Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | celtycki | chemiczny | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | łacina, łacińskie | literacki, literatura | matematyka | medyczne | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rzadki | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wulgarne | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | français | Deutsch | polski
Znaleziono 11172 przypisów.
wstrzęsie — dziś popr. forma: wstrząśnie. [przypis edytorski]
wstrzęsła — dziś popr. forma 3 os. lp cz. przesz. r.ż.: wstrząsnęła. [przypis edytorski]
wstrzęsła — dziś popr.: wstrząsnęła. [przypis edytorski]
wstrzęsło — dziś popr. forma: wstrząsnęło. [przypis edytorski]
wstrzęsły — dziś popr. forma: wstrząsnęły. [przypis edytorski]
wstrzęsną — dziś popr.: wstrząsną. [przypis edytorski]
wstrzymać a. strzymać, strzymać (daw.) — tu: wystarczyć. [przypis edytorski]
Wstrzymał słońce, wzruszył ziemię, polskie wydało go plemię — dwuwiersz Kopernik z tomu Przekłady i ulotne wiersze (1832) Jana Nepomucena Kamińskiego (1777–1855) literata i dyrektora teatru we Lwowie. (W tekście Kamińskiego: „ruszył ziemię…”) [przypis redakcyjny]
wstrzymanie periodu, co grozi również poważnymi chorobami — Normalny period trwać może 4–5 dni i powtarzać się nie częściej niż co cztery tygodnie. Częstsze lub dłuższe są objawem chorobliwym i zmuszają do zasięgnięcia rady lekarza. [przypis autorski]
wstyd (daw.) — skromność, cnotliwość, nieskazitelność. [przypis redakcyjny]
Wstyd to nie jest rzecz dobra, gdy kogoś nagli potrzeba — Homer, Odyseja XVII 347 (Telemach do Eumajosa, komentując swoją radę dla nieznajomego żebraka). [przypis edytorski]
wstyd to nie jest rzecz dobra, gdy kogoś nagli potrzeba — Homer, Odyseja XVII 347 (Telemach do Eumajosa, komentując swoją radę dla nieznajomego żebraka). [przypis edytorski]
wstyd twarz pali (…) na wspomnienie korca — Jeden z członków szlachetnej rodziny Kiaramonti, zarządzający publicznymi zbożowymi spichrzami, zmniejszył korzec, jakim zboże mierzono, wyjmując z niego jedną deskę. Za to fałszerstwo skazany został na śmierć. [przypis redakcyjny]
wstyd (verecundia) — Zob. Przyp. do Tw. 39. [przypis edytorski]
Wstyd za bóstwo uznają — Spartanie czczą Wstyd i stawiają mu posągi. W Atenach także i Bezwstyd miał swój własny ołtarz, co się Ksenofontowi widocznie nie podobało. [przypis tłumacza]
wstydać sią (daw.) — dziś popr.: wstydzić się. [przypis edytorski]
wstydać się (daw.) — dziś popr.: wstydzić się. [przypis edytorski]
wstydać się (daw., gw.) — wstydzić się. [przypis edytorski]
wstydać się — dziś popr.: wstydzić się. [przypis edytorski]
wstydać się (starop.) — [tu:] szanować. [przypis redakcyjny]
wstydzić kogoś — zawstydzać. [przypis edytorski]
wstydzić — tu: zawstydzać. [przypis edytorski]
wsyćko (gw.) — wszystko. [przypis edytorski]
wsypa — worek z materiału, do którego wsypuje się pierze, aby powstała pierzyna. [przypis edytorski]
wsypać (tu pot.) — wymierzyć (komuś uderzenia), zbić. [przypis edytorski]
wsypka (gw.) — worek z gęstej tkaniny, który wypełnia się pierzem, aby zrobić poduszkę lub pierzynę. [przypis edytorski]
wsza (starop.) — wszystka, cała; wszej biady: wszelkiej biedy. [przypis edytorski]
