Przypisy

trosków — dziś popr. forma D.lm: trosk. [przypis edytorski]

troszka (daw.) — odrobina; por.: trochę. [przypis edytorski]

troszka (daw.) — odrobina. [przypis edytorski]

trot — prawdopodobnie nawiązanie do nazwy tańca foxtrot. [przypis edytorski]

trottel (niem. Trottel) — głupek. [przypis edytorski]

trotuar — chodnik; część ulicy przeznaczona dla ruchu pieszych, oddzielona krawężnikiem od jezdni. [przypis edytorski]

trotuar — chodnik. [przypis edytorski]

trotuar — część ulicy odgrodzona krawężnikiem od jezdni, przeznaczona dla ruchu pieszego. [przypis edytorski]

trotuar (daw.) — chodnik. [przypis edytorski]

trotuar (daw.) — chodnik. [przypis edytorski]

trotuar (daw.) — dziś: chodnik. [przypis edytorski]

trotuar (daw., z fr.) — chodnik. [przypis edytorski]

trotuar (fr. trottoir) — chodnik. [przypis edytorski]

trotuar (z fr.) — chodnik. [przypis edytorski]

trotuar (z franc.) — chodnik. [przypis edytorski]

troty — niejasne; być może jest to druga część słowa fokstrot. [przypis edytorski]

troty — niejasne; być może jest to druga część słowa „fokstroty”. [przypis edytorski]

Trouble — nazwisko znaczące, por. ang. i fr. trouble: kłopoty, niepokój. [przypis edytorski]

Trovan mi duro (…) Pensar li fo! (wł.) — Uważają mnie za trudnego. Wiem o tym: każę im myśleć. [przypis edytorski]

Troyes, które nie wiem, czy po polsku można nazwać Troją — nazwa francuskiego miasta Troyes nie ma związku z Troją, powstała ze zniekształconej w ciągu wieków nazwy z czasów rzymskich: Tricassium, od nazwy galijskiego plemienia Tricassów. [przypis edytorski]

trójdźwięk (muz.) — prosty, melodyjny akord, składający się z trzech dźwięków odległych o siebie o tercję. [przypis edytorski]

trójgran (daw.) — trójścian; kształt wyodrębniony przez trzy płaszczyzny zbiegające się w jednym wierzchołku, mający trzy granie, czyli ostro zarysowane krawędzie. [przypis edytorski]

trójgran — trójkąt. [przypis edytorski]

trójgraniasty — posiadający wyraźne trzy krawędzie. [przypis edytorski]

trójgrany (daw.) — o trójkątnym przekroju. [przypis edytorski]

trójka — tu: trojka, zaprzęg trzykonny. [przypis edytorski]

Trójkąt Południowy (astr.) — niewielka konstelacja nieba południowego, której gwiazdy układają się w kształt prawie równobocznego trójkąta; różna od konstelacji Trójkąta na niebie północnym. [przypis edytorski]

trójkąt — tu: określenie wielostrunowego instrumentu muzycznego, zapewne od kształtu pudła rezonansowego. [przypis edytorski]

trójkątna ziemia Neilotis — Delta Nilu. [przypis edytorski]

trójkątu — dziś popr. forma D. lp: trójkąta. [przypis edytorski]

trójkąty mające tę samą podstawę i tę samą wysokość są równe między sobą — tj. mają to samo pole powierzchni. [przypis edytorski]

trójkolorowa kokarda — w barwach niebiesko-biało-czerwonej flagi francuskiej, wprowadzonej podczas rewolucji; flaga królestwa Francji za panowania Burbonów (zarówno przed rewolucją, jak i po przywróceniu ich rządów w 1814) była biała, ze stylizowanymi złotymi kwiatami lilii. [przypis edytorski]

trójkolorowa kokarda — w barwach niebiesko-biało-czerwonej flagi francuskiej, wprowadzonej podczas rewolucji. [przypis edytorski]

trójliść — motyw dekoracyjny, przypominający karcianego trefla. [przypis edytorski]

trójnitny pancerz — kolczuga z oczkami z potrójnego drutu. [przypis edytorski]

trójnogów czystych — tj. niemających dotąd kontaktu z ogniem (trójnogi stosowano do stawiania naczyń nad płomieniem). [przypis edytorski]

