Przypisy

z laty — daw. forma N.lm., dziś popr.: z latami, tj. z czasem, kiedyś. [przypis edytorski]

z laty — dziś N. lm: z latami (tu domyślnie: życia). [przypis edytorski]

z laty — z latami, w ciągu lat. [przypis edytorski]

z lądu — bo część bydła wypasano w miejscach bardziej sprzyjających niż górzysta Itaka. [przypis edytorski]

z ledwie ciosanych balas — dziś popr.: (…) balasów. [przypis edytorski]

z letka (daw.) — dziś popr.: z lekka. [przypis edytorski]

z letka (reg.) — z lekka. [przypis edytorski]

z lichwą coś pokryć, wynagrodzić itp. (daw.) — z naddatkiem, z nawiązką, ze znaczną korzyścią. [przypis edytorski]

z lichwą (daw.) — z procentem. [przypis edytorski]

z lichwą — tu: z procentem, z nawiązką. [przypis edytorski]

z lichwą — tu: z procentem; z nawiązką. [przypis edytorski]

z lichwą — z nawiązką, z procentem. [przypis edytorski]

z lichwą — z procentem. [przypis edytorski]

z lichwą — z procentem, z naddatkiem. [przypis edytorski]

z lichwą — z procentem, z nawiązką. [przypis edytorski]

z lichwą zwrócić, wynagrodzić itp. (daw.) — z naddatkiem, z nawiązką. [przypis edytorski]

Z liczby znalezionych tu narzędzi przedstawiam cztery (…) — nie uwzględniono rycin z wydania źródłowego. [przypis edytorski]

z licznymi wojowniki — daw. forma N.lm; dziś popr.: (…) wojownikami. [przypis edytorski]

z lipowego dziupla — dziś: z lipowej dziupli. [przypis edytorski]

z „ll” wymawianym (…) jak po walijsku — chodzi o bezdźwięczne szczelinowe „l”, wymawiane z rodzajem szumu; por.: https://pl.wikipedia.org/wiki/Spółgłoska_boczna_szczelinowa_dziąsłowa_bezdźwięczna [przypis edytorski]

z ludźmi — z Esawem i z Labanem, zob. Raszi do 32:29. [przypis edytorski]

z łanów żołnierzy pieszych dostarczyć — mowa o piechocie łanowej, wojsku zaciężnym narodowego autoramentu, złożonym z chłopów z dóbr królewskich, szlacheckich i kościelnych, powoływanych po jednym z każdych 15 łanów, tj. z ok. 200 ha. [przypis edytorski]

z łapy — dziś popr. forma N. lm: z łapami. [przypis edytorski]

z łaską (starop.) — tu: łaskawie. [przypis edytorski]

Z… łez poranku — z kropli rosy. [przypis edytorski]

z łusk (daw. forma) — dziś: łusek. [przypis edytorski]

z macierze (starop. forma) — z macierzy; po matce. [przypis edytorski]

z malakitu — z malachitu, półszlachetnego kamienia zielonej barwy. [przypis edytorski]

z mańki zażyć (daw.) — oszukać (dosł.: zadać cios bronią białą używając lewej ręki). [przypis edytorski]

z mańki zażyć (daw.) — pokonać podstępem, oszukać. [przypis edytorski]

z mańki zażyć — pokonać podstępem (od ciosu szablą zadanego niespodziewanie lewą ręką). [przypis edytorski]

z marsem — ze srogą miną. [przypis edytorski]

z matki urodzony — człowiek, śmiertelnik. [przypis edytorski]

z mąki marymonckiej (daw., żart.) — elegancik; na warszawskim Marymoncie pracowały dawniej młyny (Zegadłowicz, jak w innych miejscach, spolszcza tu realia tekstu Goethego). [przypis edytorski]

z mego miecza wam spłynie, anioła — miecz jest tu porównany do anioła. [przypis edytorski]

z menady — dziś popr. forma N. lm: z menadami. [przypis edytorski]

Z miasta swojego (Pizy) wygnali — w 1592 Galileusz opuścił Pizę, żeby objąć posadę wykładowcy matematyki na uczelni w Padwie. Po publikacji odkryć astronom. i zyskaniu sławy przeniósł się do Florencji, z którą był wcześniej związany. [przypis edytorski]

z miecza twojego będziesz żył — «To błogosławieństwo będzie wyłącznie twoje, że będziesz żył ze swego miecza i będą się ciebie bać z powodu twego miecza, gdyż będziesz wprawny w wojowaniu», zob. Radak do 27:40. [przypis edytorski]

z miłościm zaniewidział — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: z miłości zaniewidziałem, straciłem wzrok. [przypis edytorski]

z miłośnemi leki — dziś popr. forma: z miłosnymi lekami; tj. z ziołami wywołującymi miłość. [przypis edytorski]

z miodem BONOWYM — ze sztucznym miodem na kartki; chemicy w getcie opracowali sposób produkcji sztucznego miodu z nierafinowanego cukru. [przypis edytorski]

z młodu — od młodości. [przypis edytorski]

z młoty — dziś popr. forma N.lm: z młotami. [przypis edytorski]

z mnichy — dziś popr. forma N. lm: z mnichami. [przypis edytorski]

z mnichy i pany — dziś popr. forma N. lm: z mnichami i panami. [przypis edytorski]

z moich ręku — daw. Ms. liczby podwójnej, dziś: z moich rąk. [przypis edytorski]

z moimi — ludźmi; załogą. [przypis edytorski]

z mojej racji (daw.) — z mojego powodu. [przypis edytorski]