Wszak będę z tobą — „[Bóg] odpowiedział mu najpierw na pierwsze pytanie potem na drugie. Powiedziałeś: »któż ja jestem, abym poszedł do Faraona?« To nie twoja [misja] tylko [misja] ode Mnie, bo »wszak będę z tobą«”, zob. Raszi do 3:12. [przypis tradycyjny]
wszak ci — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci. [przypis edytorski]
wszak ci tu — inaczej: wszakże tu. [przypis edytorski]
Wszak cim ja nie ostała — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika połączoną z partykułą wzmacniającą ci, znaczenie: wszak ci ja nie ostałam; przecież nie zostałam. [przypis edytorski]
wszak (daw.) — przecież. [przypis edytorski]
Wszak dzieci te, kleine lallende Kinder, nie należą do żadnego narodu… — Ten ustęp i inne przytaczam w skróceniu. [przypis autorski]
Wszak go mieszczę w mych przyjaciół rzędzie — Co nie przeszkadza, iż słówko pochwały rzucone przez Filinta pobudzi ją do „oporządzenia” tego przyjaciela bardzo skrupulatnie. Zauważyć należy, iż Filint nie bierze udziału w tym turnieju obmowy: jedyne słowa, jakie wtrącił, są słowami pochwały. Ale kto wie, może ten salonowy bywalec zdaje sobie sprawę, iż ta pochwała pobudzi najsnadniej ostry języczek Celimeny? [przypis tłumacza]
Wszak i tu — znaczenie hebrajskiego wyrażenia jest niejednoznaczne. «Wypowiedź ta oznacza zadziwienie: czyż mogłam pomyśleć, że nawet tutaj, na pustkowiu, zobaczę wysłannika od Boga, po tym, jak oglądałam takich [posłańców] w domu Abrama, bo tam nawykłam do oglądania aniołów?», zob. Raszi do 16:13. «Również i tu widziałam anioła Bożego, po tym, jak Bóg ujrzał moje upokorzenie», zob. Ibn Ezra do 16:13. [przypis edytorski]
Wszak ja idę na śmierć — przywilej służby ofiarniczej nie zawsze będzie należał do pierworodnych, gdyż przejmie go kiedyś plemię Lewiego, a ponadto będą istniały liczne przepisy, a nawet kara śmierci za wykroczenia w tej służbie, Esaw więc pomyślał sobie: «skoro mogę przez to umrzeć, to dlaczego miałbym pragnąć [pierworództwa]?», zob. Raszi do 25:32. [przypis edytorski]
Wszak jedynie rozkazom twym jestem powolną — Istotnie to przypomnienie było potrzebne, aby złagodzić drażliwość roli Elmiry w następnej scenie. Uczciwa i delikatna Elmira pragnie, aby jej oszczędzono tej wstrętnej dla niej komedii (co nie przeszkadza, iż zagra ją wybornie). Autor przypomina nam, iż Orgon może w każdej chwili położyć koniec tej grze, i że cała odpowiedzialność za to, że dochodzi ona do tak dalekich granic, spada na niego. [przypis tłumacza]
Wszak każda nacja jedną ma stolicę, A my szczęśliwcy mamy ich aż trzy! — te dwa wersy oznaczono: „bis”. [przypis edytorski]
Wszak kochać, to rzecz ludzka… — znów szczątek jakichś, w oryginale greckim zapewne na szeroką skalę zakrojonych filozoficznych rozważań, których Plautus nie lubi (por. wyżej w. 148). [przypis tłumacza]
Wszak myśmy z tego zrobili nazwiska, błyski i ogień wyzbierali skrzętnie — por. Juliusz Słowacki, Do Polski: Wszak myśmy z twego zrobili nazwiska pacierz, co płacze, i piorun, co błyska. [przypis edytorski]
Wszak nie Rzym (…) twemu — Cicero głosił, że dla mędrca cały świat jest domem, więc wygnanie nie jest wielkim nieszczęściem; gdy jego wygnano z Rzymu, bardzo rozpaczał. [przypis redakcyjny]
wszak nie wiemy, czym służyć mamy Wiekuistemu — „Nie wiemy jak ciężkie będą [wymagania] tej służby, bo może [Bóg] zażąda od nas więcej niż to, co posiadamy”, zob. Raszi do 10:26. [przypis tradycyjny]
