Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 445 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | architektura | białoruski | biologia, biologiczny | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | potocznie | przestarzałe | regionalne | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | ukraiński | włoski | żartobliwie
Według języka: wszystkie | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 5943 przypisów.
zabieżyć (daw.) — zajść, dojść. [przypis edytorski]
zabieżyć (daw.) — zapobiec. [przypis edytorski]
zabieżyć komuś drogę — zajść komuś drogę, nie pozwolić komuś przejść; od daw. czasownika bieżyć: iść, zmierzać, biec (dlatego w formie rozkazującej zabież występuje „ż”, a nie „rz”). [przypis edytorski]
zabijał się onanią — dawniej uważano, że masturbacja szkodzi zdrowiu. [przypis edytorski]
zabija proroki — dziś popr.: (…) proroków. [przypis edytorski]
zabijatyka (daw.) — bijatyka, bójka. [przypis edytorski]
zabija — w oryginale mamy tu łac. protero, czyli depcze, tratuje. [przypis edytorski]
Zabij Bellerofona, albo sam umieraj, Gdyż on chciał niegodziwie twoje skazić łoże — Anteja kłamie, że Bellerofon próbował ją uwieść, za co powinien ponieść śmierć z rąk jej męża. [przypis edytorski]
zabijeli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli zabije. [przypis edytorski]
zabijmyż — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż. [przypis edytorski]
zabijta (gw.) — zabijcie. [przypis edytorski]
zabit — daw. forma skrócona od: zabity. [przypis edytorski]
zabit — dziś popr.: zabity. [przypis edytorski]
zabity (daw.) — zagorzały, zawzięty. [przypis edytorski]
zabity — tu: zatwardziały. [przypis edytorski]
zabit — zabity (daw. krótka forma przym.). [przypis edytorski]
Zabłocki, Franciszek (1752–1821) — polski poeta i komediopisarz, tłumacz, wolnomularz, ksiądz katolicki, autor m.in. komedii Fircyk w zalotach. [przypis edytorski]
zablagować — tu: zagadać, zatrzeć ślady. [przypis edytorski]
zableszczyć na strony oczy (starop.) — przewrócić oczyma. [przypis edytorski]
zabójce — dziś popr. forma M.lm: zabójcy. [przypis edytorski]
zabójco caru — rusycyzm; dziś popr. forma wołacza: (…) carze. [przypis edytorski]
Zabójstwo nie jest grzechem. Jest ono nieraz koniecznym gwałtem wobec opornych i skostniałych form bytu, które przestały być zajmujące — aluzja do filozofii genezyjskiej Juliusza Słowackiego. [przypis edytorski]
zabobonny — przesądny, wierzący w zabobony (czary, magię etc.). [przypis edytorski]
zabojać (gw.) — przestraszyć. [przypis edytorski]
zaborgować (daw., gw.) — dać na kredyt, pożyczyć. [przypis edytorski]
zaborole — palisada. [przypis edytorski]
zaborol — kłoda. [przypis edytorski]
zaborol (z rus.) — ogrodzenie, zasieka. [przypis edytorski]
zabrać — tu: zawrzeć. [przypis edytorski]
Zabrać wsio swojo (z ros.) — zabrać wszystko swoje. [przypis edytorski]
zabrania — tu: nie pozwala. [przypis edytorski]
zabraniu — zapewne: zawarciu. [przypis edytorski]
zabrnęlim — forma skrócona od: zabrnęliśmy. [przypis edytorski]
zabronić trzeba — długo ten zwyczaj niegodziwy trwał jako w innym, tak mianowicie w naszym narodzie, mimo grożące klątwą kościelne i papieskie prawa, mimo dzikość nieludzkiego postępku mszczenia się lekkiej częstokroć krzywdy, mimo konstytucją anno 1588 de duellis wyraźnie zabraniającą i karę stanowiącą w te słowa: Uchwalamy, aby żaden szlachcic szlachcica na duellum nie wyzywał, a wyzwany aby się nie stawił… a ktory się przeciw temu postanowieniu ważył tego czynić, wtedy ma siedzieć pół roku w wieży i sześćdziesiąt grzywien dać, o co forum w ziemstwie. A co dziwniejsza, że ten hańbę czyniący chrześciańskiemu imieniowi zwyczaj i dotychczas trwa. Przeto nic sprawiedliwszego być nie mogłoby, jako zabronienie prawem i obostrzenie tej zuchwałych ludzi porywczości. [przypis edytorski]
zabronić — tu: obronić, nie dopuścić do czegoś. [przypis edytorski]
zabrukany — pobrudzony. [przypis edytorski]
zabrzękły — dziś popr.: zabrzęczały. [przypis edytorski]
zabrzękły — dziś: zabrzęczały. [przypis edytorski]
zabudowywa — dziś popr.: zabudowuje; tu daw.: zagospodarowuje się, pobudowawszy domy. [przypis edytorski]
zabyć (daw. reg.) — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabyć (daw., reg.) — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabyć (daw.) — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabyć (reg.) — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabyć (tu daw.) — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabyć — zapomnieć; por. ros. zabyt'. [przypis edytorski]
zabyć — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabyć (z ros.) — zapomnieć. [przypis edytorski]
zabycie (daw., z rus.) — zapomnienie. [przypis edytorski]
zabyty (daw.) — zapomniany. [przypis edytorski]
