Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 126400 przypisów.
Kriat Szma a.Krias Szma — modlitwa odmawiana rano i przed snem. [przypis edytorski]
Kridl, Manfred (1882–1957) — polski historyk i teoretyk literatury, profesor uniwersytetu w Wilnie, podczas wojny wyemigrował do USA; autor m.in. obszernego podręcznika Literatura polska wieku XIX (1925–1933). [przypis edytorski]
Krieger, Antoni — mieszczanin warszawski, starszy konfraterni kupieckiej. [przypis edytorski]
Kriegsmarine (niem.) — marynarka wojenna. [przypis edytorski]
kriesty (z ros.) — krzyże; tu: znaki krzyża. [przypis edytorski]
Krijos z Eginy — bohater z wojen perskich, opiewany przez Symonidesa. [przypis edytorski]
Krikowie (ang. Creek) — dawna konfederacja plemion Ameryki Płn., mówiących językiem krik, należącym do rodziny muskogi; zamieszkiwali obszary Florydy, ob. stanów Georgia, Oklahoma i Alabama. [przypis edytorski]
Kriksztas (litew. krikštas) — tu: Chrystus; dziś: chrzest, daw. także: krzyż. [przypis edytorski]
Krindżabo (fr., ang. Krindjabo) — ob. wioska w płd.-wsch. części Wybrzeża Kości Słoniowej. [przypis edytorski]
Kripo — niem. skrót od Kriminalpolizei, policja kryminalna. [przypis edytorski]
kris — sztylet malajski. [przypis edytorski]
kris — sztylet malajski, zwykle o wężowatej klindze, mierzącej 30–40 cm. [przypis edytorski]
kris — sztylet malajski, zwykle o wężowatej klindze, mierzącej 30–40 cm. [przypis edytorski]
Krist mein Gott (niem.) — Chryste, mój Boże. [przypis edytorski]
Kristiania — tu: dawna nazwa Oslo. [przypis edytorski]
Kriszna a. Kryszna (mit. hind.) — w hinduizmie Najwyższa Istota i Najwyższy Bóg (wg Bhagawadgity); zrealizował swoje boskie wcielenie (inkarnację) w rodzinie pasterskiej, w okresie dojrzałości został bohaterskim wojownikiem i nauczycielem. [przypis edytorski]
Kritias z Aten (ok. 460–403 p.n.e.) — arystokrata i polityk ateński, znany też z zainteresowań filozoficznych (uczeń Sokratesa); zwolennik skrajnej oligarchii, jako jeden z głównych tzw. trzydziestu tyranów zasłynął z bezwzględności i okrucieństwa; zginął w przegranej bitwie z wygnańcami walczącymi o przywrócenie demokracji. [przypis edytorski]
Kritias z Aten (ok. 460–403 p.n.e.) — arystokrata i polityk ateński, znany też z zainteresowań filozoficznych (uczeń Sokratesa); zwolennik skrajnej oligarchii, jako jeden z głównych tzw. trzydziestu tyranów zasłynął z bezwzględności i okrucieństwa; zginął w przegranej bitwie z wygnańcami walczącymi o przywrócenie demokracji; był bratem stryjecznym Periktione, matki Platona. [przypis edytorski]
Kritik der reinen Vernunft (niem.) — Krytyka czystego rozumu (tytuł dzieła Immanuela Kanta). [przypis edytorski]
Kritios i Nesiotes (V w. p.n.e.) — greccy rzeźbiarze, autorzy niezachowanego, wykonanego z brązu pomnika Tyranobójców, ustawionego na ateńskiej Agorze, na miejscu wywiezionej przez Persów pierwszej wersji rzeźby, autorstwa Antenora. Był to najstarszy pomnik historyczny w Atenach. Przedstawiał Harmodiosa i Aristogejtona, zabójców tyrana Aten Hipparcha (514 p.n.e.), którzy udany zamach przypłacili życiem. Słynna w starożytności kompozycja rzeźbiarska, stanowiąca symbol wolności ludu ateńskiego, zachowała się tylko w postaci marmurowej kopii rzymskiej. [przypis edytorski]
Kritobulos ze swoim ojcem — ojciec Kritobulosa to Kriton, rówieśnik i przyjaciel Sokratesa, tytułowy bohater dialogu Platona, w którym usiłuje przekonać Sokratesa do ucieczki z więzienia. [przypis edytorski]
Kriton — bogaty właściciel ziemski, rówieśnik Sokratesa pochodzący z tej samej gminy (demu), jego towarzysz i przyjaciel. [przypis edytorski]