trójnoże — tu: trójnóg, metalowe naczynie na trzech nogach; brązowe trójnogi wręczano jako nagrodę zwycięzcom w zawodach. [przypis edytorski]

trójnóg Febusa — trójnóg, na którym wróżąc siadała Pytia z wyroczni Apolla w Delfach. [przypis edytorski]

trójnóg — ozdobny sprzęt na trzech nogach. [przypis edytorski]

trójnóg — przyrząd o trzech nogach; tu: metalowy przyrząd służący do gotowania, umożliwia stawianie naczyń nad ogniem. [przypis edytorski]

trójnóg — tu: rodzaj ozdobnego stołka na trzech nogach. [przypis edytorski]

trójrzędowiec — staroż. okręt wojenny z trzema rzędami wioseł na każdej z burt. [przypis edytorski]

trójrzędowiec — staroż. statek z trzema rzędami wioseł na każdej z burt. [przypis edytorski]

trójrzędowiec — triera, staroż. grecki okręt wojenny z trzema rzędami wioseł na każdej z burt. [przypis edytorski]

trójzapaśników — hebr. שָׁלִשָׁיו (szaliszaw): dowódców jego. Zob. przypis do Wj 14:7. [przypis edytorski]

trójzęba — dziś popr. forma: trójzębu. [przypis edytorski]

Trójzęba Neptuna — w oryginale tylko le Trident (Trójząb), jednak takiej konstelacji nigdy nie było, zaś planeta Neptun, której symbolem w astronomii jest stylizowany trójząb, została odkryta dopiero w XIX wieku. [przypis edytorski]

trubadur — poeta i muzyk w średniowieczu w Prowansji. [przypis edytorski]

trubadur — średniowieczny wędrowny poeta i śpiewak dworski w Prowansji (ob. płd. Francja), twórca i wykonawca przede wszystkim poezji miłosnej. [przypis edytorski]

trubadur — wędrowny śpiewak, poeta (postać szczególnie istotna w kulturze średniowiecznej Europy), twórca poezji dworskiej, romansów i pieśni opiewających rycerskie czyny. [przypis edytorski]

trubadurzy — francuscy poeci i muzycy, działający w XII i XIII w. [przypis edytorski]

Trubecki, Aleksiej Nikitycz herbu Pogoń Litewska (ok. 1600–1680) — ostatni książę Księstwa Trubeckiego w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1634–1645) i później w granicach Rosji (1660–1672), ojciec chrzestny cara Piotra I, w czasie wojny polsko-rosyjskiej dowodził południową grupą wojska carskiego, do historii przeszła tzw. rzeź Trubeckiego w Mścisławiu. [przypis edytorski]

Trubecki, Eugeniusz, właśc. Jewgienij Nikołajewicz Trubieckoj (1863–1920) — rosyjski filozof, książę; kontynuator idei Władimira Sołowjowa. [przypis edytorski]

Trubeckoj, Aleksiej Iwanowicz (1806–1852) — rosyjski książę, wicegubernator Wilna (1838–1840) i przewodniczący komisji śledczej w sprawie Szymona Konarskiego; odznaczał się brutalnością i okrucieństwem wobec aresztowanych. [przypis edytorski]

Trubież (ukr. Trubiż) — rzeka na Ukrainie, przepływająca przez Nizinę Naddnieprzańską, lewy dopływ Dniepru. [przypis edytorski]

truc (fr.) — sztuczka, trik. [przypis edytorski]

truc (fr.) — to coś. [przypis edytorski]

truc (fr.) — trik, sztuczka stosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu. [przypis edytorski]

truchełka (daw.) — trumienka. [przypis edytorski]

truchleć — drętwieć ze strachu. [przypis edytorski]

truchleć — słabnąć a. drętwieć z przerażenia. [przypis edytorski]

truchła (gw.) — trumna. [przypis edytorski]

trucht — rodzaj końskiego chodu. [przypis edytorski]

truchta — dziś popr. forma D. lp: truchtu. [przypis edytorski]

truciznik — truciciel. [przypis edytorski]

truciźnik — dziś popr.: truciciel. [przypis edytorski]

trudna, to trudna (starop.) — to trudna rzecz; dziś: to trudne. [przypis edytorski]

trudniej jest czynić dobrze, niż pobożnie marzyć — Lessing, Natan mędrzec, akt I, scena 2 (rozmowa Natana z Rechą). [przypis edytorski]

trudno było sobie wytłumaczyć tego stanu — dziś z B.: (…) wytłumaczyć ten stan. [przypis edytorski]

trudno dostąpiony (starop.) — trudno dostępny. [przypis edytorski]

