Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 450 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | holenderski | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | liczba mnoga | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | staropolskie | ukraiński | włoski
Według języka: wszystkie | English | français | lietuvių | polski
Znaleziono 2984 przypisów.
przychęcony (starop.) — zwabiony, znęcony. [przypis redakcyjny]
przychędażać (starop.) — ulepszać. [przypis redakcyjny]
Przychodzi to na króle — przydarza się to królom. [przypis redakcyjny]
przy chorągwi sześć towarzystwa a namiestnik — chorągwią dowodził zwykle zastępca rotmistrza (porucznik), który zaciągał do niej ochotników; zastępcą tymczasowym porucznika był namiestnik, jeden z towarzyszy. [przypis redakcyjny]
przycieś — podwalina drewnianej budowli oparta na podmurowaniu. [przypis redakcyjny]
przyczedł (starop.) — poczytał. [przypis redakcyjny]
przyczyną rzeczy samych w sobie rzeczywiście jest bóstwo, o ile składa się z nieskończonej ilości przymiotów — Dlaczego znane są nam tylko dwa przymioty [myślenie i rozciągłość; red. WL] wyjaśnia autor w Liście 64 (dawniej 66) § 2–4 oraz w Liście 66 (dawniej 68). [przypis redakcyjny]
przyczyna formalna — Zob. objaśnienie tego wyrazu [wyżej]. [przypis redakcyjny]
przyczyniać — dodawać. [przypis redakcyjny]
Przyczynili się do tego i „apostołowie” [Schopenhauera] — K. Fischer i Lange (Geschichte des Materialismus II, s. 2) zbyt wiele przypisują tej okoliczności. [przypis redakcyjny]
przyczynowość, która jest jedyną prawdziwą z kategorii kantowskich — zob. Wstęp. Schopenhauer nazywa resztę kategorii Kantowskich „ślepymi oknami” i stara się je sprowadzić do jednej, tzn. do przyczynowości. Charakterystycznym jest ten punkt styczny Schopenhauera z filozofami pokantowskimi, których tak nienawidził, a którzy tak samo starają się wprowadzić jedność w schemat kategorii Kanta. [przypis redakcyjny]
przyczyny — okazje do zwady. [przypis redakcyjny]
przyczyść (starop.) — poczytać. [przypis redakcyjny]
przyczytać (starop.) — przypisać. [przypis redakcyjny]
przyczytać (starop.) — przypisywać. [przypis redakcyjny]
przyczytać (starop.) — przyznać; [dziś: przypisać]. [przypis redakcyjny]
Przyczytałem — przypisałem. [przypis redakcyjny]
przydało — przydarzyło. [przypis redakcyjny]
przydało się — przydarzyło się, przytrafiło. [przypis redakcyjny]
przydawać (tu forma 2 os. lm: przydajecie) — dodawać. [przypis redakcyjny]
przydeptanym i ziewającym — zagiętym i dziurawym. [przypis redakcyjny]
przydłuższem — (przysłówek) ręka przydłuższem wązka: podłużno-wąska. [przypis redakcyjny]
przygania — przygarnąć, forma częstotliwa od przygonić, tu w sensie: iść za, iść śladem, naśladować. [przypis redakcyjny]
przygaszń a. przygasznie — obie dłonie złożone w łódeczkę do brania czegoś. [przypis redakcyjny]
przygórek (daw.) — pagórek. [przypis redakcyjny]
przygodam (starop. forma C. lm rodz. ż.) — przygodom. [przypis redakcyjny]
przygoda — przypadek. [przypis redakcyjny]
przygoda* (starop.) — złe zdarzenie, nieszczęście, nieszczęśliwy wypadek. [przypis redakcyjny]
przygoda — tu: nieszczęście. [przypis redakcyjny]