Kriton — być może Kriton z Heraklei, zw. też Titus Statilius Crito (II w. n.e.), lekarz cesarza Trajana, albo też Kriton z Aten, uczeń Sokratesa, tytułowy bohater dialogu Platona. [przypis edytorski]
Kriwe Kriwejte — pogański kapłan na Litwie w okresie przedchrześcijańskim; pełnił funkcję zwierzchnika nad wszystkimi innymi duchownymi w pogańskiej Litwie. [przypis edytorski]
krnąbrnoście (daw.) — M. lm. od wyrazu krnąbrność. [przypis edytorski]
krnąbrny — nieposłuszny, uparty. [przypis edytorski]
Kroaci — Chorwaci. [przypis edytorski]
Kroacja — dziś: Chorwacja. [przypis edytorski]
Kroacja — Niezależne Państwo Chorwackie, utworzone przez nacjonalistów w trakcie II wojny światowej na terenie części Chorwacji. [przypis edytorski]
Kroat (daw.) — Chorwat. [przypis edytorski]
Kroata — Chorwat. [przypis edytorski]
Krobatin, Alexander von (1849–1933) — marszałek polny cesarskiej i królewskiej armii, minister wojny w latach 1912–1917. [przypis edytorski]
krobeczka (zdr.), krobka — koszyk. [przypis edytorski]
krobia (daw.) — kosz. [przypis edytorski]
krobka (daw.) — koszyczek, łubianka. [przypis edytorski]
krochmal — mączka kartoflana gotowana w wodzie i stosowana do usztywniania tkanin. [przypis edytorski]
krocie (daw.) — wielka ilość czegoś. [przypis edytorski]
krocie — dużo, mnóstwo. [przypis edytorski]
krocie — mnóstwo, bardzo wiele. [przypis edytorski]
krocie — mnóstwo, wielka ilość. [przypis edytorski]
kroć (lp.) — dziś popr. tylko w lm: krocie: wielka ilość, mnóstwo. [przypis edytorski]
krogulczy — przypominający dziób drapieżnego ptaka. [przypis edytorski]
krogulec — hebr. אַיָּה (aja): jastrząb, sokół, kania. [przypis edytorski]
krogulec — ptak drapieżny z rodziny jastrzębi. [przypis edytorski]
Krohg, Christian (1852–1925) — norweski pisarz i malarz, prekursor impresjonizmu w Norwegii, jedna z czołowych postaci bohemy artystycznej w Oslo, autor powieści Albertine (1886) stanowiącej ostrą krytykę metod działania policji obyczajowej, a opowiadającej o niezamężnej krawcowej zmuszonej przez sytuację materialną do uprawiania prostytucji; powieść wywołała skandal, nakład skonfiskowano w następnym dniu po publikacji, zaś pruderia sądów wywołała zaś protesty czytelników. [przypis edytorski]
krokantka (z fr.) — kruche ciastko. [przypis edytorski]
kroki (…) chyżemi — dziś popr. forma N. lm: krokami chyżymi. [przypis edytorski]
kroki (daw.) — dziś popr. forma N.lm: krokami. [przypis edytorski]
kroki — dziś popr. forma N.lm: krokami. [przypis edytorski]
kroki — dziś popr. forma N. lm: krokami. [przypis edytorski]
krokiem — o krok, ani o krok. [przypis edytorski]
krokiem, rysią, cwałem — określenia opisują chód/bieg konia od najwolniejszego do najszybszego. [przypis edytorski]
krokiet — gra dla 2–8 osób, której celem jest jak najszybsze przetoczenie drewnianej kuli z jednego końca boiska na drugi. Kula jest prowadzona przez wąskie druciane bramki za pomocą uderzeń młotka. [przypis edytorski]
krokiet — gra, w której uderza się specjalnymi młotkami w drewnianą kulę, aby przeprowadzić ją przez bramki na drugi koniec boiska. [przypis edytorski]
krokiet (z ang.) — często mylony z krykietem; gra dla 2–8 osób, której celem jest jak najszybsze przetoczenie drewnianej kuli z jednego końca boiska na drugi. Kula jest prowadzona przez wąskie druciane bramki za pomocą uderzeń młotka. [przypis edytorski]
krokiew — pochyła belka podtrzymująca dach. [przypis edytorski]
krokiew — pochyła belka stanowiąca część konstrukcji nośnej dachu. [przypis edytorski]
krokiew — pochyła belka stanowiąca część konstrukcji nośnej dachu. Wiele krokwi ustawionych równolegle podtrzymywało ów dach. [przypis edytorski]
krokiew — ukośna belka podtrzymująca dach. [przypis edytorski]