Trudno mi także spłacić Ikariowi wiano — odsyłając zamężną córkę jej ojcu, należało zwrócić wiano. [przypis edytorski]

trudno, niepodobna (…) zostawić (…) zupełnej swobody — dziś popr. z B.: zostawić zupełną swobodę. [przypis edytorski]

trudno poznać mieli (starop. konstrukcja) — trudno im było poznać. [przypis edytorski]

Trudno się dziwić, że z tego wszystkiego w głowie Jana Apolinarego Michalika musiał zapanować chaos. — tu w tekście umieszczono ilustrację z podpisem: Po kabarecie nad ranem (mal. H. Szczygliński). [przypis edytorski]

Trudno (…) z losem działać sprzecznie — trudno przeciwstawiać się losowi. [przypis edytorski]

trudnoć — przysłówek trudno z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

trudności innego rodzaju — autor ma zapewne na myśli swoją niełatwą sytuację materialną i podejrzany w oczach ówczesnych władz status polityczny. [przypis edytorski]

trudnościów — dziś popr. D. lm: trudności. [przypis edytorski]

trudnoż (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniejącą -że skróconą do -ż; znaczenie: trudno przecież. [przypis edytorski]

trudnym oddechem — dziś raczej: ciężkim oddechem. [przypis edytorski]

trudy i niewczasy — dziś popr. forma N.lm: trudami i niewczasami. [przypis edytorski]

Trübe, das (niem.) — neologizm: rzeczownik r.n. utworzony od przym. trübe: szary, mętny, matowy, ponury, zamglony, mdły, posępny, pochmurny (także w znaczeniu przysłówkowym trübe: ponuro, pochmurnie, mgliście); znaczenie: ponurość, posępność, zamglenie itp. [przypis edytorski]

trufel — dziś: trufla. [przypis edytorski]

truffatore (wł.) — oszust. [przypis edytorski]

trufla — jadalny, bulwiasty grzyb o intensywnym aromacie, rosnący pod powierzchnią ziemi; do odnajdowania trufli używa się specjalnie wytresowanych psów lub świń. [przypis edytorski]

trujcizny — dziś: trucizny. [przypis edytorski]

Truman, Hanbury, Buxton and Co. — do końca XIX w. jeden z największych browarów świata; założony ok. 1666 r. jako Black Eagle Brewery, usytuowany w pobliżu Brick Lane we wschodnim Londynie; w XVIII w. pod zarządem Benjamina Trumana browar zyskał w krótkim czasie wiodącą pozycję w Londynie, co było związane także ze wzrostem zapotrzebowania na porter; rozwój browaru kontynuował Sampson Hanbury, który w ciągu 20 lat (1800–1820) podwoił produkcję dzięki zastosowaniu maszyny parowej, w 1808 r. do spółki dołączył jego siostrzeniec Thomas Fowell Buxton, zajmując się księgowością i reorganizacją firmy w celu zwiększenia jej wydajności. [przypis edytorski]

trumna — tu: skrzynia, podest. [przypis edytorski]

truna (daw.) — dziś: trumna. [przypis edytorski]

truna (daw.) — trumna a. więzienie. [przypis edytorski]

truna (daw.) — trumna; często stosowana forma przez poetów romantycznych. [przypis edytorski]

truna (daw.) — trumna. [przypis edytorski]

truna (daw.) — więzienie a. trumna. [przypis edytorski]

truna — dziś popr. forma M.lp: trumna. [przypis edytorski]

truna — dziś popr.: trumna. [przypis edytorski]

truna — dziś: trumna. [przypis edytorski]

truna (starop.) — trumna. [przypis edytorski]

truna — trumna a. więzienie. [przypis edytorski]

truna — trumna. [przypis edytorski]

truna — tu: trumna. [przypis edytorski]