zabywać (daw.) — zapominać. [przypis edytorski]
zabywać — zapominać. [przypis edytorski]
Zabyw mene, synu (z ukr.) — zabiłeś mnie, synu. [przypis edytorski]
zaćmieniem (…) kiedy Pana zwisło ciało — według Ewangelii w chwili śmierci Chrystusa na krzyżu ziemia pogrążyła się nagle w ciemności. [przypis edytorski]
zaćmiony (…) zawieruchy ciemnymi — dziś: zaćmiony zawieruchami ciemnymi. [przypis edytorski]
zać (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą ci, skróconą do -ć; znaczenie: czy, czyż. [przypis edytorski]
Zaćwilichowski, Mikołaj — komisarz wojska zaporoskiegp. [przypis edytorski]
za cały śledź — dziś popr. forma B. lp: za całego śledzia. [przypis edytorski]
zacapić a. ucapić (daw.) — złapać. [przypis edytorski]
Zacconi, Ermete (1857–1948) — włoski aktor teatralny i filmowy, przedstawiciel naturalizmu. [przypis edytorski]
za cenę kupna mojej osoby podreperował swój sklep — Przybyszewska sugeruje, że małżeństwo Dantonów było wymuszone przez Georges'a i zaaranżowane wspólnie z ojcem Louise, który w zamian otrzymał wsparcie finansowe, jednak obecnie znane źródła historyczne nie wskazują na to. Louise Sébastienne Gély pracowała jako niania dzieci Dantonów w czasie trwania pierwszego małżeństwa Georges'a. Po śmierci pierwszej żony Dantona, Antoinette Gabrielle Danton z domu Charpentier, Louise wyszła za mąż za swojego pracodawcę. Historycy wskazują, że to ona prawdopodobnie nakłoniła go do wycofania się na jakiś czas z polityki. [przypis edytorski]
zacenić — wyznaczyć cenę. [przypis edytorski]
zachachulić (reg.) — zataić, ukryć. [przypis edytorski]
Zachariasiewicz, Franciszek (1770–1845) — Ormianin, duchowny katolicki, rektor uniwersytetu we Lwowie (1825–1826), biskup tarnowski (1836–1840), biskup przemyski (1840–1845). [przypis edytorski]
Zachariasz (bibl.) — kapłan żydowski, ojciec Jana Chrzciciela. [przypis edytorski]
Zachariasz (I wiek p.n.e.) — postać biblijna z Ewangelii wg Łukasza, ojciec Jana Chrzciciela. [przypis edytorski]
zacharkotać — dziś: zacharczeć. [przypis edytorski]
zachcenie — zachcianka. [przypis edytorski]
zachciéwa — dziś popr.: zachciewa; tu daw. wymowa: zachciwa, wyraz zrymowany z osobliwa. [przypis edytorski]
Zachęta — galeria sztuki w Warszawie, narodowa instytucja kultury; jej gmach został zbudowany w roku 1900 staraniem Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. [przypis edytorski]
zachęt — dziś popr.: zachęta. [przypis edytorski]
zachłyśniony — dziś popr.: zachłyśnięty. [przypis edytorski]
zachłysta się — dziś: zachłystuje się. [przypis edytorski]
zachloroformować — otruć chloroformem, używanym jako rozpuszczalnik silnie trującym płynem o wzorze chemicznym CHCl3. [przypis edytorski]
zachód — staranie, wysiłek. [przypis edytorski]
zachód — trud, wysiłek. [przypis edytorski]
zachód — tu: staranie, wysiłek. [przypis edytorski]
zachód — tu: staranie, wysiłek. [przypis edytorski]
zachodnimi wiatry (daw.) — dziś popr. forma N. lm: zachodnimi wiatrami. [przypis edytorski]
Zachodni właśc. Warszawa Zachodnia — stacja kolejowa w Warszawie, położona na zachód od stacji Warszawa Centralna [przypis edytorski]
zachodowa (daw.) — przym. od rzecz. zachód. [przypis edytorski]
zachodowa — dziś popr.: zachodnia. [przypis edytorski]
zachody — tu: starania, trudy. [przypis edytorski]
zachodzić się (daw.) — zapamiętywać się w wyrażaniu emocji, zanosić się czymś, np. płaczem. [przypis edytorski]
zachodzie — staraniu. [przypis edytorski]
zachodził mu na drogi — wychodził mu naprzeciw. [przypis edytorski]
zachorzał — dziś popr.: zachorował. [przypis edytorski]
zachorzeć (daw.) — dziś: zachorować. [przypis edytorski]
zachorzeć (daw.) — zachorować. [przypis edytorski]
zachorzeć — dziś: zachorować. [przypis edytorski]
zachorzeć (gw.) — zachorować. [przypis edytorski]
zachować możność odwrotu (…) Na wzór Partów — mieszkańcy staroż. państwa Partów (ok. 238 p.n.e.–226 n.e.), położonego w większości na terenie dzisiejszego Iranu, uwikłanego w liczne wojny z Rzymem; znani byli z używania taktyki polegającej na okrążaniu przeciwnika przez atakujących konnych łuczników oraz pozorowanej lub prawdziwej ucieczki połączonej z ciągłym ostrzałem z łuków. [przypis edytorski]
zachowajże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]
zachowania zażywać u kogo (daw.) — być przez kogo szanowanym. [przypis edytorski]
zachowanie (daw.) — poważanie, cześć, szacunek. [przypis edytorski]
zachowanie (daw.) — poważanie, szacunek. [przypis edytorski]
zachowanie (daw.) — szacunek, poważanie, pozycja. [przypis edytorski]
zachowanie (daw.) — szacunek, poważanie. [przypis edytorski]
zachowanie (daw.) — szacunek. [przypis edytorski]
zachowanie (daw.) — tu: szacunek. [przypis edytorski]
zachrzęszczały — dziś popr. zachrzęściły. [przypis edytorski]