z morza — tu dziś popr.: od morza. [przypis edytorski]

z mułam zrzucon — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika oraz krótką formą przymiotnika; dziś: z muła zrzucony jestem. [przypis edytorski]

z nadsypką — dziś: z nawiązką; dać więcej, niż się należy. [przypis edytorski]

z nadzieje ostatniej zrażeni (starop.) — pozbawieni ostatniej nadziei (właśc. dosł. zbici z ostatniej nadziei). [przypis edytorski]

z naprężoną uwagą — niem. mit großer Aufregung: z wielkim podnieceniem, wzburzeniem, ekscytacją. [przypis edytorski]

z następnego powodu (daw.) — z następującego powodu; z takiego oto powodu. [przypis edytorski]

z natury przyrodne — przyrodzone, naturalne. [przypis edytorski]

z nawrotem — z powrotem. [przypis edytorski]

z nią albo na niej — „Wrócić z tarczą albo na tarczy”: sentencja pożegnania wojownika wyruszającego na wojnę w Sparcie oznaczająca życzenie powrotu zwycięzcą albo poległym, ponieważ uciekając żołnierze porzucali tarcze, aby lżej im było biec, natomiast poległych znoszono z pola bitwy używając tarczy jako noszy. [przypis edytorski]

z nią w ręku do samego Zeusa się modlił — grecka tradycja nakazywała poświęcić bogom kilka pierwszych kropel pitego wina (libacja). [przypis edytorski]

z niechcenia — od niechcenia. [przypis edytorski]

z niechcenia — od niechcenia. [przypis edytorski]

Z niej wypływa Biały Dunajec — w rzeczywistości tworzą go potoki Cicha Woda, Strążyski, Bystra, Olcza, Poroniec i Sucha Woda wypływające z innych miejsc. [przypis edytorski]

z Niemcy — dziś popr. forma N. lm: z Niemcami. [przypis edytorski]

z Niemcy — dziś: z Niemcami. [przypis edytorski]

z niemi (daw., gw.) — z nimi. [przypis edytorski]

z niemi — dziś: z nimi. [przypis edytorski]

z nienagła a. znienagła (starop.) — powoli, stopniowo. [przypis edytorski]

z nienagła — nie nagle; z wolna. [przypis edytorski]

z nienagła (starop.) — powoli, stopniowo; por. z nagła: nagle. [przypis edytorski]

z nieobaczka (starop.) — niepostrzeżenie, przez nieuwagę. [przypis edytorski]

z nieobaczka (starop.) — niespodziewanie; przez nieuważność. [przypis edytorski]

z nieobaczka (starop.) — znienacka, niespodziewanie, niepostrzeżenie. [przypis edytorski]

z niespokojem — dziś popr.: z niepokojem a. niespokojnie. [przypis edytorski]

z nieswojego drzewa — jemioła jest rośliną pasożytniczą; jej nasiona, przeniesione przez pta­ki, wyrastają na korze innych drzew. [przypis edytorski]

z nieufnością — w oryginale: Diskredit. [przypis edytorski]

z niewiadakąd — nie wiadomo skąd. [przypis edytorski]

z niewiastą arcychrześciańską, czeską księżniczką, Dąbrówką imieniem — w oryg. łac. unam christianissimam de Bohemia Dubrovcam. [przypis edytorski]

z niewiela (daw.) — dziś: z niewielkiej ilości. [przypis edytorski]

z niewiela — dziś: z niewielu. [przypis edytorski]

z niewolej (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: z niewoli. [przypis edytorski]

z niewolej (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: z niewoli. [przypis edytorski]

z nieznanymi godły (daw. forma) — dziś: z nieznanymi godłami. [przypis edytorski]

z niezwykłym rzuca ciężarem — z dużą ilością spondejów. [przypis edytorski]

z nimim palił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: z nimi paliłem. [przypis edytorski]

z nimże — konstrukcja zaimka z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]

z niskąd — dziś popr.: znikąd. [przypis edytorski]

z noweli Sienkiewicza — Szkice węglem czyli epopeja o tym, co się działo w Baraniej Głowie (1877). [przypis edytorski]

Z Nowenny — poniższy tekst jest wyborem z dzieła Nowenna, czyli Dziewięćdziesiąt dziewięć dytyrambów o szczęściu. [przypis edytorski]

z nowu (starop.) — dziś: znowu; od nowa. [przypis edytorski]

z nowu (starop.) — od nowa, na nowo. [przypis edytorski]

z nowu (starop.) — ponownie, na nowo, od nowa. [przypis edytorski]

z nowym księżycem — kiedy księżyc wejdzie w fazę nowiu, to jest gdy stanie się niewidoczny. [przypis edytorski]

z nozdrzy rozdartemi — dziś popr. forma N. lm: z rozdartymi (tj. rozszerzonymi) nozdrzami. [przypis edytorski]

z obawy złodzieja — dziś: z obawy przed złodziejem. [przypis edytorski]

z obie stronie (starop. forma) — z obu stron. [przypis edytorski]

z obojego boku — dziś: z obu boków. [przypis edytorski]

z obojej strony (daw. forma) — dziś: z obu stron. [przypis edytorski]

z obojej strony (starop. forma) — daw. liczba podwójna; dziś: z obu stron. [przypis edytorski]

z obręczem — dziś popr.: z obręczą. [przypis edytorski]

z obu rącz (starop.) — obiema rękami; oburącz. [przypis edytorski]

z obu stron — ze strony szczęścia i nieszczęścia. [przypis edytorski]