przygody — tu: przypadki. [przypis redakcyjny]
przygodzić się (starop.) — przydać [się]. [przypis redakcyjny]
przygodzić się (starop.) — przydać się. [przypis redakcyjny]
przygodzić się (starop.) — trafić [się]. [przypis redakcyjny]
przygodzić (starop.) — przydać. [przypis redakcyjny]
przygotowić (daw.) — przygotować. [przypis redakcyjny]
przyhołubić (ukr.) — przygarnąć. [przypis redakcyjny]
przyhołubić (z ukr.) — przytulić, przygarnąć. [przypis redakcyjny]
przyjaciel ludzi — człowiek humanitarny, miłujący bliźniego (franc. ami des hommes, tłum. gr. filanthropos). [przypis redakcyjny]
przyjaciel — tu w znaczeniu: dozgonny przyjaciel, mąż. [przypis redakcyjny]
przyjaciel — tu: żona. [przypis redakcyjny]
przyjadę — do Ludzimierza, gdzie do Tetmajerów wybiera się Wanda. [przypis redakcyjny]
Przyjaźń? a nasze hufy nie z sobą na sejmie — Możni panowie polscy nieraz przyprowadzali z sobą na sejmy hufce nadwornego wojska. Miecznik oczywiście swoją własną siłą zbrojną nie rozporządzał i mówiąc „nasze hufy” ma zapewne na myśli z jednej strony hufy wojewody, z drugiej zaś hufy jakiegoś możnego przeciwnika wojewody, którego sam był adherentem [adherent: zwolennik, stronnik; Red. WL]. [przypis redakcyjny]
przyjazność (propensio) (…) odraza (aversio) — W Przyp. do Tw. 15 wzruszenia te nazwane są: „sympathia” i „antypatia”. [przypis redakcyjny]
przyjdziem nad brzeg Acheronu — Rzeka, jaką spotykamy w sieni piekielnej, to Acheron. Potem koleją następują Styks, Flegeton, a na koniec Kocyt: bo Lete płynie w czyśćcu, gdzie grzechy zgładzone zupełną pokutą toną w niepamięci. Tak to Dante mitologię pogańską stosuje do piekła chrześcijańskiego. Charon przewożący blade cienie umarłych w starożytnym piekle i w Dantowskim odgrywa tą samą rolę. [przypis redakcyjny]
przyjechał (…) do obozu — 8 sierpnia. [przypis redakcyjny]
przyjechał z Jerozolimy starszy — poprawione z zaczętego słowa: młod(szy). [przypis redakcyjny]
przyjmi — dziś popr. forma trybu rozk.: przyjmij. [przypis redakcyjny]
przyjmi — starop. forma rozkaźnika z końcówką –i, częsta w zabytkach w. XIV i XV. [przypis redakcyjny]
przyjmował z niewzruszoną flegmą nowych panów, nowe rządy, nowe wiary, jakie mu po kolei narzucano — o jedynej większej akcji łotewskiej „Zemgoły” opowiada ruski latopis pod r. 1107: zwyciężyli wtedy wszystkich braci Wsiesławiczów i z drużyny ich zabili 9000 (liczba wydaje się znacznie przesadzoną). W 80 lat później, gdy biskup Meinhard i jego Liwowie gród Ikeskolę (Uexküll) murowali, napadli Zemgoły warownię i, nieświadomi murarskiego kunsztu, prostym zarzucaniem powrozów na mury kamienie ich do Dźwiny ściągnąć chcieli. Roku 1215 Estowie, wracając z wycieczki, pojmali właśnie letgolskiego Talibalda, który kryjówkę leśną przedwcześnie był opuścił, i piekli go u ognia, aby wydał pieniądze; gdy ten część tylko im wskazał, piekli go dalej, na co on: „bym wam wszystkie pieniądze, własne i synów moich, wskazał, przecież mnie zamęczycie” — więc im nic więcej nie wyjawił. I upiekli go żywcem, jak rybę. Synowie, mszcząc ojca, splądrowali wsie Estów, paląc je i piekąc żywcem wszystkich jeńców, dzieci zaś i