krokodylek łokciowy — krokodylek długi na łokieć, tj. ok. 60 cm. [przypis edytorski]
krokodylowie, (…) lwi (starop. forma) — dziś M.lm: krokodyle, lwy. [przypis edytorski]
krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.) — gatunek rośliny z rodziny astrowatych uprawiany od starożytności jako roślina farbierska i oleista, a także lecznicza. [przypis edytorski]
krokosz — roślina o pomarańczowoczerwonych kwiatach, uprawiana jako roślina oleista i barwierska. [przypis edytorski]
krokóm — dziś popr. forma C. lm: krokom. [przypis edytorski]
kroksztyn — półeczka, na której stoi figura. [przypis edytorski]
kroku nie dać — nie uciec, nie ustąpić, nie cofnąć się. [przypis edytorski]
krole — dziś: królowie. [przypis edytorski]
krom a. okrom (daw.) — bez. [przypis edytorski]
krom a. okrom (daw.) — oprócz. [przypis edytorski]
krom a. okrom (daw.) — oprócz, z wyjątkiem. [przypis edytorski]
krom a. okrom (starop.) — bez, oprócz, z wyjątkiem. [przypis edytorski]
krom a. okrom (starop.) — oprócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — bez, oprócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — bez. [przypis edytorski]
krom (daw., gw.) — oprócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — oprócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — oprócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — oprócz; z wyjątkiem. [przypis edytorski]
krom (daw.) — oprócz, z wyjątkiem. [przypis edytorski]
krom (daw.) — poza, oprócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — prócz. [przypis edytorski]
krom (daw.) — prócz, z wyjątkiem. [przypis edytorski]
krom — oprócz. [przypis edytorski]
krom (starop.) — bez, oprócz, z wyjątkiem; krom przysady: bez przesady. [przypis edytorski]
krom (starop.) — oprócz. [przypis edytorski]
krom (starop.) — oprócz, z wyjątkiem, bez. [przypis edytorski]
krom — tu: prócz, bez. [przypis edytorski]
krom wątpliwości (starop.) — bez wątpliwości, bez wątpienia; na pewno. [przypis edytorski]
Kromer, Marcin (1512–1589) — polski humanista, historyk i pisarz; autor kroniki De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX (O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych ksiąg XXX). [przypis edytorski]
kromia a. kromie, krom (daw.) — oprócz; poza. [przypis edytorski]
kromia (daw.) — oprócz. [przypis edytorski]
kromia (daw.) — właśc. krom, okrom: oprócz. [przypis edytorski]
kromia — dziś: krom; oprócz. [przypis edytorski]
kromia — oprócz; także: krom. [przypis edytorski]
kromia — właśc. krom, okrom: oprócz. [przypis edytorski]
kromie a. krom (daw.) — prócz. [przypis edytorski]
kromie (daw., gw.) — oprócz, poza. [przypis edytorski]
kromie (daw., gw.) — oprócz. [przypis edytorski]
kromiońska świnia (mit. gr.) — Faja, olbrzymia dzika świnia, która pustoszyła tereny wokół wioski Kromion między Megarą a Koryntem; zabita przez ateńskiego herosa Tezeusza. [przypis edytorski]
Kromwel — Cromwell, Oliver (1599–1658) polityk ang., podczas angielskiej wojny domowej (1642–1651, zw. też rewolucją angielską) zyskał znaczenie jako zwycięski dowódca, który rozgromił siły rojalistów, stłumił powstanie w Szkocji oraz krwawo ujarzmił Irlandię; doprowadził do postawienia przed Najwyższym Trybunałem Sądowym króla Karola I Stuarta, który został publicznie ścięty 30 I 1649 r., co oznaczało obalenie monarchii i ustanowienie republiki w Anglii; od 1653 pełnił funkcję lorda protektora Anglii, Szkocji i Irlandii; w 1657 r. odrzucił propozycję parlamentu przyjęcia tytułu królewskiego; wprowadził konstytucję, powołał policję państwową, pozwolił wrócić do Anglii Żydom wygnanym w XIII w. przez Edwarda I. [przypis edytorski]
