forma M. lm, dziś: instrumenty. [przypis edytorski]
instrumenta — daw. forma N.lm; dziś: instrumenty. [przypis edytorski]
instrumenta (daw., łac., lm r.n.) — narzędzia. [przypis edytorski]
instrumenta — dziś: instrumenty. [przypis edytorski]
instrumenta — dziś popr. B. lm: instrumenty. [przypis edytorski]
instrumenta — dziś popr.: instrumenty. [przypis edytorski]
instrumenta — popr. instrumenty. [przypis edytorski]
instrumentować — mianować. [przypis edytorski]
instrumenty — narzędzia. [przypis edytorski]
instygatariusz, właśc. instygator — daw. oskarżyciel publiczny, prokurator; ale także: prowokator. [przypis edytorski]
instygator (daw.) — oskarżyciel. [przypis edytorski]
instygator (hist.) — oskarżyciel publiczny, odpowiednik dzisiejszego prokuratora. [przypis edytorski]
instygator (łac.) — podżegacz, inicjator, pomysłodawca. [przypis edytorski]