niewiasty, bydło i konie uprowadzali; żadna kryjówka leśna nie uszła ich baczności. Niebawem sami synowie Talibalda więcej niż stu znaczniejszych Estów na pamiątkę ojca lub żywych spalili lub w inny sposób okrutnie zamęczyli; pomagała im reszta Łotwy i wyplenili ziemicę z ludzi i pokarmu. Jak na Litwie, tak i u Łotwy decydowały o wszystkim wyrocznie losów; wojnę wypowiadali rzucaniem dzid; sojusze utwierdzali na miecze; napad nieprzyjaciół udaremniali stawianiem żelaznych łapek itd. [przypis redakcyjny]
przykładać — przybijać do lądu. [przypis redakcyjny]
przykład — tu: broń, strzelby. [przypis redakcyjny]
przykłonniejszy (starop.) — [forma lm:] skłonniejsi. [przypis redakcyjny]
przykłonny (starop.) — skłonny. [przypis redakcyjny]
przyklęknął, chwycił w dłoń piasku — zwyczaj ludowy kazał przysięgać w ten właśnie sposób. [przypis redakcyjny]
przykop (daw.) — rów biegnący wzdłuż czegoś, tutaj: grządek. [przypis redakcyjny]
przykrszy (daw. forma) — bardziej przykry. [przypis redakcyjny]
przykrszy (starop. forma) — przykrzejszy. [przypis redakcyjny]
przykrszy (starop. forma) — stopień wyższy od przykry, zamiast: przykrzejszy. [przypis redakcyjny]
przyłóg — rola odłogiem leżąca. [przypis redakcyjny]
przyłomione — złamane. [przypis redakcyjny]
przylutowane — przymocowane. [przypis redakcyjny]
przym — dziś popr.: przyjm, przyjmij. [przypis redakcyjny]
przymiotek (starop.) — wada. [przypis redakcyjny]
przymioty — cechy, właściwości, oznaki. [przypis redakcyjny]
przymkni sie (starop.) — przybliż się. [przypis redakcyjny]
przy mnie święta niewiasta stanęła — Tu prawda w postaci świętej niewiasty przemawia do Wirgiliusza, to jest do rozumu, ażeby go objaśnić, jakie jest fałszywe szczęście: i obnażając w oczach jego larwę kłamstwa, pokazuje mu ją w rzeczywistej jej postaci. [przypis redakcyjny]
przymnożyć (starop.) — sprawić, by ktoś miał czegoś więcej. [przypis redakcyjny]
przymówki kapturu — wstydu. [przypis redakcyjny]
przy możliwych wyborach do rady miejskiej — miasta w Królestwie, poza krótkim okresem rządów Wielopolskiego, nie posiadały samorządu. [przypis redakcyjny]
przynamniej (starop.) — przynajmniej. [przypis redakcyjny]
przynuka (daw., reg.) — zachęta. [przypis redakcyjny]
przynuka (daw., reg.) — zachęta. [przypis redakcyjny]
przynuka (reg.) — zachęta. [przypis redakcyjny]
przynuka (z rus.) — zachęta, przynaglanie. [przypis redakcyjny]
przypada* — przychodzi. [przypis redakcyjny]
przypadku złego — od złego przypadku. [przypis redakcyjny]
przypadłości (starop.) — przedmioty, rzeczy. [przypis redakcyjny]
przypadną na lewe skrzydło — bitwa ta, niepomyślna dla sprzymierzonych Holendrów i Duńczyków, została stoczona 23 lipca 1659. [przypis redakcyjny]
przypadnie — pokryje się. [przypis redakcyjny]
przypadnie — stanie się, zdarzy się. [przypis redakcyjny]
przypadnie — wypadnie. [przypis redakcyjny]
przypaść na co (starop.) — zgodzić się [na co], podjąć się [czego]. [przypis redakcyjny]
przypasany do miecza rycerz — Kochanowski brał udział w wyprawie inflanckiej z r. 1568 (por. Pieśni, I 13); tutaj powtarza żart Cycerona o wojowniku małego wzrostu. [przypis redakcyjny]
