Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Cześć, jestem Dominik. Jestem właścicielem Postęp Studio i razem z Wolnymi Lekturami od ponad dwóch lat realizujemy dla Was audiobooki, których możecie słuchać za darmo.

Z tego miejsca chciałbym Was też zaprosić do wspierania po prostu Wolnych Lektur, bo Wolne Lektury istnieją właśnie dzięki Wam i dzięki Wam mogą takie projekty tu działać. Tylko po prostu liczą na mały gest od Was, od Ciebie, który może przyczynić się do tego, żeby nasza kultura mogła dalej trwać, istnieć i zachować się na lata.

Zapraszam do wsparcia.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz
Szacowany czas do końca: -
Hela Blumengraber, Do profesorów

Spis treści

    1. Geniusz: 1
    2. Krew: 1
    3. Poezja: 1
    4. Przemoc: 1 2
    5. Wojna: 1
    6. Zagłada: 1

    Hela BlumengraberDo profesorów

    Prof. dr. Juliuszowi Feldhornowi[1]

    1
    PoezjaKazaliście nam w życiu szukać ideału,
    zaklinając słowami wieszczów i poetów,
    „nad poziomy” się wznosić[2], na skrzydłach zapału
    Myślą do najtajniejszych docierać sekretów.
    5
    Kazaliście cenić, kochać magię słowa,
    Kazaliście szlochać i konać z zachwytu,
    I przeć ciągle naprzód, i szukać od nowa
    Prawdy nieodgadnionej, niepojętego Wszechświatu[3].
    .Geniusz..Jednym słowem humanus[4] zaklęliście duszę,
    10
    Każąc przed Geniuszu giąć się majestatem,
    I dlatego tak strasznie teraz cierpieć muszę,
    I dlatego, jak głupia, stanęłam przed światem.
    PrzemocTrzeba nas było uczyć znienacka wyskoczyć,
    I życie mocno łapą uchwycić za gardło,
    15
    Zaciśniętym kułakiem[5] dziuchnąć[6] między oczy,
    żeby się zatoczyło i na klęczki padło!
    Przemoc, Zagłada, Wojna, KrewUczyć nas krzyczeć, by być usłyszanym,
    i jak się wyważa rozwalone drzwi,
    i jak trzeba deptać, by nie być deptanym,
    20
    oswoić nam oczy z strasznym blaskiem krwi!
    O, profesorowie mądrzy i uczeni!
    Czyście naprawdę nie wiedzieli o tym,
    że dla humanistów[7] brak miejsca na ziemi,
    więc po cóż w duszach naszych sialiście tęsknotę?

    Przypisy

    [1]

    Feldhorn, Juliusz (1901–1943) — nauczyciel, historyk literatury, poeta, pisarz i tłumacz. Pochodził z zasymilowanej żydowskiej rodziny. Ukończył Uniwersytet Jagielloński (doktorat z filozofii obronił w 1927). Uczył polskiego w Prywatnym Gimnazjum Koedukacyjnym Żydowskiego Towarzystwa Szkoły Ludowej i Średniej w Krakowie. Współpracował z „Gazetą Literacką” (1926–1927) i „Miesięcznikiem Żydowskim” (1931–1935). Podobno odrzucił propozycję katedry uniwersyteckiej, ponieważ warunkiem jej objęcia było przejście na katolicyzm. Po wybuchu wojny brał udział w kampanii wrześniowej jako żołnierz Wojska Polskiego. Po klęsce przedostał się do Lwowa, gdzie już przebywała jego żona Stella Landy (także nauczycielka i tłumaczka) z córką Marią. Do wkroczenia Niemców oboje pracowali jako nauczyciele. Uciekając przed uwięzieniem w getcie lub śmiercią, ukrywali się na aryjskich papierach w Nowym Wiśniczu, a następnie w Swoszowicach (dziś dzielnica Krakowa). W sierpniu 1943 r. (na skutek denuncjacji lub przypadku) został aresztowany i wraz z żoną oraz grupą innych osób rozstrzelany w Wieliczce. Autor kilku zbiorów poetyckich (Domy, 1922; Wczoraj — dziś — jutro, 1928; W ogrodzie brata Chryzostoma, 1932), powieści (Cienie nad kołyską, pod pseud. Jan Las), artykułów m.in. na temat motywów żydowskich w literaturze polskiej i światowej, powieści popularnonaukowych dla młodzieży (Wieści płyną w świat, 1938). Przetłumaczył z oryginału Pieśń nad pieśniami, Czarodziejską górę, przygody Arsène'a Lupina; przekładał utwory m.in. Boccaccia, Dantego, Tołstoja i Puszkina. Zarys historii sztuki, napisany jeszcze przed wojną, został wydany w 1961 pt. Dzieła i twórcy. [przypis edytorski]

    [2]

    „nad poziomy” się wznosić — aluzja do fragmentu Ody do młodości Adama Mickiewicza:

    Młodości! ty nad poziomy
    Wylatuj, a okiem słońca
    Ludzkości całe ogromy
    Przeniknij z końca do końca.

    [przypis edytorski]

    [3]

    wszechświatu — gram. forma poprawna, dziś raczej: wszechświata. [przypis edytorski]

    [4]

    humanus (łac.)— dosł. ludzki, człowieczy. Tu jako odniesienie do humanizmu (z łac. humanus i gr. ismos wiedza, nauka), czyli nurtu w filozofii (lub szerzej: światopoglądu) opartego na racjonalnym myśleniu i trosce o potrzeby, szczęście, godność i swobodny rozwój każdego człowieka, a jednocześnie humanistyki, czyli grupy nauk, których przedmiotem badań jest człowiek jako istota społeczna i jego twórczość. Nauki humanistyczne odróżnia od nauk społecznych czy przyrodniczych metodologia. W Polsce do nauk humanistycznych zalicza się m.in. filologie, filozofię, językoznawstwo i literaturoznawstwo. [przypis edytorski]

    [5]

    kułak — tu: pięść, także cios zadany pięścią. [przypis edytorski]

    [6]

    dziuchnąć — prawdop. powinno być dziachnąć, tj. uderzyć a. dźgnąć. [przypis edytorski]

    [7]

    humanista — osoba wyznająca światopogląd humanistyczny lub zajmująca się humanistyką. [przypis edytorski]

    Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard PayPal

    Dane do przelewu tradycyjnego:

    nazwa odbiorcy

    Fundacja Wolne Lektury

    adres odbiorcy

    ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

    numer konta

    75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

    tytuł przelewu

    Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

    wpłaty w EUR

    PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

    Wpłaty w USD

    PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

    SWIFT

    WBKPPLPP

    x
    Skopiuj link Skopiuj cytat
    Zakładka Istniejąca zakładka Notka
    Słuchaj od tego miejsca