wszak — przecież. [przypis edytorski]
Wszak to człowiek stworzony, by go za nos wodzić — Może dopiero te słowa, wprost do niego zwrócone, dopełniły miary cierpliwości Orgona. Tartufe, pewien wspólnictwa Elmiry, już zrzucił maskę do szczętu. [przypis tłumacza]
wszak to siostry twojego rodzica — jako bóg rzeczny Inachos, ojciec Io, był synem Okeanosa i Tetydy, a więc bratem Okeanid. [przypis edytorski]
Wszak to zemsta na mnie — uważa, że to uniemożliwi mu najedzenie się w domu Menechma. [przypis tłumacza]
wszakci (daw.) — przecież. [przypis edytorski]
wszakci — przecież. [przypis edytorski]
wszakcim go obudził — przecież go obudziłem. [przypis edytorski]
wszakciż — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci- oraz -że skróconą do -ż; dziś: wszakże, wszak ci. [przypis edytorski]
wszakeście — konstrukcja ze skróconą do samej końcówki formą odmiany czasownika być dodaną do zaimka przysłownego wszak; znaczenie: wszak jesteście. [przypis edytorski]
wszakom (…) nosiła — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika, inaczej: wszak nosiłam; przecież nosiłam. [przypis edytorski]
wszakże Akademia ma obowiązek powoływać do swego grona najlepsze umysły królestwa, nie zaś biskupów-wujów tych osób, które mają wpływy — chciał powiedzieć, że beneficjum królewskie nadane biskupowi nie ma nic wspólnego z kwalifikacjami akademickimi. [przypis autorski]
Wszakże (…) bezpiecznym! — Głęboki i szczery ból Alcesta staje się właśnie wskutek nicości tego rywala nieco komicznym, a ostatni wykrzyknik naiwnym. [przypis tłumacza]
wszakże (daw.) — jednak, przecież. [przypis edytorski]
wszakże (daw.) — jednak. [przypis edytorski]
wszakże (daw.) — przecież. [przypis edytorski]
wszakże (daw.) — tu: jednak, ale. [przypis edytorski]
wszakże — hebr. אַךְ (ach): wyłącznie, tylko, jednakże, wszakże. Raszi uczy, że wyrażenie to oznacza wykluczenie czegoś, tu ma wykluczyć Szabat z dni pracy nad Przybytkiem. „Mimo tego, że będziecie popędzani gorliwością, śpiesząc się z tą pracą, nie odkładajcie Szabatu z tego powodu!”, Raszi do 31:13 [2]. [przypis tradycyjny]
Wszakże (…) Kasię lub Marysię? — nie chcę nazywać rzeczy po imieniu, ale łaskawy czytelnik sam sobie słowa moje przełoży na język Arystofanesa. [przypis autorski]
Wszakże miłością jest to, co dziś czuję — Petrarka, wiersz pierwszy Sonetu LXXXVIII: S'amor non e, che dunque e quel chio sento? / Ma s'egli e amor, per Dio, che cosa e quale? / Se buona, onde'e l'effetto aspro mortale? / Seria, ond'e si dolce ogni tormento? [przypis tłumacza]
Wszakże nie omyli nas w zapłacie on najłaskawszy niebieski ojciec , który i czaszę wody zimnej w imię swoje daną obiecał nagrodzić — zob. Mt 10, 42. [przypis edytorski]
wszakże. [przypis redakcyjny]
Wszakże to jadać możecie — Raszi wyjaśnia, że obecnie nie jesteśmy w stanie rozróżniać, które gatunki szarańczy należą do czystych a które nie, zatem nie mamy już tradycji spożywania szarańczy, zob. Raszi do 11:21 [2]. [przypis tradycyjny]
wszakże — tu: jednak. [przypis edytorski]
wszakżem (…) znała; (…) miłegom ściskała — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: wszakże znałam, miłego ściskałam. [przypis edytorski]
wszakżeście słyszeli — wszakże słyszeliście (konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski]