przypatrować (starop.) — przyciągać. [przypis redakcyjny]
przypiąć (starop.) — dokuczyć; [por.] głód przypnie. [przypis redakcyjny]
przypiec grzanki — tu ironicznie: dogodzić, sprawić przyjemność. [przypis redakcyjny]
przypij każdy swemu — w domyśle: sąsiadowi. [przypis redakcyjny]
Przypisek ten pochodzi nie od Wertera, lecz, jak i poprzednie — od wydawcy. „Teraz” mówi wydawca, bo między rokiem 1771, t.j. data listu Wertera, a rokiem wydania dzieła (1774) ukazały się kazania Lavatera, zawierające także kazanie na wspomniany temat. Lavater, Jan Kasper (1741–1801), autor dzieła Physiognomische Fragmente zur Beforderung der Menschenkentniss und Menschenliebe (1775–1778), w którym propagował myśl poznawania charakterów ludzkich z fizjonomii. Lavater był także autorem wielu pieśni religijnych i świeckich, kazań i rozpraw. [przypis redakcyjny]
przypisny — poddany właściciela wsi, który mu pozwolił wyuczyć się rzemiosła. [przypis redakcyjny]
[przypis redakcyjny]
przypławiony — przywieziony wodą. [przypis redakcyjny]
przy podatkach i przy wielu innych najużyteczniejszych krajowi ustawach — przy sposobności rozpraw o przeznaczeniu dóbr Kawalerów Maltańskich (zob. dalej), których Poniński był przeorem. [przypis redakcyjny]
przypodobnić (starop.) — stać się podobnym. [przypis redakcyjny]
przypominały „studia z natury” — przypominały obrazy, portrety malowane z natury. [przypis redakcyjny]
Przypominam się pamięci p. Marcjanny — Łempickiej. [przypis redakcyjny]
Przypominasz krwawe łuny — aluzja do tzw. „koliszczyzny”, krwawego buntu chłopów ukraińskich przeciw polskiej szlachcie w 1763 r. Postać Wernyhory zjawia się na tle tych właśnie historycznych wydarzeń; na takim też tle ukazuje go Słowacki w Śnie srebrnym Salomei. Tam poeta każe mu opowiadać, iż porwie go „piekielny, biały rumak” z „lirą grającą u siodła”, ale że wróci, kiedy Polska będzie trupem; na dźwięk liry trup Polski powstanie. Przed Weselem, a nawet przed weselem Rydla, pisał Wyspiański rapsod pt. Wernyhora. [przypis redakcyjny]
przypomniał się światu, że żyje — w pierwodruku: że jeszcze żyje. [przypis redakcyjny]
Przypomnij Moskę — Buondelmonte przyrzekł ożenić się z panną z domu Amidei, gdy tymczasem nagle zmienił swój zamysł i ożenił się z krewną Donatich. Ten postępek rozjątrzył gniew wielu domów spokrewnionych z rodem Amidei. Uberti i Lamberti głośno wołali: „Zemścić się, ukarać Buondelmonta!”. Starsi radzili roztropność i umiarkowanie: lecz młody Moska wrzący gniewem, radził zabić Buondelmonta, którego sam na koniec przebił puginałem. Ta familijna tragedia dała początek stronnictwom i sporom, jakie przez długie czasy wstrząsały Florencją. [przypis redakcyjny]
Przypomnij sobie, drogi — Przypomnij sobie moje słowa. Jest to przepowiednia, że sławę zdobytą w bitwie z Tatarami przyjdzie okupić strasznym nieszczęściem, że promień tej sławy będzie miał jaskrawy, krwawy zachód, po którym nastąpi noc niczym nieukojonej rozpaczy. [przypis redakcyjny]
Przypomnij sobie Piotra z Medicyny — Medicyna wziął imię od miejsca swego urodzenia w ziemi bolońskiej; warchoł i intrygant, kłócił lud ze szlachtą, waśnił władców Rawenny i Rimini. [przypis redakcyjny]