wszakżeśmy — skrócone od: wszakże jesteśmy. [przypis edytorski]
wszarka (obelż.) — osoba podła, niemoralna. [przypis edytorski]
wszarz (obelż.) — osoba podła, niemoralna. [przypis edytorski]
wszcząć się (daw.) — zacząć się. [przypis edytorski]
wszcząt (starop.) — doszczętnie. [przypis edytorski]
wszczepił im w duszę jad, co ich będzie pożerać — Adam Mickiewicz, Konrad Wallenrod; cytat nieznacznie zmieniony, dostosowany do 3 os. lm. [przypis edytorski]
wszczęt — doszczętnie, całkowicie. [przypis edytorski]
wszczęty — zaczęty. [przypis edytorski]
wszczynać — zaczynać. [przypis edytorski]
wszczynaż — znaczenie: czy się nie wszczyna; czy nie zaczyna się. [przypis edytorski]
wsze (daw.) — skrócone od: wszystkie. [przypis edytorski]
wsze (daw.) — wszystkie. [przypis edytorski]
wszech (daw.) — wszystkich. [przypis edytorski]
wszech piękniejsza / Co ich kolwiek… — piękniejsza od wszystkich, co ich… [przypis redakcyjny]
wszech — przedrostek świadczący o najwyższym stopniu wzmożenia, a zarazem powszechności. [przypis edytorski]
wszech rzeczy płodnej rodzicielki — ziemi. [przypis edytorski]
wszechistota, podlegająca jednakowoż rozmaitym zmianom — W wyd. 1751, 1753 (Amst..) i 1775 (Berlin) czytamy w tym miejscu: „wszechistota, podlegająca zmianom”. [przypis tłumacza]
wszechleśny — obejmujący cały las. [przypis edytorski]
Wszechmoc Lewiatana (…) przedstawił jeszcze w r. 1902 w tryskających dowcipem dialogach — [Wojciech Dzieduszycki], Mesjanizm Polski a prawda dziejowa, Kraków 1902. [przypis autorski]
wszechmocność (daw. forma) — dziś: wszechmoc. [przypis edytorski]
wszechnica (daw.) — uczelnia, uniwersytet. [przypis edytorski]
wszechnica — szkoła wyższa. [przypis edytorski]
wszechnica — uczelnia, uniwersytet. [przypis edytorski]
Wszechpotężnego, który cię pobłogosławi — Bóg Wszechpotężny pobłogosławi twoją ziemię deszczem i rosą, a twoje plemię potomstwem, zob. Radak do 49:25. [przypis edytorski]
wszechprzytomny (daw.) — wszechobecny. [przypis edytorski]
Wszechrozum — Eurypides, novi aevi praeco, herold nowego wieku i pokolenia składa ofiarę Bóstwu swemu, Wszechrozumowi. Wielka Rewolucja Francuska wali ołtarze dawne a stawia nowe dla nowego bóstwa Rozumu, la Raison. [przypis tłumacza]
wszechświatu — gram. forma poprawna, dziś raczej: wszechświata. [przypis edytorski]
wszechwidny (daw.) — wszystko widzący. [przypis edytorski]
wszechwiedny — dziś: wszechwiedzący. [przypis edytorski]
Wszechwładco bogów, demonów i duchów — Pierwszą wskazówkę wiary w demony spotykamy u Hezjoda. U pitagorejczyków wchodziła ona w skład misteriów. Plato sprowadził ją do sfery psychologicznej, ale u neoplatonistów weszła ona na powrót do rzędu pojęć mistycznych. Demony tedy były to twory pośrednie pomiędzy bogami a ludźmi. [przypis tłumacza]
wszechwłady — dziś popr.: wszechwładny. [przypis edytorski]
wszedł do namiotu Racheli — «Gdy wyszedł z namiotu Lei wrócił do namiotu Racheli, zanim przeszukał namioty służących, czemu? Bo znał ją, że lubiła szperać [wśród rzeczy]», zob. Raszi do 31:33. [przypis edytorski]
wszedł Mojżesz i Aharon do Przybytku zboru — Raszi wyjaśnia, że Mojżesz wszedł tam z Aharonem, by nauczyć go jak sprawować rytuał z kadzidłem, zob. Raszi do 9:23 [1]. [przypis tradycyjny]
